qoraqalpoq xalqining etnografiyasi, etnogenezi va etnik tarixi

PPTX 5 sahifa 425,2 KB Bepul yuklash

5 sahifa

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklab olish

Hajm 425,2 KB

Fayl turi PPTX

Sahifalar 5

Yangilangan Iyn 2026

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1 / 5

1505233124_66821.pptx mavzu: qoraqalpoq xalqining etnografiyasi, etnogenezi va etnik tarixi qoraqalpoqlar tug`ilib o`sgan yurt , ular ajdodlarining haqiqiy vatani azal-azaldan janubiy,janubiy âsharqiy va janubiy-g`arbiy orolbo`yi, ya`ni hozirgi qoraqalpog`iston respublikasi joylashgan yer bo`lgan. qotaqalpoqlar aynan shu joyda ya`ni orol va amudaryo bo`ylarida vujudga kelganlar, garchi keyinchalik vaqti-vaqti bilan alohida-alohida qismlarga bo`linib,boshqa o`lkalarga ko`chib ketgan bo`lsalarda , ammo oxir oqibatda ular o`z ajdodlari vatanlariga qaytganlar. dastlab qoraqalpoqlar bir necha qabilalar uyushmasidan tarkib topgan bo`lib,qadimdanoq yaxlit mit bo`lib shakillana bo`shlagan. ularning eng qadimiy ajdodlari,eramizdan avvalgi bitinch asrlarda orolning janubiy sohillarida o`rnashgan massaget qabilalaridir.ular orasidagi apasioq qabilasi qoraqalpoqlarning xalq sifatida shakillanishida katta ro`l o`ynagan. bu qabila dexqonchilik, chorvachilik, hunarmandchilik bilan shug`ullangan. professor t.jdankoning fikricha , massagetkar xayotiga singib ketgan onalik davriga oid ananalar mashhur qoraqalpoq dostoni â qirq qizâda yaqqol namoyon bo`lgan. bu doston hozirgi qoraqalpoqlarni ularning ajdodlari bilan bevosita bog`laydi. apasioqlar davrida sirdaryo etaklarida augasilarqabilasi yashagan. bu ikki qabila o`rtasida mustahkam aloqa mavjud bo`lgan. …

2 / 5

igacha bo`lgan ulkan kengliklarni qamrab oldi. xalq orasida yuruvchi afsonalarga qaraganda , qiyot (hozirgi beruniy) shaxri uning poytaxti bo`lgan. aksaryat ko`pchilik o`g`izlar o`zlari bosib olgan hozirgi turkmaniston, eron va turkiya yerlarida mustahkam o`rnashib qolganlar. birinchi navbatda ular turkman xalqining shakillanishiga asos soldilar. so`ng turk va ozar xalqlarining kelib chiqishiga ham ta`sir etdilar. o`g`izlarning bir qismi begona o`lkalarga ketishini istamay,amudaryo etaklarida yashab qoldilar. orolbo`yidagi sharqiy bijanaklar bu yerda qolgan o`g`izlar bilan ittifoq tuzib, ko`plab siyosiy voqealarda ishtirok etdilar. s.tolstov, p.ivanov, t.jdankokabi taniqli tarixchilarning fikricha sharqlik bijanaklar yeriga sibr va irtish tomondan qipchoqlar bostirib kiradilar. bosqinchi (qipchoqlar)ning bir qismi sharqiy bijanaklar bilan aralashib ketgan. xozirgi qoraqalpoq urug`larida qipchoq urug`ining borligi ham shundan. mashhur tarixchi abul fazl beyxoqiyning âtarixi beyxoqiyâasarida aytiladiki , o`n birinchi asrning o`rtalarida xorazm shoxining turk gvardiyachilaridan birining qo`mondoni ismi âqalpoqâ bo`lgan. p. ivanov shunga asoslanib bu yerda gap sarkarda haqida emas ,balki,uning bo`ysunuvidagi qoraqalpoq jangchilar haqida borayotganini takidlaydi. shundan …

3 / 5

n siyosiy voqealarda faol ishtirok etdilar. chingizxonning 1218-1221-yillaridagi xorazmga yurishi orol,amudaryo va sirdaryo sohillari aholisi boshiga ko`p ofatlar oib keldi. xorazmning tub yerli aholisi bosqinchilarga kuchki qarshilik ko`rsatdilar, mo`g`illar esa mard va jasur himoyachilarni misli ko`rilmagan darajada mahv etdilar. tarixchi rashididdinning guvohlik berishicha, urganch shahri aholisi qattiq qarshilik ko`rsatdilar. chingizxon amri ilan amudaryo sohilidagi to`g`onni buzib tashladilar, oqibatda urganch suv ostida qoladi.bundan tashqari bosqinchilar xorazmdagi bir qancha ekinzorlarga suv keladigan ko`plap kanallarni buzdilar. natijada o`zanini keskin o`zgartirib,sariqqamish sayxonligiga oqa boshladi.urganchdan orol dengizigacha bo`lgan masofadagi ekinzorlar suvsiz qoldi .orol dengizining sathi pasaydi, ammo sirdaryoning suvi quyilib turganligi sharofati bilan dengiz suvining sathi 43 belgisidan(hozir 37 da turibdi) pastga tushmadi. bunday qarshilikni ko`rgan chingizxon shaharni to`la qo`lga olgach, o`zinig 50-minglik lashkarlariga shunday buyruq beradi:sizlarning har biringiz kamida 24 kishini o`ldirishingiz kerak. shunday qilib mo`g`illar xorazmning bir milliondan ziyod aholisini qirib tashladilar. mo`g`ul jangchilari o`n to`rtinchi asrning oxirlari va o`n beshinchi asrning boshlaridagi …

4 / 5

o`zbeklar va mang`itlarni birlashtirgan ko`chmanchi davlati mustahkam bo`la olmadi. xon vafotidan so`ng o`zbek xonligi parchalanib, inqirozga yuz tutdi. shu sabali uning tarkibida bo`lgan qoraqalpoqlar ham ajralib chiqdilar. o`n beshinchi asrning ikkinchi yarmidano`n oltinchi asrning ikkinchi yarmigacha bo`lgan davrda qoraqalpoqlar no`g`ay xonligi tarkibida bo`ldilar. 1556-yilga kelib rossiya,astraxan xonligini bosib oladi. shundan so`ng no`g`y mo`rz(knyaz)lario`rtasida o`zaro nifoq va janjallar boshlanadi. buning ustiga xonlikda ikki yil davomida ekinlar bitmay qoldi. oqibatda ocharchilik boshlandi. bu ofatlar tufayli xonlik xududida istiqomat qilayotgan xalqlarning ko`p qismi boshqa o`lkalarga ko`chib ketdi. qoraqalpoqlar ham no`g`ay xonligini tark etib, o`zlarining amudaryo bo`ylaridagi avvalgi yerlariga qaytish imkonyati bo`lmaganligidan sirdaryo sohillarifa kelib joylashdilar. o`sh paytda amudaryo sohillari suvsizlikdan hamon qaqroq edi. faqat o`n yettinchi asrning boshlariga kelib , amudaryo o`zining eski o`zaniga qaytadi va suvini orol dengiziga quya boshlaydi. o`sha davrdan boshlab qoraqalpoqlar daryoning ikki sohili bo`ylab yastangan qadimiy joylariga qaytib, yerlarini yana boshqatdan o`zlashtirishg a kirishdilar.o`n yettinchi asrda qoraqalpoqlar xorazmga …

5 / 5

zara mavjud mavjud.bu xalqqa xos jihatlardan biri ham shundaki ular boshqa koâpchilik koâchmanchi xalqlar singari koâchmanchi xayot hayot kechirib kelgan.qoraqalpoqlar azaldan sugâorma dehqonchilik qilishgan.shu maqsadda sirdaryo va uning irmoqqlari quvondaryo hamda jonidaryodan suv olib irrigatsiya tarmoqlari orqali ekin maydonlariga chiqazishgan.dehqonchilikda kechirishdan,oâtroq hayotga oâtgan emas,balki qadim zamondan oâtroq asosan gâallachilik rivojlangan.daryolar va koâllar atrofidagi yerlarga bugâdoy,arpa,joâxori,beda,poliz ekinlari ekishgan.ekinlarni sugâorish uchun zarur suv hayot-mamot masalasi boâlgan.suv yetishmasligi natijasida koâplab janjallar,qonli toâqnashuvlar kelib chiqqan.har bir qoraqalpoq ovullari arpadan oâzlariga berkitilgan merosiy kanllar atrofida joylashgan boâlib, har qaysisining suv uchadigan irmogâi mavjud edi.kimga qancha suv berish;daryodan suv olib kelishda kanal qazishda qaysi ovuldan qancha odam qatnashgan, bahorda arnani tozalash uchun qancha odam ajratish mirob tomonidan xal qilingan. suv muayyan manzilgacha,masalan,erta tongdan tusg pattigacha odatda 2 tanob yerni sugâorishga yetadigan miqdorad oqizilib turar edi.suv tanqis paytlarda 2 xoâjalikka 1 mazgil suv berilar edi.koâp joyalrda yerni qoâl serppe yordamida sugâorishga toâgâri kelar edi.bu moslamalar bilan suv …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Barcha 5 sahifani Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"qoraqalpoq xalqining etnografiyasi, etnogenezi va etnik tarixi" haqida

1505233124_66821.pptx mavzu: qoraqalpoq xalqining etnografiyasi, etnogenezi va etnik tarixi qoraqalpoqlar tug`ilib o`sgan yurt , ular ajdodlarining haqiqiy vatani azal-azaldan janubiy,janubiy âsharqiy va janubiy-g`arbiy orolbo`yi, ya`ni hozirgi qoraqalpog`iston respublikasi joylashgan yer bo`lgan. qotaqalpoqlar aynan shu joyda ya`ni orol va amudaryo bo`ylarida vujudga kelganlar, garchi keyinchalik vaqti-vaqti bilan alohida-alohida qismlarga bo`linib,boshqa o`lkalarga ko`chib ketgan bo`lsalarda , ammo oxir oqibatda ular o`z ajdodlari vatanlariga qaytganlar. dastlab qoraqalpoqlar bir necha qabilalar uyushmasidan tarkib topgan bo`lib,qadimdanoq yaxlit mit bo`lib shakillana bo`shlagan. ularning eng qadimiy ajdodlari,eramizdan avvalgi bitinch asrlarda orolning janubiy sohillarida o`rnashgan m...

Bu fayl PPTX formatida 5 sahifadan iborat (425,2 KB). "qoraqalpoq xalqining etnografiyasi, etnogenezi va etnik tarixi"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: qoraqalpoq xalqining etnografiy… PPTX 5 sahifa Bepul yuklash Telegram