o'lka tarixini o'rganishda toponimik atamalar asosiy manbalardan biri sifatida

DOC 5 pages 35.5 KB Free download

5 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 35.5 KB

File type DOC

Pages 5

Updated Jun 2026

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 5

1664135490.doc o`lka tarixini o`rganishda toponimik atamalar asosiy manbalardan biri sifatida reja: 1. geografik joy nomlarini o`rganishda toponimikaning o`rni. toponimikaning fan sifatida shakllanishi va vazifalari. 2. o`zbekiston toponimikasiga oid atamalarning yozma manbalarda qayd etilishi. 3. toponimikada antrotoponimlarning o`rni. respublika viloyatlari joylarining toponimikasi. 4. tarixiy topografiya-boshqa shaharni kompleks o`rganishdir. o`rta osiyo hududida shaharlarning vujudga kelish shart-sharoitlari va rivojlanishining o`ziga xos xususiyatlari. toponomika geografik nomlarning kishi ismlarining kelib chikishini urganadigan fan sifatida maydonga keldi. toponomikani âzamin tiliâ deb atashadi. toponomik termini lotin tilidan olingan bulib âtoponâ joy va âanomaâ yoki âonimaâ nom, umuman joy nomini urganidan fan degan ma`noni bildiradi. geografik nomlar va zamin karida yotgan, urganilmay yotgan nomlar, insonlarga quyilgan ismlar, toponomikani o`rganish manbaii xisoblanadi. mikro toponomika mikro ob`ektlarni nomlarini tadqiq kiladi. xozirgi vaktda toponomika faqat yirik ob`ektlarning nomlarinigina emas, balki mikro ob`ektlarni xam nomlarini ur-ganmokda. geografik terminlar toponomik shtabiga kirmaydi. ammo ular toponomikani o`rganishda katta axamiyatga egadir. nomsiz âob`ektâ toponim emas. …

2 / 5

anligini tarixiy davr sharti nuktaiy nazarida tadqiq qilish talab qilinadi. toponomika metodologiyasiga muvofik uni fan sifatida o`rganishda quyidani asosiy talablarni xisobga olish lozim: -toponimlarni paydo bulishiga doir ma`lumotlardan foydalaninsh; -nomlarning mvavjud bulgan barcha formalari aniklash; -nom va terminlarni usha joy nomi bilan boglik xolda tanlash va eng muhimlarini o`rganish zarur. toponomik asoslar vakt, manbalar va yunalishlar buyicha joylarga axolining kuchishi o`rganishi me`yoriga boglik. toponim-lar anik tarixiy jarayon misol uchun axolining kuchishi madaniy iqtisodiy va til munosabatlari vujudga keladi xamda tarkaladi. toponomika jamiyatni muhim vositasi bulgan tilini, ekonomikasi, madaniyati va tarixiy taraqqyotini urnish jarayonida usib rivojlanib boradi. toponomik nomlar manbai va ularni o`rganishda kullani-ladigan metod va ularning to`g`riligini aniklash maksadida: yozma va boshqa manbalarni, kul yozmalar, arxiv materiallari, xattotlar kuchirib yozgan kitoblar, axoli yashagan chegalarning aks ettiruvchi bosh va maxsus kartalar va eksplikatsiya kartalari bilan solishti-rib chikiladi. toponomikada xam moddiy va madaniy yodgorliklar urganil-gandek oddiydan murakabga ya`ni bugungi kundan asrlar ichkarisiga …

3 / 5

ka joy nomlarining kelib chikish tarixini etnonimlarini biror xalq, millat, qabila, elat, urug ay-mok nomlarini urganuvchi xamda geografik terminlarning urga-nishda o`zbek olimlari juda katta xissa kushdilar. toponomikani o`rganish materiallar tuplashdan boshlanadi. toponomik materiallar yigish ishini, boshlashdan avval, material-larni qanday va kaerdan tuplash va kimlar bilan qanday mavzuda suxbatlar utkazishning xech bulmaganda taxminan ish plani va programmasi ishlab chikishi lozim. mana shu plan va programma yuzasidagi puxta tayyorgarlik ishlari olib boriladi, sung dala tadqiqot ishlariga e`tiborni karatadi. surash va suxbat natijasida olingan materiallarni tadqiqi qilishda toponomik materiallar buyicha kortotekalar, keyin shu asosida lugatlar tuziladi. keyinchalik tadqiqotlar faktlarni xisobga olgan xolda bir tipdagi ommaviy toponimlarni sinchiklab o`rganish katta axamiyatga egadir. tadkik qilingan va tuplangan toponomik materiallar o`lkashunoslik muzeylarida saqlanadi. shu-ningdek maxsus kutubxonalarda aloxida bulim sifatida xam saq-lanadi. toponomik materiallar tuplami ko`pincha shu o`lka tarixni o`rganish ishi bilan parallel xolda olib boriladi. tarix va geografiya ukituvchilari toponomikani o`rganish jarayonida tilshunoslikka oid bulgan materiallar …

4 / 5

onimlar etimologiyaisga uxshash bulib tojikcha âmarg- utlokâ degan suzdan olingan deb taxmin qilinadi. marg suzi boshqa sugd tilida âbulokâ ma`nosini xam anglatadi. jizzax- urta osiyodagi eng boshqa shaxarlaridan biridir. bu kal`ani asli nomi dizzak x asrlarda xam shunday deb atalgan. diz boshqa sugd tilida âkal`aâ âistexkomâ demakdir. âakâ esa bizdagi âchaâ kushimchasiga to`g`ri keladi. demak dizzak-kal`acha demakdir. registon samarqandda, registon nomi bilan yuritiladigan bozor va arik mavjud, va reg tojikcha kum iston- joy yoki kumlik joy degan ma`noni anglatadi. beshbola o`zbek uruglaridan yirik bir shaxobchasining nomi respublikamizda beshbola nomli bir necha toponimlar bor. oktepa- bu suz âdexkonâ suz bilan bevosita alokador. dexkon termini v-vi asrlarda paydo bulgan. dexkon urta asrlarda yirik feodal xisoblangan. odatda feodal dexkonlar, tugon boshida atrofi devor, xandaklar bilan tusilgan mustaxkam kurgonlarda yashaganlar. bunday kurgonlarning xarobalari xozirgi vaktda ok tepalar deb yuritiladi. masalan: toshkent shaxrida 8 ta oktepa mavjud. nayman â o`zbek, kazok, qoraqalpoq, kirgiz, nugoy va …

5 / 5

., bentovich i.b., bolshakov o.g. srednevekovy gorod sredney azii. - l., 1973. 6. jabborov i. m. o`zbek xalqi etnografiyasi. â t., 1994. 7. jabborov i. m. jahon xalqlari etnografiyasi. - t., 1985. 8. kabirov a., sagdullaev a.s. o`rta osiyo arxeologiyasi. - t., 1990. 9. artsixovskiy a. v. arxeologik asoslar. â t., 1970. 10. asanova g., nabixanov m., safarov i. o`zbekistonning iqtisodiy va ijtimoiy jug`rofiyasi. â t., 1994. 11. nafasov t. o`zbekiston toponimlarining izohli lug`ati. t.,1988. 12. alimov i., ergashev f., butaev a. arxivshunoslik. - t1997.

Want to read more?

Download all 5 pages for free via Telegram.

Download full file

About "o'lka tarixini o'rganishda toponimik atamalar asosiy manbalardan biri sifatida "

1664135490.doc o`lka tarixini o`rganishda toponimik atamalar asosiy manbalardan biri sifatida reja: 1. geografik joy nomlarini o`rganishda toponimikaning o`rni. toponimikaning fan sifatida shakllanishi va vazifalari. 2. o`zbekiston toponimikasiga oid atamalarning yozma manbalarda qayd etilishi. 3. toponimikada antrotoponimlarning o`rni. respublika viloyatlari joylarining toponimikasi. 4. tarixiy topografiya-boshqa shaharni kompleks o`rganishdir. o`rta osiyo hududida shaharlarning vujudga kelish shart-sharoitlari va rivojlanishining o`ziga xos xususiyatlari. toponomika geografik nomlarning kishi ismlarining kelib chikishini urganadigan fan sifatida maydonga keldi. toponomikani âzamin tiliâ deb atashadi. toponomik termini lotin tilidan olingan bulib âtoponâ joy va âanomaâ yoki â...

This file contains 5 pages in DOC format (35.5 KB). To download "o'lka tarixini o'rganishda toponimik atamalar asosiy manbalardan biri sifatida ", click the Telegram button on the left.

Tags: o'lka tarixini o'rganishda topo… DOC 5 pages Free download Telegram