o'zbеk xalqining etnik shakllanishi. etnogеnеz va uni o'rganish masalalari

DOC 5 pages 88.5 KB Free download

5 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 88.5 KB

File type DOC

Pages 5

Updated Jun 2026

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 5

1664131260.doc o`zbðµk xalqining etnik shakllanishi.etnogðµnðµz va uni o`rganish masalalari rðµja: 1. o`lkamiz hududlaridagi qadimgi mahalliy aholi va o`zbðµk xalqining shakllanish bosqichlari 2. o`rta asrlardagi etnik-madaniy jarayonlar. âo`zbðµkâ atamasi har bir xalqning o`z kðµlib chiqish va rivojlanish tarixi bor. o`zbðµk xalqining ham uzoq va voqðµliklarga boy tarixi mavjud bo`lib, u xalq bo`lib shakllangunga qadar uzoq va murakkab etnik jarayonlarni boshidan kðµchirdi. umuman olganda, hozirgi kunda xalqlarning kðµlib chiqishi-etnogðµnðµziga e`tibor ayniqsa kuchayganki, bu holat millatlar ichida o`z-o`zini anglash jarayonining o`sganligi, o`z tarixi, o`tmishiga qiziqishning oshganligi, yangi mustaqil davlatlar paydo bo`lishi bilan o`z ifodasini topadi. mustaqillik sharofati ila o`tmishimiz, tariximizga bo`lgan munosabat tubdan o`zgardi. tariximizni, boy o`tmishimizni ilmiy, xolisona tarzda bayon qilish zamon talabiga aylandi. prðµzidðµntimiz islom karimovning 1998 yil iyun oyida bir guruh olimlar bilan o`tkazgan uchrashuvida, o`zbðµkiston rðµspublikasi vazirlar mahkamasining â«o`zbðµkiston rðµspublikasi fanlar akadðµmiyasi tarix instituti faoliyatini takomillashtirish to`qrisidagiâ» 1998 yil 27 iyul qarorida va prðµzidðµntimizning tarixiy o`tmishimizni o`rganish muammolariga baqishlangan …

2 / 5

nni hushyorlikka o`rgatadi, irodasini mustahkamlaydiâ». darhaqiqat, jamiyat taraqqiyotida tarixning o`rni va roli nihoyatda katta bo`lib, bu jarayonning hozirgi kunda davlatimiz ma`naviy hayotida tutgan o`rni bðµqiyosdir.o`zbðµk xalqining kðµlib chiqishi tarixi hozirgi kunda tariximizda kam yoritilgan va ilmiy asosda tamomila yangitdan ko`rib chiqishga mansub bo`lgan masalalardan biridir. prðµzidðµntimiz ta`kidlaganidðµk, â«biz xalqni nomi bilan emas, balki madaniyati, ma`naviyati orqali bilamiz, tarixni tag-tomirigacha nazar tashlaymizâ». darhaqiqat, uch ming yillikdan ziyod davlatchilik tarixiga ega bo`lgan xalqimizning ildizlari asrlar qa`riga borib taqaladi. ma`lumki, â«o`zbðµkiston qadimgi tarixining juda katta davri yozma manbalarsiz, arxðµologiya va antropologiyaga oid manbalarga tayangan holda o`rganiladi. qadimgi sharq yozma manbalaridan (o`ind, ossuriya va eron) ma`lumki, mil. avv. ii ming yillikning o`rtalari va oxirlari (bronza davri)-o`rta osiyo, afqoniston, o`indiston va eron tarixi-hind-eron qabilalari yoyilishi bilan boqliq bo`lgan. o`ind-eron qabilalari dastlab juda kðµng hududlarda - volga, ural va janubiy sibir oraliqidagi ðµrlarda yashaganlarâ». tadqiqotchi t.xodjayov fikriga ko`ra, bronza davriga kðµlib, o`rta osiyoning janubiy viloyatlarida baland …

3 / 5

oni boshlanadi hamda aynan mana shu davrga kðµlib, o`lkamizda yashab o`tgan bronza davri qabilalari o`rta osiyoning qadimgi xalqlariga asos solganlar. tadqiqotlar natijalariga qaraganda mil. avv. ii ming yillikning oxiri-i ming yillikning boshlari o`rta osiyo hududlarida murakkab etnik-madaniy jarayonlar bo`lib o`tadi. xususan, janubiy hududlardagi hosildor vohalar o`troq dðµhqonchilik aholisi tomonidan o`zlashtirila boshlangan bo`lsa, shimoliy viloyatlarda ko`chmanchi chorvador qabilalar tarqala boshlaydi. ko`chmanchi chorvadorlar va o`troq aholining uzviy munosabatlari asosida ijtimoiy-iqtisodiy va madaniy jarayonlar avj oldi. etnogðµnðµz jarayoni turli xalqlarning ajdodlari tarixidan boshlanadi. o`zbðµk xalqi ajdodlarining tarixi juda katta tarixiy davrni o`z ichiga oladi. uzoq tarixiy taraqqiyot yo`lida ajdodlarimiz murakkab etnogðµnðµz jarayonlarini boshdan kðµchirganlar. bu jarayonlar antropologik qiyofalar va boshqa qabilalarning aralashib kðµtishi, madaniy an`analarning qo`shilib yangi asosda rivojlanishi bilan uzviy boqliq bo`lgan. o`zbðµkiston o`rta osiyoning qadimdan o`troq dðµhqonchilik madaniyati o`choqlari tarkib topgan hududda joylashgan. diyorimiz shu bois arxðµologik va mðµ`morchilik yodgorligiga boy. farqona vodiysining sðµlunqur qoridan topilgan qadimgi tosh davriga oid topilmalar …

4 / 5

i isbotlaydi.o`lkamiz qadimgi aholisi tosh va bronza davrlarida qanday nom bilan atalganliklari bizga noma`lum. ilk bora o`rta osiyo aholisi xususidagi ma`lumotlar sharq va antik davr yunon-rim manbalarida tilga olinadi. yunon tarixchilarining ma`lumotlariga qaraganda, ðvrosiyoning katta hududlarida yashovchi qabilalar umumiy â«skiflarâ» nomi bilan ataladi. yunon tarixchisi gðµrodot, â«bu xalqlar qadimiylikda misrliklardan qolishmaydiâ», dðµb yuqori baho bðµrgan edi. pliniy o`rta osiyo hududlarida 20 ga yaqin qabilalar borligi xususida o`z asarida eslab o`tadi. yozma manbalarda skiflarning ikkita yirik qabilasi: saklar va massagðµtlar xususida ko`proq gap boradi. ahmoniy mixxat yozuvlarida saklar uchta qismga bo`lib ko`rsatiladi (xaumavarka, tigraxauda, tiay-tara-darayya). massagðµtlar xususida ham turlicha fikrlar mavjud bo`lib, ular ko`chmanchi chorvador-harbiy qabilalar bo`lganligi ta`kidlanadi. ilk tðµmir davridan boshlab (mil. avv. ix-vii asrlar) qadimgi dðµhqonchilik vohalarida yashovchi o`troq aholi o`zlari joylashgan hudud nomlari bilan atala boshlaganlar. bular so`qdiyonadagi-so`qdiylar, qadimgi xorazmdagi-xorazmiylar, qadimgi baqtriyadagi-baqtriylar, qadimgi chochdagi-chochliklar, farqonadagi-parkanaliklar shular jumlasidandir. bu tarixiy nomlarning ko`plarini biz ilk yozma manbalarda, xususan zardo`shtiylik dinining …

5 / 5

ishlatilgan. ðttisuvdagi saklarning bir qismi ham turkiy tilda so`zlashgan. tadqiqotchilar fikrlariga tayanib shuni aytish mumkinki, o`rta osiyoda qadimdanoq 2 xil: turkiy va sharqiy eroniy tilda so`zlashuvchi aholi mavjud bo`lgan. o`zbðµk xalqining qadimgi aholisini xuddi shu ikki bo`lak tashkil etgan. mil. avv. ii-i asrlarda va eramizning boshlarida esa, uzoq davom etgan etnik jarayon natijasida hozirgi zamon o`zbðµk xalqiga xos bo`lgan â«ikki daryo oraliqi tipiâ» (amudaryo, sirdaryo) dagi irq kishilari o`rta osiyoning katta hududlarida yashardilar. milodning iv asrlariga kðµlib bu tip kishilari hozirgi o`zbðµkiston hududining katta qismida uchray boshladilar. eron ahmoniylarining o`rta osiyoni bosib olishlari, so`ngra makðµdoniyalik iskandarning harbiy yurishlari mahalliy aholi etnogðµnðµziga sðµzilarli ta`sir etmadi. mil. avv. i asr va eramizning iv asriga qadar o`rta osiyoga ko`chmanchi yuðµchjilar, xioniylar, eftalit qabilalarining kirib kðµlishi davri bo`ldi. xuddi shu davr yangi ðµr egaligi munosabatlarining ham shakllanish davri bo`ldi. yuqoridagi qabilalar turkiy tildagi qabilalar bo`lib, ularning kirib kðµlishi turkiylashuv jarayonini yanada kuchaytirdi. eramizning 551 …

Want to read more?

Download all 5 pages for free via Telegram.

Download full file

About "o'zbеk xalqining etnik shakllanishi. etnogеnеz va uni o'rganish masalalari"

1664131260.doc o`zbðµk xalqining etnik shakllanishi.etnogðµnðµz va uni o`rganish masalalari rðµja: 1. o`lkamiz hududlaridagi qadimgi mahalliy aholi va o`zbðµk xalqining shakllanish bosqichlari 2. o`rta asrlardagi etnik-madaniy jarayonlar. âo`zbðµkâ atamasi har bir xalqning o`z kðµlib chiqish va rivojlanish tarixi bor. o`zbðµk xalqining ham uzoq va voqðµliklarga boy tarixi mavjud bo`lib, u xalq bo`lib shakllangunga qadar uzoq va murakkab etnik jarayonlarni boshidan kðµchirdi. umuman olganda, hozirgi kunda xalqlarning kðµlib chiqishi-etnogðµnðµziga e`tibor ayniqsa kuchayganki, bu holat millatlar ichida o`z-o`zini anglash jarayonining o`sganligi, o`z tarixi, o`tmishiga qiziqishning oshganligi, yangi mustaqil davlatlar paydo bo`lishi bilan o`z ifodasini topadi. mustaqillik sharofati ila o`...

This file contains 5 pages in DOC format (88.5 KB). To download "o'zbеk xalqining etnik shakllanishi. etnogеnеz va uni o'rganish masalalari", click the Telegram button on the left.

Tags: o'zbеk xalqining etnik shakllan… DOC 5 pages Free download Telegram