eron va mesopotamiya epigrafik yodgorliklar

DOC 57,0 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1664180207.doc eron va mesopotamiya epigrafik yodgorliklar eron va mesopotamiya epigrafik yodgorliklar reja: 1. bexustun qoyatosh yozuvlari 2. shumer epigrafik yodgorliklari 3. amoriylar davriga oid epigrafik yodgorliklar 1761 yil daniya qiroli uzoq arabiston, eron va boshqa noma`lum sharqiy mamlakatlarni o`rganish uchun ekspeditsiya uyushtiradi. ekspeditsiya sostavida ruxoniy o`g`li, arab tilini bilgan k.nibur ham bor edi. 1765 yil u arabistonga jo`nab ketadi. u erdan mesopotamiya so`ngra eronga o`tadi va nixoyat sherozning shimoliy sharqiy tomonida,undan 7 mil narida uning ko`p yillik orzusi ro`yobga chiqadi, u qadimgi persepolning harobalarini topadi. persepol shaxri a. makedonskiy tomonidan yondirilgan edi. 1939 yillargacha bu haroba axoli uchun tosh koni bo`lib xizmat qilgan edi. lekin k.nibur bu erdan o`ziga kerakli narsani topa oladi. u uch xafta mobaynida: xaykal, qabrtosh, baxaybat toshlarga bitilgan mixxatlardan nusxa ko`chiradi. axmoniylarning mixxat yozuvi topildi. lekin olimlar uni o`qishga muvaffaq bo`la olmadilar. mixxatni o`qib chiqishni g. grotefend amalga oshiradi. xatlarning uch xildagi ko`rinishdagi yozuvda bitilganini k.nibur …

magan. bundan kelb chiqadigan sxema: v. shox b shox o`g`li, b shox, a shoxning o`g`li, demak, birinchi podshoning otasi shox bo`lmagan, masalan, doroning otasi. uzoq izlanishlardan so`ng g.gertefend bu yozuvlarni o`qiy oldi “kserks ulug` shox, shoxonshox, doro, shox o`g`li aximanid, bu saroyni o`sha qurdirgan”. bu voqea 1802 yili bo`lgan edi. shumer epigrafik yodgorliklarini bizga tarjima qilib bergan olim d. smitdir. u yoshligida nonga pul topish ilinjida londonga keldi va gravyurachilikka ishga kiradi. lekin u keyincha-lik buyuk olim bo`lib etishdi. u dastlab britaniya muzeyiga assistentlikka ishga kiradi. bu erda u muzey erto`lalarida saqla-nayotgan mashxur ashurbanipal kutubxonasiga mansub sopol lavxa-larni o`qishga kirishadi.u sopol lavxalarni chang loydan tozalaydi, siniqlarni simlab yopishtirib butun xolatga keltiradi. bunga bir oy vaqt ketadi. ana endi yozuvlarni deshifrovka qilsa bo`ladi: “gilgamesh, uruk xukmdori, o`z fukarolariga nisbatan shafqatsiz bo`lgan. og`ir ishlarda madori qurigan bu mazlumlar zolimning jazosini berishni so`rab xudolarga iltijo qilganlar. xudolar mazlumlarning iltimosini qondirganlar: gilgamesh o`rmonda hayvonlar …

kishini utnapishtimni izlab topadi. d. smit ko`zlariga ishonmaydi. naxotki bibiliyadagi nux payg`ambar qadimgi shumerlar dostonida tirilgan bo`lsa? u dostonning qolgan qismini ham o`qiydi “gilgamesh senga maxfiy so`zni aytib beray, xudolar siridan seni vokif kilay shuruppak-frot soxilidagi shahar bilasan: bu ko`xna shahar unga xudolar yaqin buyuk tufonni niyat qilibdi xudolar...” shuruppak shaxri qaerda ekanligi tadqiqotchilarga uzoq vaqtdan beri tinchlik bermayotgan edi. savolnning javobi mixxat lavxalaridan topildi. u shumerlar shaxri ekan. afsonaviy nux aniqrog`i bibliyadagi nuxning timsoli bo`lib qolgan. xalq uni utnapishtim deb atagan. bu kishi shu shaharda yashagan. afsuski dostonning boshqa qismi yo`q edi. lekin shu ozgina narsa ham londonni oyoqqa turgizadi. xazil gapmi! qadimgi shumer dostoni bibliya ijodkorlari butun dunyo to`foni haqidagi afsonani shumerlardan olganliklarini ochiqdan ochiq aytib bibliyani zarbaga uchratdi. bu xol ko`pchilikni qiziqtirib qo`ydi, xatto “dey-li telegraf” gazetasi qolgan lavxalarni topgan kishiga ming funtsterling pul va`da qiladi. qolgan lavxalarni 1873 yil d. smit topadi. olim 380 ta lavxani …

ga tushuntirayotgan ovoz edi. utnapishtim kema qurdi, barcha teshik yoriqlarni eng yaxshi mum bilan mumladi. kema juda ko`p bqlimlarga ajratilgan, bir necha qavatli juda katta yashikdan iborat edi. uni tomi zo`r xafsala bilan yopilgan bo`lib, eng kuchli yomg`ir ham o`tolmas edi. utnapishtim ilohiy topshiriqni hammasini bajarib bo`lgandan keyin dovul turdi, osmonnni qop-qora bulutlar qoplab oldi, momoqaldiroq gumburlab, chaqmoq cholid va kuchli jala quydi. jala 6 kunu 7 tun davom etdi. utnapishtim nitser (niser) tog`iga etib kelguncha to`lqinlar uning najot kemasini paraxadek u yoqdan bu yoqqa irg`ita berdi. insonlar loyga aylandi. tevarak atorf bepoyon dengiz. faqat nitser tog`ining cho`qqisigina suvdan chiqib turardi. ermitaj muzeyida shumer belgilari bitilgan kichkina sopol lavxa saqlanadi. bu sopolning yoshi mutaxassislarning fikricha 5 ming yildir. lavxada bor yo`g`i 4 ta belgi. qo`l va to`siq. garchi barcha belgilar sur`atlardan iborat bo`lsalarda ularni piktogramma deb atash mumkin emas. bu tushunchalarni anglatuvchi o`ziga xos yozuv, belgilar esa tipik ideogrammalardir. ideogrammalar …

kdan logografik yozuvga keyin esa bo`g`inli yozuvga aylangan. garchi bu o`zgarish uzoq vaqt davom etgan bo`lsa ham tovushli nutqni shumer yozuvi bilan ifodalash, bayon qilish imkoniyati tug`ilgan. biroq shumer mixxati harfiy yozuv darajasiga ko`tarila olmay shu bosqichda qolavergan. vaqt o`tishi bilan belgilarning tashqi ko`rinishi ham o`zgargan. rasmlar tobora shartli tus olgan. shumerlar madaniyatini meros qilib olgan bobillar va assiriylar shumer yozuvini qabul qilib, uni o`z tillariga moslab soddalashtirganlar va tubdan o`zgartirganlar. assiriylar mixxat sistemasini soddalashtirganlar. undagi belgilar sonini kamaytirib o`z qo`shimchalarini qo`shganlar. mixxatlar o`qilgach, ko`rimsiz kulrang lavxalarga bo`lgan munosabat o`zgargan. agar ular ilgari tashlab yuborilgan bo`lsa, keyinchalik ular saralangan, chang loydan yaxshilab tozalanib ilmiy markazlarga yuborilgan. ko`p miqdorda sopol lavxalar topila boshlangan. urukning o`zida bu sopol lavxalari, tol novdasidan to`qilgan savatlarda saqlangan keyin dasta dasta qilib bog`lab, dastalarga “ishchilarga maktubi”, “bog` ishlariga doir xujjatlar”, “to`qimachlik ustaxonasiga tegishli xujjatlar solingan kumush savat” deb yozilgan va yorliqlar osib qo`yilgan. bular podsho va …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "eron va mesopotamiya epigrafik yodgorliklar"

1664180207.doc eron va mesopotamiya epigrafik yodgorliklar eron va mesopotamiya epigrafik yodgorliklar reja: 1. bexustun qoyatosh yozuvlari 2. shumer epigrafik yodgorliklari 3. amoriylar davriga oid epigrafik yodgorliklar 1761 yil daniya qiroli uzoq arabiston, eron va boshqa noma`lum sharqiy mamlakatlarni o`rganish uchun ekspeditsiya uyushtiradi. ekspeditsiya sostavida ruxoniy o`g`li, arab tilini bilgan k.nibur ham bor edi. 1765 yil u arabistonga jo`nab ketadi. u erdan mesopotamiya so`ngra eronga o`tadi va nixoyat sherozning shimoliy sharqiy tomonida,undan 7 mil narida uning ko`p yillik orzusi ro`yobga chiqadi, u qadimgi persepolning harobalarini topadi. persepol shaxri a. makedonskiy tomonidan yondirilgan edi. 1939 yillargacha bu haroba axoli uchun tosh koni bo`lib xizmat qilgan edi. leki...

Формат DOC, 57,0 КБ. Чтобы скачать "eron va mesopotamiya epigrafik yodgorliklar", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: eron va mesopotamiya epigrafik … DOC Бесплатная загрузка Telegram