o‘zbek xalqining etnogenezi va etnik tarixi tarixshunosligi

DOCX 33 стр. 43,2 КБ Бесплатная загрузка

33 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 43,2 КБ

Тип файла DOCX

Страницы 33

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 33

mavzu: o‘zbek xalqining etnogenezi va etnik tarixi tarixshunosligi reja: 1. xx asrda õzbek xalqining etnogenezi va etnik tarixini o‘rganish bo‘yicha tadqiqotlar va fikrlar. 2. õzbek xalqining millat sifatidagi tarixi 3. o'zbek xalqining kelib chiqishi tarixi muammolari. . 4. ahmadali asqarovning o‘zbek xalqining etnogenezi va etnik tarixini o‘rganishda axamiyati. 1. har bir xalqning tarixi uning etnogenezi va etnik tarixi bilan uzviy bog‘liqdir. etnogenez va etnik tarix esa tarix fanining bosh masalasidir. o‘zbek xalqining etnogenezi va etnik tarixi o‘zbekiston xalqlari tarixining tarkibiy qismini tashkil etadi. u tarixiy yozma manbalar, etnografiya, arxeologiya, antropologiya, lingvistika, toponimika, epigrafika, numizmatika kabi fanlar bilan o‘zaro aloqada va uzviy bog‘liq bo‘lib, ularsiz o‘zbek xalqi etnogenezi va etnik tarixini mukammal ilmiy o‘rganib bo‘lmaydi. ayniqsa ushbu muammoning etnogenez qismini o‘rganishda ulardan olingan ma’lu-motlar masala echimiga ko‘p oydinliklar kiritadi.dastlab, sobiq sovet hokimiyati tarkibida milliy respublikalarni tashkil etish jarayoni ketayotgan kezlarda, o‘zbek xalqining kelib chiqishi masalasi faqat turk etnosi bilan bog‘liq holda …

2 / 33

illiy etnoslar yo‘q, faqat islom millati bor, xalqlarni tiliga qarab emas, balki diniga qarab millatini belgilamoq kerak”, degan diniy konsepsiya paydo bo‘ldi. bu qarash fanda “panislomizm” nomini oldi. bunday noilmiy konsepsiyalarning paydo bo‘lishi o‘z davrida shu muammo yo‘nalishiga bog‘liq fanlar rivojlanish darajasining zaifligidan dalolat berardi. darhaqiqat, o‘rta osiyo xalqlari etnogenezi va etnik tarix masalalariga daxldor etnologiya, arxeologiya, etnografiya, antropologiya, toponimika, tarixiy lingvistika kabi fan tarmoqlari o‘sha kezlarda hali rivojlanmagan edi. binobarin, o‘rta osiyo xalqlarining kelib chiqishi borasidagi talqinlar faqat tarixiy va afsonaviy rivoyatlar asosida yaratilgan so‘nggi o‘rta asrlar davri qo‘lyozma manbalariga asoslangan. ushbu murakkab muammoning echimiga aloqador fan tarmoqlari rivojlanib, uni kompleks o‘rganishga o‘tilgach, o‘rta osiyo xalqlarining kelib chiqishi masalasida birdan-bir to‘g‘ri bo‘lgan milliy avtoxtonizm nazariyasi ishlab chiqildi. bunga ko‘ra, har bir xalqning kelib chiqishini o‘rganishda uning etnik tarkibini aniqlash zarurligi, shundagina, u yoki bu xalq, uning etnogenezi va etnik tarixi, madaniy merosi, sarhadlari, davlatchilik tarixi haqida to‘g‘ri xulosaga kelish …

3 / 33

ashgan bo‘ladi. etnik alomatlarni esa hududiy birlik, iqtisodiy-xo‘jalik birligi, etnomadaniy birlik, antropologik tip birligi, etnik nom, o‘zlikni anglash, til birligi va nihoyat, siyosiy uyushma birligi tashkil etadi. xalq biologik hosila emas, balki ijtimoiy uyushma birligidir. u darhol hosil bo‘lmaydi, balki uzoq davom etadigan etnogenetik jarayon maxsuli va etnik alomatlar yig‘indisidir. etnik alomatlarning shakllanishi esa etnogenetik jarayonlar davomida birin - ketin sodir bo‘lib boradi. xalq etnogenezi yakunlangach, uning etnik tarixi boshlanadi, ya’ni shakllangan xalq tarixi boshlanadi. xalq feodal jamiyatining ijtimoiy maxsuli bo‘lib, u ba’zi hollarda dastlabki sinfiy jamiyat sharoitida ham yuz berishi mumkin (masalan yunonlar). xalq tarixi o‘z iqtisodiy-xo‘jalik va etnomadaniy rivojining ma’lum nuqtasiga etgach, uning millat bo‘lib shakllanish jarayoni boshlanadi. bu nuqtaning ijtimoiy hayotda namoyon bo‘lishi jamiyatda kapitalistik ishlab chiqarish munosabatlarining boshlanishi bilan yuz bera boshlaydi. shuning uchun millat kapitalizmning ijtimoiy maxsuli hisoblanadi. xalqlarning kelib chiqishi masalasidagi bunday ilmiy qarash, muammo echimini kompleks yondashuv asosida o‘rganishga o‘tilgach, etnologiya fanida o‘z …

4 / 33

ida shundaymidi? yo‘q, unday emas. birinchidan, milliy avtoxtonizm nazariyasiga ko‘ra, “o‘rta osiyo xalqlarining barchasi hozirda yashab turgan hududlari bilan azaldan bog‘liqligi” tasdiqlansada, ammo o‘zbek xalq etnogenezining boshlang‘ich nuqtasi turk xoqonligidan boshlanadi, degan tezis o‘rtaga tashlanib, o‘zbek xalqining turkiy ildizini dastlab ilk o‘rta asrlar davri bilan, keyinroq esa antik davr bilan chegaralab qo‘yildi, natijada, fanda, ushbu zaminning unga qadar tarixi va boy madaniy merosi faqat eronizabon xalqlarga tegishli, degan xulosa chiqarishga o‘rin qoldiriddi. bundan hozirgacha foydalanib kelayotganlar oramizda yo‘q emas.to‘g‘ri, nazariy qarashlarda turkiy tilli o‘zbeklarning asosiy ildizlaridan biri, o‘q tomiri eronzabon sug‘diylar, boxtariylar, xorazmiylar va sak qabilalari ekanligi inkor etilmaydi. ammo o‘zbek xalqi tarixi, madaniy merosi, uning kelib chiqishi haqida bitilgan ilmiy maqolalar, risolalar, fundamental monografiya va asarlarda asosiy urg‘u uning turkiy ildizi bilan bog‘liq yozma manbalarga ko‘proq qaratiladi. natijada, o‘zbek xalqining sug‘diy negiziga beixtiyor soya tushayotganligini bilmay qolamiz. ikkinchidan, odatda ko‘chmanchi qabila va elatlar hech qachon bir joyda muqim yashamaydi. …

5 / 33

sta o‘troq turmush tarziga o‘ta boshlaydilar. bu jarayonning bir necha asrlar davomida muntazam takrorlanishi va uning doimiy tarixiy voqelikka aylanishi o‘rta osiyoning amudaryogacha bo‘lgan xududlarini bronza davridan boshlab turonzamin deb atalishiga, uning turkiygo‘y qabilalarini esa turonzaminning tubjoy aholiga aylanib ketishi-ga olib kelgan.o‘rta osiyo saklari ("avesto"da turlar, ularning aslzodalari – oriylar) o‘z navbatida buyuk turk cho‘lining markaziy va sharqiy qozog‘iston, tog‘li oltoy, o‘ral, enisey va o‘rxon daryolari havzalarigacha kirib borganlar va u joylarning hukmron turkiy til muxiti ta’sirida turkiylashganlar. demak, qadimgi sak-skif qabilalariga xos ikki tillilik juda keng turk-sug‘diy etnomaydonda yuz bergan iqtisodiy va siyosiy hamda madaniy jarayonlar maxsuli ekanligi haqiqatga yaqindir. demak, o‘zbekiston deb atalmish ona zaminimiz asosiy xalqining har ikki etaik qatlami ham turk-sug‘diy etnomaydonda juda qadim-qadim zamonlardan birga yashab, tarkib topgan tubjoy – avtoxton axoli hisoblanadi. sobiq sovet davri tarixiy lingvistika tadqiqotlari va uning ta’sirida bo‘lgan tarix fanida o‘rta osiyoning qadimgi xalqlari tili masalasida, ularni eroniy tilli xalq …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 33 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "o‘zbek xalqining etnogenezi va etnik tarixi tarixshunosligi"

mavzu: o‘zbek xalqining etnogenezi va etnik tarixi tarixshunosligi reja: 1. xx asrda õzbek xalqining etnogenezi va etnik tarixini o‘rganish bo‘yicha tadqiqotlar va fikrlar. 2. õzbek xalqining millat sifatidagi tarixi 3. o'zbek xalqining kelib chiqishi tarixi muammolari. . 4. ahmadali asqarovning o‘zbek xalqining etnogenezi va etnik tarixini o‘rganishda axamiyati. 1. har bir xalqning tarixi uning etnogenezi va etnik tarixi bilan uzviy bog‘liqdir. etnogenez va etnik tarix esa tarix fanining bosh masalasidir. o‘zbek xalqining etnogenezi va etnik tarixi o‘zbekiston xalqlari tarixining tarkibiy qismini tashkil etadi. u tarixiy yozma manbalar, etnografiya, arxeologiya, antropologiya, lingvistika, toponimika, epigrafika, numizmatika kabi fanlar bilan o‘zaro aloqada va uzviy bog‘liq bo‘lib, ularsi...

Этот файл содержит 33 стр. в формате DOCX (43,2 КБ). Чтобы скачать "o‘zbek xalqining etnogenezi va etnik tarixi tarixshunosligi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: o‘zbek xalqining etnogenezi va … DOCX 33 стр. Бесплатная загрузка Telegram