o’rtapaleolit davri arxeologiyasi

PPTX 15 sahifa 1,2 MB Bepul yuklash

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇
1 / 15
prezentatsiya powerpoint o’rta paleolit davri arxeologiyasi o‘rta paleolit davri va uning o‘rganilishi. o‘rta paleolit davri ilmiy adabiyotlarda muste davri deb nomlanadi. bu davrga oid moddiy yodgorliklar dastlab fransiyaning muste g‘or makonida topilgani uchun shunday nom olgan. o‘rta paleolit davrining xronologiyasi ilgarigi adabiyotlarda mil.avv. 100–40 ming yilliklar deb hisoblanar edi, lekin keyingi yillarda olib borilgan tadqiqotlarga ko‘ra, u 200 –100 ming yilliklar bilan belgilandi. o‘rta paleolit davri yodgorliklari jahon fanida muste va levallua–muste (rivojlangan davri) bosqichlariga ajratib beriladi. o‘zbekiston arxeologiyasida ham shu bo‘linishlar qabul qilingan bo‘lsa–da, tadqiqotchilar o‘rta paleolit davrining mahalliy o‘ziga xos jihatlarini e’tiborga olib, uning 4 ta mahalliy guruxini ajratib ko‘rsatadilar: muste, levallua, levallua–muste, soan. buni dastlab v.a.ranov taklif qilgan va unga toshni paraqalashdagi o‘ziga xos texnikaviy uslubni asos qilib olgan. to‘rtlamchi davrda boshlangan muzlik ashelning so‘nggi bosqichlariga kelganda janubiy rayonlarga ham siljib borgan. iqlim tobora sovib borgan. bu davrda g‘arbiy evropada riss muzligi davri bo‘lsa, tropik o‘lkalarda yomg‘irlar …
2 / 15
larni yo jarlikka yo g‘or ichiga haydab tutganlar. toshni qayta ishlash texnikasi ham takomillashgan. ixcham qurollar ishlab chiqa boshlaganlar. bu yangi yorma texnika usuli yordamida amalga oshirilgan. bunda qurol yasaladigan chaqmoqtoshning bosh tomoni ustalik bilan urib o‘girilib, tekis maydoncha hosil qilinadi. shu maydoncha orqaligina toshning mayda paraqalarini olish imkoni tug‘iladi. barcha paraqalar olinib bo‘linganidan keyin uchirib bo‘lmaydigan o‘zak qoladi. bu o‘zak nukleus deb ataladi. muste davri uchun gardishsimon nukleuslar va uch burchakli tosh paraqalari xarakterli bo‘lgan. tosh paraqalar yog‘och yo‘nish, teri ishlash, qurol va kiyim tayyorlashda qulay hisoblangan. tosh paraqalar uchi yanada o‘tkir qilingan. bunda tosh parrakchaga sekin asta urib salgina ishlov berilgan va yangi tur qurol hosil qilingan. ular asosan nayzasimon toshqurol va tosh qirqich bo‘lgan. qurollar kalta va yalpoq bo‘lib, ularga dasta o‘rnatib bo‘lmagan. nayzasimon tosh quroldan asosan erkaklar yog‘och qirqich, yo‘nish, hayvon o‘ldirishda foydalanganlar. tosh qirqichlardan esa ayollar teri shilish, yopinchiqlar tayyorlashda ishlatishgan. toshdan o‘roqranda yasashgan, undan …
3 / 15
ar yog‘ochni bir bir-biriga ishqalash natijasida olov chiqarganlar. bu nixoyatda ko‘p mexnat talab qilgan. yog‘ochni yog‘ochga uzoq vaqt qattiq ishqalagandan so‘ng juda mayda kipik hosil bo‘lgan, u qizib tutay boshlagan, puflab alanga oldirilgan. o‘rta paleolit davri yodgorliklarida ko‘plab gulxan qoldiqlari topilgan. odamlar o‘tin bilan birgalikda hayvon suyaklarini ham yoqqanlar. o‘rta paleolit davrida neandartal tipdagi odam yashagan. bu davr odami dastlab germaniyaning neandertal qishlog‘idan topilgani uchun ham shu nomni olgan. u ilk paleolit odamidan ancha farq qilgan. uning bo‘yi past peshonasi tor va nishab, qosh ustidagi suyaklari qalin , yonoq suyaklari chiqib ketgan , iyagi nihoyatda kichkina, tizzalari sal bukilgan, 2 oziq tishi bo‘rtib chiqqan, qo‘l panjalari kalta va yo‘g‘on bo‘lgan. bosh miyasining hajmi 1200-1400 sm ni tashkil etgan. xudi shunday tipdagi odam 1938 yili a.p.okladnikov tomonidan teshiktosh g‘oridan topilgan. teshiktosh g‘or–makoni o‘rta paleolit davrini o‘rganishda muhim o‘rin egallaydi. bir tomondan, neandertal odam topilgan bo‘lsa, ikkinchi tomondan murdaga qizil oxra sepib, …
4 / 15
rgandaryoning zavtalashgan darasida, dengiz sathidan 1500 m balandlikda joylashgan. g‘or shimoliy-sharqqa qaragan bo‘lib, kengligi old qismida 20 m, chuqurligi 21 m, balandligi 9 m. bo‘lgan. g‘or 1938–1939 yillarda a.p.okladnikov tomonidan tekshirilgan va tadqiqotlari natijasini 1939–1949 yillarda nashr qildirgan. olib borilgan tadqiqotlar natijasida g‘orda 5 ta madaniy qatlam aniqlangan. ulardan toshdan yasalgan mehnat qurollaridan 339 tasi, 2520 ta singan, uchrindi tosh qurollar, 101 ta turli shakldagi nukleuslar topilgan. shu jumladan, o‘tkir uchli paykonlar, tosh pichoqlar, paraqalar, sixcha, qirg‘ich, kurakcha, chopper, chopqi va hakozolar. teshiktoshdan topilgan mehnat qurollarning aksariyati qirquvchi va tarashlovchi vazifalarni bajargan. bu erdan yana faqat neandertal odamiga xos rapidasimon nukleuslardan (o‘zaklar) bir necha nusxa topilgan. ularning diametri 10–15smni tashkil etgan. bu kabi o‘zaklardan neandertallar tosh bolg‘alar yordamida uchburchaksimon uchrindilar uchirib olganlar. uchrindilar o‘tkir uchli bo‘lganligi sababli ulardan terilarga ishlov berish, yog‘ochlarni kesish, randalash kabi ishlarda foydalanganlar. bunday mehnat qurollar eng ko‘p teshiktoshdan topilgan. g‘ordan gulxan izlari, uning atrofida tog‘ …
5 / 15
o’rtapaleolit davri arxeologiyasi - Page 5

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Barcha 15 sahifani Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"o’rtapaleolit davri arxeologiyasi" haqida

prezentatsiya powerpoint o’rta paleolit davri arxeologiyasi o‘rta paleolit davri va uning o‘rganilishi. o‘rta paleolit davri ilmiy adabiyotlarda muste davri deb nomlanadi. bu davrga oid moddiy yodgorliklar dastlab fransiyaning muste g‘or makonida topilgani uchun shunday nom olgan. o‘rta paleolit davrining xronologiyasi ilgarigi adabiyotlarda mil.avv. 100–40 ming yilliklar deb hisoblanar edi, lekin keyingi yillarda olib borilgan tadqiqotlarga ko‘ra, u 200 –100 ming yilliklar bilan belgilandi. o‘rta paleolit davri yodgorliklari jahon fanida muste va levallua–muste (rivojlangan davri) bosqichlariga ajratib beriladi. o‘zbekiston arxeologiyasida ham shu bo‘linishlar qabul qilingan bo‘lsa–da, tadqiqotchilar o‘rta paleolit davrining mahalliy o‘ziga xos jihatlarini e’tiborga olib, uning 4 ta mahal...

Bu fayl PPTX formatida 15 sahifadan iborat (1,2 MB). "o’rtapaleolit davri arxeologiyasi"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: o’rtapaleolit davri arxeologiya… PPTX 15 sahifa Bepul yuklash Telegram