eron va mesopotamiya epigrafik yodgorliklar

DOC 57.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1664180207.doc eron va mesopotamiya epigrafik yodgorliklar eron va mesopotamiya epigrafik yodgorliklar reja: 1. bexustun qoyatosh yozuvlari 2. shumer epigrafik yodgorliklari 3. amoriylar davriga oid epigrafik yodgorliklar 1761 yil daniya qiroli uzoq arabiston, eron va boshqa noma`lum sharqiy mamlakatlarni o`rganish uchun ekspeditsiya uyushtiradi. ekspeditsiya sostavida ruxoniy o`g`li, arab tilini bilgan k.nibur ham bor edi. 1765 yil u arabistonga jo`nab ketadi. u erdan mesopotamiya so`ngra eronga o`tadi va nixoyat sherozning shimoliy sharqiy tomonida,undan 7 mil narida uning ko`p yillik orzusi ro`yobga chiqadi, u qadimgi persepolning harobalarini topadi. persepol shaxri a. makedonskiy tomonidan yondirilgan edi. 1939 yillargacha bu haroba axoli uchun tosh koni bo`lib xizmat qilgan edi. lekin k.nibur bu erdan o`ziga kerakli narsani topa oladi. u uch xafta mobaynida: xaykal, qabrtosh, baxaybat toshlarga bitilgan mixxatlardan nusxa ko`chiradi. axmoniylarning mixxat yozuvi topildi. lekin olimlar uni o`qishga muvaffaq bo`la olmadilar. mixxatni o`qib chiqishni g. grotefend amalga oshiradi. xatlarning uch xildagi ko`rinishdagi yozuvda bitilganini k.nibur …

magan. bundan kelb chiqadigan sxema: v. shox b shox o`g`li, b shox, a shoxning o`g`li, demak, birinchi podshoning otasi shox bo`lmagan, masalan, doroning otasi. uzoq izlanishlardan so`ng g.gertefend bu yozuvlarni o`qiy oldi “kserks ulug` shox, shoxonshox, doro, shox o`g`li aximanid, bu saroyni o`sha qurdirgan”. bu voqea 1802 yili bo`lgan edi. shumer epigrafik yodgorliklarini bizga tarjima qilib bergan olim d. smitdir. u yoshligida nonga pul topish ilinjida londonga keldi va gravyurachilikka ishga kiradi. lekin u keyincha-lik buyuk olim bo`lib etishdi. u dastlab britaniya muzeyiga assistentlikka ishga kiradi. bu erda u muzey erto`lalarida saqla-nayotgan mashxur ashurbanipal kutubxonasiga mansub sopol lavxa-larni o`qishga kirishadi.u sopol lavxalarni chang loydan tozalaydi, siniqlarni simlab yopishtirib butun xolatga keltiradi. bunga bir oy vaqt ketadi. ana endi yozuvlarni deshifrovka qilsa bo`ladi: “gilgamesh, uruk xukmdori, o`z fukarolariga nisbatan shafqatsiz bo`lgan. og`ir ishlarda madori qurigan bu mazlumlar zolimning jazosini berishni so`rab xudolarga iltijo qilganlar. xudolar mazlumlarning iltimosini qondirganlar: gilgamesh o`rmonda hayvonlar …

kishini utnapishtimni izlab topadi. d. smit ko`zlariga ishonmaydi. naxotki bibiliyadagi nux payg`ambar qadimgi shumerlar dostonida tirilgan bo`lsa? u dostonning qolgan qismini ham o`qiydi “gilgamesh senga maxfiy so`zni aytib beray, xudolar siridan seni vokif kilay shuruppak-frot soxilidagi shahar bilasan: bu ko`xna shahar unga xudolar yaqin buyuk tufonni niyat qilibdi xudolar...” shuruppak shaxri qaerda ekanligi tadqiqotchilarga uzoq vaqtdan beri tinchlik bermayotgan edi. savolnning javobi mixxat lavxalaridan topildi. u shumerlar shaxri ekan. afsonaviy nux aniqrog`i bibliyadagi nuxning timsoli bo`lib qolgan. xalq uni utnapishtim deb atagan. bu kishi shu shaharda yashagan. afsuski dostonning boshqa qismi yo`q edi. lekin shu ozgina narsa ham londonni oyoqqa turgizadi. xazil gapmi! qadimgi shumer dostoni bibliya ijodkorlari butun dunyo to`foni haqidagi afsonani shumerlardan olganliklarini ochiqdan ochiq aytib bibliyani zarbaga uchratdi. bu xol ko`pchilikni qiziqtirib qo`ydi, xatto “dey-li telegraf” gazetasi qolgan lavxalarni topgan kishiga ming funtsterling pul va`da qiladi. qolgan lavxalarni 1873 yil d. smit topadi. olim 380 ta lavxani …

ga tushuntirayotgan ovoz edi. utnapishtim kema qurdi, barcha teshik yoriqlarni eng yaxshi mum bilan mumladi. kema juda ko`p bqlimlarga ajratilgan, bir necha qavatli juda katta yashikdan iborat edi. uni tomi zo`r xafsala bilan yopilgan bo`lib, eng kuchli yomg`ir ham o`tolmas edi. utnapishtim ilohiy topshiriqni hammasini bajarib bo`lgandan keyin dovul turdi, osmonnni qop-qora bulutlar qoplab oldi, momoqaldiroq gumburlab, chaqmoq cholid va kuchli jala quydi. jala 6 kunu 7 tun davom etdi. utnapishtim nitser (niser) tog`iga etib kelguncha to`lqinlar uning najot kemasini paraxadek u yoqdan bu yoqqa irg`ita berdi. insonlar loyga aylandi. tevarak atorf bepoyon dengiz. faqat nitser tog`ining cho`qqisigina suvdan chiqib turardi. ermitaj muzeyida shumer belgilari bitilgan kichkina sopol lavxa saqlanadi. bu sopolning yoshi mutaxassislarning fikricha 5 ming yildir. lavxada bor yo`g`i 4 ta belgi. qo`l va to`siq. garchi barcha belgilar sur`atlardan iborat bo`lsalarda ularni piktogramma deb atash mumkin emas. bu tushunchalarni anglatuvchi o`ziga xos yozuv, belgilar esa tipik ideogrammalardir. ideogrammalar …

kdan logografik yozuvga keyin esa bo`g`inli yozuvga aylangan. garchi bu o`zgarish uzoq vaqt davom etgan bo`lsa ham tovushli nutqni shumer yozuvi bilan ifodalash, bayon qilish imkoniyati tug`ilgan. biroq shumer mixxati harfiy yozuv darajasiga ko`tarila olmay shu bosqichda qolavergan. vaqt o`tishi bilan belgilarning tashqi ko`rinishi ham o`zgargan. rasmlar tobora shartli tus olgan. shumerlar madaniyatini meros qilib olgan bobillar va assiriylar shumer yozuvini qabul qilib, uni o`z tillariga moslab soddalashtirganlar va tubdan o`zgartirganlar. assiriylar mixxat sistemasini soddalashtirganlar. undagi belgilar sonini kamaytirib o`z qo`shimchalarini qo`shganlar. mixxatlar o`qilgach, ko`rimsiz kulrang lavxalarga bo`lgan munosabat o`zgargan. agar ular ilgari tashlab yuborilgan bo`lsa, keyinchalik ular saralangan, chang loydan yaxshilab tozalanib ilmiy markazlarga yuborilgan. ko`p miqdorda sopol lavxalar topila boshlangan. urukning o`zida bu sopol lavxalari, tol novdasidan to`qilgan savatlarda saqlangan keyin dasta dasta qilib bog`lab, dastalarga “ishchilarga maktubi”, “bog` ishlariga doir xujjatlar”, “to`qimachlik ustaxonasiga tegishli xujjatlar solingan kumush savat” deb yozilgan va yorliqlar osib qo`yilgan. bular podsho va …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "eron va mesopotamiya epigrafik yodgorliklar"

1664180207.doc eron va mesopotamiya epigrafik yodgorliklar eron va mesopotamiya epigrafik yodgorliklar reja: 1. bexustun qoyatosh yozuvlari 2. shumer epigrafik yodgorliklari 3. amoriylar davriga oid epigrafik yodgorliklar 1761 yil daniya qiroli uzoq arabiston, eron va boshqa noma`lum sharqiy mamlakatlarni o`rganish uchun ekspeditsiya uyushtiradi. ekspeditsiya sostavida ruxoniy o`g`li, arab tilini bilgan k.nibur ham bor edi. 1765 yil u arabistonga jo`nab ketadi. u erdan mesopotamiya so`ngra eronga o`tadi va nixoyat sherozning shimoliy sharqiy tomonida,undan 7 mil narida uning ko`p yillik orzusi ro`yobga chiqadi, u qadimgi persepolning harobalarini topadi. persepol shaxri a. makedonskiy tomonidan yondirilgan edi. 1939 yillargacha bu haroba axoli uchun tosh koni bo`lib xizmat qilgan edi. leki...

DOC format, 57.0 KB. To download "eron va mesopotamiya epigrafik yodgorliklar", click the Telegram button on the left.

Tags: eron va mesopotamiya epigrafik … DOC Free download Telegram