uzbek xalkining etnogenez va etnik tarixi

DOCX 3 pages 24.7 KB Free download

3 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 24.7 KB

File type DOCX

Pages 3

Updated Dec 2025

Page preview (3 pages)

Scroll down 👇

1 / 3

узбек халк,и, тарих фанидаги мавжуд илмий ишланмага кўра, ҳар бир халқнинг келиб чиқиш тарихи икки босқичдан иборат бўлади. биринчи босқич – этногенез, иккинчи босқич – этник тарихдан иборат. халқ тарихининг этногенез қисми унинг элат, халқ бўлиб шакллангунига қадар бўлган даврни ўз ичига олади. халқ этногенези жуда узоқ давом этадиган тарихий ва этномаданий жараён. унинг ибтидоси қабила ва қабила иттифоқидан бошланади. қачонким, айнан ўрганилаётган халқнинг этногенези якунлангач, унинг этник тарихи бошланади. этник тарих ҳам жуда узоқ давом этадиган тарихий ва этномаданий жараён бўлиб, этник тарих ўз ривожининг маълум нуқтасига етгач, унинг миллат бўлиб шаклланиш жараёни бошланади. мана шу илмий – методологик асосдан келиб чиққан ҳолда халқларнинг этногенези ва этник тарихи ўрганилади. халқларнинг келиб чиқиши масаласида, яъни этногенез ва этник тарихни ўрганишда махсус назарий ва илмий методологик ишланмалар борки, уларга асосланмай туриб, бирор халқнинг келиб чиқиши ҳақида тўғри тасаввурга эга бўлиш қийин. биринчидан, ҳар бир халқ ҳозирда яшаб турган ҳудудлари билан азалдан …

2 / 3

иринчи навбатда ўрганаётган халқ этногенезининг қачондан бошланганлигини аниқлаб олмоғи керак бўлади. чунки, этнос фақат кишилик тараққиётининг маълум бир босқичида пайдо бўлади[2]. этногенезнинг бошлангич нуқтаси эса этноснинг қадим замонларда яшаган «аждодлари»га бориб тақалади[3]. ўзбек халқининг қадимги аждодлари кимлар эди? улар моварауннаҳр ва қадимги хоразмнинг туркий ва эроний тил лаҳжаларида сўзловчи туб жойли ўтроқ ва чорвадор аҳолисидир. бу икки хил тилда сўзлашувчи қабила ва элатларнинг биринчи бор бир-бирлари билан аралашиш жараёни ўзбек этногенезининг бошланиши, дастлабки нуқтаси ҳисобланади. таниқли шарқшунос олим, проф. а.ю. якубовский 1941 йилда тошкентда чоп этган «ўзбек халқининг юзага келиши масаласи ҳақида» номли рисоласида ана шу илмий принципдан келиб чиқиб, ўзбек этногенези турк хоқонлигидан бошланади, – деган эди[4]. мана шу хулоса асосида ўзбекистон тарихининг дастлабки нашрлари чоп этилди. фанда бу фикр ўз ўрнини топди. лекин, қадимги хоразмда кенг кўламги археологик ва этнографик тадқиқотлар олиб борган ва ўзбекистон тарихини яратишда беқиёс илмий изланишлар ўтказган забардаст олим с.п.толстов ўзбек халқи этногенезининг бошланиши …

3 / 3

эрон тилли халқлар билан туркий тилли қабилаларнинг аралашиб, қоришиб бориши натижасида ташкил топди», – деган хулосага келади[8]. таъкидлаш жоизки, xx асрнинг 70-80 йилларида ўрта осиё республикалари ҳудудларида, қозоғистон даштлари, тоғли олтой ва жанубий сибирда катта масштабда археологик ва антропологик тадқиқотлар олиб борилди. мутахасис олимлар қўлида бой фактик материаллар тўпланди. бироқ, бу ҳудудларнинг қадимда яшаган аҳолисининг тили масаласида чиқарилган хулосалар объективлик, тарихийлик ва холислик тамойилларидан анча узоқ эди. чунки, совет тарихшунослиги эронпараст лингивистлар таъсирида (улар совет даври тарихи ва тилшунослигида нуфузли мавкега эга эдилар) қора денгизнинг шарқий соҳилларидан то бойкалгача чўзилган чўлларда қадимда эрон забон аҳоли яшаган, бу географик кенгликнинг фақат тоғли олтой қисмидагина туркийлар яшарди, деган нотўғри тасаввур фанда ўрнашиб қолган эди[9]. бундай тасаввур ҳозир ҳам нафақат россия олимлари, балки ўрта осиё, жумладан ўзбекистонлик археолог ва тарихчилар орасида ҳам хукмронлик қилади. совет даврида тўпланган археологик ва антропологик материалларни қайта кўриб чиқиш, улар таҳлилига холислик асосида янгича ёндашиш, мустақиллик берган ғоявий …

Want to read more?

Download all 3 pages for free via Telegram.

Download full file

About "uzbek xalkining etnogenez va etnik tarixi"

узбек халк,и, тарих фанидаги мавжуд илмий ишланмага кўра, ҳар бир халқнинг келиб чиқиш тарихи икки босқичдан иборат бўлади. биринчи босқич – этногенез, иккинчи босқич – этник тарихдан иборат. халқ тарихининг этногенез қисми унинг элат, халқ бўлиб шакллангунига қадар бўлган даврни ўз ичига олади. халқ этногенези жуда узоқ давом этадиган тарихий ва этномаданий жараён. унинг ибтидоси қабила ва қабила иттифоқидан бошланади. қачонким, айнан ўрганилаётган халқнинг этногенези якунлангач, унинг этник тарихи бошланади. этник тарих ҳам жуда узоқ давом этадиган тарихий ва этномаданий жараён бўлиб, этник тарих ўз ривожининг маълум нуқтасига етгач, унинг миллат бўлиб шаклланиш жараёни бошланади. мана шу илмий – методологик асосдан келиб чиққан ҳолда халқларнинг этногенези ва этник тарихи ўрганилади. ха...

This file contains 3 pages in DOCX format (24.7 KB). To download "uzbek xalkining etnogenez va etnik tarixi", click the Telegram button on the left.

Tags: uzbek xalkining etnogenez va et… DOCX 3 pages Free download Telegram