o’zbek xalqining etnik shakllanishi

DOCX 34,1 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1662374805.docx o’zbek xalqining etnik shakllanishi reja: 1.o’rta osiyoning qadimgi aholisi. turon zaminida turkiy qavmlarning azaliy etnos ekanligi. qadimiy qabilalar va ularning turmush tarzi. 2.o’zbek xalqi etnogenezi ikkinchi davri. o’zbek millati va tilining shakllanishi. adabiyot, xalq og’zaki ijodi, dostonlar, hikmatlar. 3.xv asr oxiri xvi asr o’zbek xalqi shakllanishida uchinchi davr. “o’zbek” atamasining qo’llanila boshlashi. har bir xalqning o’z kelib chiqish va rivojlanish tarixi bor o’zbek xalqining ham uzoq va voqeliklarga boy tarixi mavjud bo’lib, u xalq bo’lib shakllangunga qadar uzoq va murakkab etnik jarayonlarni boshidan kechirdi. umuman olganda, hozirgi kunda xalqlarning kelib chiqishi-etnogeneziga e’tibor ayniqsa kuchayganki, bu holat millatlar ichida o’z-o’zini anglash jarayonining o’sganligi, o’z tarixi, o’tmishiga qiziqishning oshganligi, yangi mustaqil davlatlar paydo bo’lishi bilan o’z ifodasini topadi. xalq mustaqillikka erishgach, o’z ildizlari va etnik ajdodlarini bilishga intilishi tabiiydir. shu bois xalqning kelib chiqish tarixini va shakllanish jarayonini chuqurroq o’rganish muhim ahamiyat kasb etadi. bu jarayon ijtimoiy fanda “etnos”, “etnik birlik” …

, ular urug’ va bug’inlarga bo’lingan holda yashagandilar. qabilaning ma’lum bir hududga ega bo’lishi, qabiladoshlarning iqtisodiy birligi, umumiy tili va nomi muhim belgilardir. kadimdan kabila rahnamolari, oqsoqollari saylanib, uning kengashlari, o’z–o’zini boshqaruv tizimlari ham mavjud bo’lgan. elat-.mug’ulcha, turkiycha so’z bo’lib, u kishilarning til, hudud, iqtisodiy va madaniy jihatdan tarixan tarkib topgan birligidir. elatning kelib chiqishiga bir–biriga yaqin bir necha qabilalarning uyushuvi asos bo’lgan. millat-arabcha so’z bo’lib odatda xalq ma’nosini anglatadi. adabiyotda millat–bu kishilarning yagona tilda so’zlashishi, yaxlit hududda istiqomat qilishi, mushtarak iqtisodiy hayot kechirishi, umumiy madaniyat va ruhiyatga ega bo’lishi asosida uzoq vaqt davomida shakllangan barqaror birligi, deb ta’riflanadi. demak, millat ma’lum bir hududda muqim yashagan tarixiy taraqqiyot davomida rivojlanib kelgan odamlarning ma’naviy-ruhiy birligining vujudga kelishi asosida tashkil topar ekan. o’zbeklarning millat sifatida shakllanish jarayoni haqida akademiklar ya.fulomov, i.muminov, b.axmedov, k.shoniyozov asarlarida qimmatli ma’lumotlar bor. rus olimlari v.bartold, a.yakubovskiy, l.gumilyov, xorijiy taqiqotchilar g.vamberi, x.xovors, m.pellio, x.xukxem, e.olvort va boshqalar o’zbek …

ston, turkmaniston, qozog’iston va qirg’izistonning bizga tutash viloyatlarida yashaydi. shuningdek, o’zbeklar dunyoning o’nlab mamlakatlarida, jumladan xitoy, turkiya va saudiya arabistonida ham yashaydilar. masalan, saudiya arabistonining jidda, toif, makka va madina shaharlarida yashovchi o’zbeklarning soni 800 mingacha boradi. ularning ko’pchiligi asosan 20-yillarda o’tkazilgan “milliy chegaralash”, 20-30 yillardagi qatag’onliklar oqibatida o’zga yurtlarga borib qolishgan. o’rta osiyo ijtimoiy - siyosiy hayotida turkiy etnik guruhlar juda katta ahamiyatga ega bo’lganligi va bu qatlamning ildizlari juda qadimiy ekanligi arxeologik ma’lumotlar asosida isbotlanmoqda. tadqiqotchilarning fikriga ko’ra, bronza davriga kelib o’rta osiyoning janubiy viloyatlarida baland bo’yli, yuzi tor irqning vakillari tarqalgan. shimoliy dasht va cho’l hududlarida esa janub aholisidan farq qiluvchi boshi dumaloq, yuzi juda keng va cho’ziq bo’lmagan qabilalar yashaganlar. fanda janubiy qiyofali odamlar o’rta yer dengizi irqining vakillari deb ataladi. ular old osiyo, mesapotamiya, eron, afg’oniston, o’rta osiyo, hindiston kabi katta geografik hududga yoyilganlar. shimoliy qiyofali odamlar janubiy sibir hududidan to qozog’iston, o’rta osiyoning shimoli …

avvalgi ii ming yillikning o’rtalaridan boshlab o’rta osiyo hududlariga shimoli-sharqdan chorvachilik bilan shug’ullanuvchi yangi etnik guruhlar kirib kela boshlaydi. ko’pchilik tadqiqotchilarning e’tirof etishlaricha shu davrlardayoq o’rta osiyo xalqlari turkiy tilda so’zlashganlar. o’zbekiston o’rta osiyoning qadimdan o’troq dehqonchilik madaniyati o’choqlari tarkib topgan hududda joylashganligi, uning boy arxeologik va me’morchilik madaniyatlari bilan izohlanadi. o’rta osiyo aholisi haqidagi ilk ma’lumotlar sharq va yunon - rim manbalarida tilga olinadi. yunon tarixchilari ma’lumotlariga qaraganda, yevroosiyoning katta hududlarida yashovchi qabilalar umumiy “skiflar” nomi bilan ataladi. gerodot “bu xalq qadimiylikda misrliklardan” qolishmaydi deb yuqori baho bergan bo’lsa boshqa bir tarixchi pliniy esa, o’rta osiyo hududlarida 20 ga yaqin qabilalar borligini eslatib o’tadi. yozma manbalarda skiflarning ikkita yirik qabilasi: saklar va massagetlar xususida ko’proq eslatiladi. axmoniylar mixxat yozuvlarida saklar uchta urug’ga – xoumavarka, tigraxauda, tiya-tara daryyalarga bo’lib ko’rsatiladi. massagetlar xususida ham turli fikrlar mavjud bo’lib, ular mahalliy chorvadorharbiy qabilalar bo’lganligi ta’kidlanadi. miloddan avvalgi birinchi ming yillikda markaziy va …

flar nomi bilan sirdaryoning o’rta va quyi sohillaridan to oltoygacha bo’lgan hududda ko’chib yurgan qabilalar turklarning ajdodi bo’lgan. bular antik davrlarda dehqonchilik va hunarmandchilik bilan shug’ullanib kelgan baqtriyaliklar, xorazmliklar, sug’diylar, farg’onaliklar, shoshliklar va cho’l hududlarida chorvachilik bilan shug’ullangan saklar, massagetlar va boshqa ko’chmanchi qabilalardir. ular o’zbek elatining asosini tashkil qilgan.bu jarayonda o’zbek elati vujudga kelgan. mazkur elat mahalliy aholi ajdodlari qoldirgan boy tarixiy merosni avaylab saqlaydilar, uni to’ldiradilar va barcha an’analari bilan birga keyingi avlodga meros qoldiradilar. ko’p asrlar davomida o’lkamizda yuz bergan murakkab etnik va madaniy jarayonlar mahalliy tub aholi qiyofasini shakllantirdi. natijada bu o’lkada azaliy o’troq aholining ko’rinishida fanda tan olingan o’rta osiyoda ikki daryo oralig’i antropologik tipi belgilari yetakchi bo’lgan. bu borada professorlar l. oshanin va t. xo’jaevlarning taqiqotlari muhimdir. ularning fikricha, xorijdan kelgan ahmoniylar, makedoniyaliklar, arablar mahalliy aholi “qonini” yoki genetikasini jiddiy o’zgartira olmaganlar. uzoq tarix davomida atrof hududlardan, xususan eron, qashqar, oltoy, enasoy, so’ng mug’uliston, …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "o’zbek xalqining etnik shakllanishi"

1662374805.docx o’zbek xalqining etnik shakllanishi reja: 1.o’rta osiyoning qadimgi aholisi. turon zaminida turkiy qavmlarning azaliy etnos ekanligi. qadimiy qabilalar va ularning turmush tarzi. 2.o’zbek xalqi etnogenezi ikkinchi davri. o’zbek millati va tilining shakllanishi. adabiyot, xalq og’zaki ijodi, dostonlar, hikmatlar. 3.xv asr oxiri xvi asr o’zbek xalqi shakllanishida uchinchi davr. “o’zbek” atamasining qo’llanila boshlashi. har bir xalqning o’z kelib chiqish va rivojlanish tarixi bor o’zbek xalqining ham uzoq va voqeliklarga boy tarixi mavjud bo’lib, u xalq bo’lib shakllangunga qadar uzoq va murakkab etnik jarayonlarni boshidan kechirdi. umuman olganda, hozirgi kunda xalqlarning kelib chiqishi-etnogeneziga e’tibor ayniqsa kuchayganki, bu holat millatlar ichida o’z-o’zini anglash...

Формат DOCX, 34,1 КБ. Чтобы скачать "o’zbek xalqining etnik shakllanishi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: o’zbek xalqining etnik shakllan… DOCX Бесплатная загрузка Telegram