qadimgi xorazm siviliztsiyasi

PPTX 3,8 МБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1680075505.pptx /docprops/thumbnail.jpeg samarqand davlat universiteti tarix fakulteti 1-kurs magistranti axmadov dovudxonning kurs ishi qadimgi xorazm siviliztsiyasi “xorazm noyob madaniyat , nafis san’at,yuksak ma’rifat, turmushning dono falsafasi va insonparvarlik bilan yo’g’rilgan adabiyot va she’riyat maskani , dunyoviy ilm o’choqlaridan biri” . i.a.karimov qadimgi yozma va arxelogik manbalarni o’rganish natijasi shuni ko’rsatadiki, qadimgi xorazmliklar ilm-fan sohasida o’z davri uchun ilg’or bo’lgan yutuqlarga erishganlar va hayotga tadbiq qila olganlar. ma’lum bo’lishicha, qadimgi ajdodlarimiz hali qat’iy yozuv tizimini yaratmasdan turib, o’z astronomik kuzatishlarini tosh va suyaklarga yozishdan tashqari, samoviy jismlarni kuzatish uchun maxsus inshootlar ham qurganlar. ajdodlarimiz astronomiya va matematikadan yaxshi xabardor bo’lib, burchak o’lchovi uskunalarini yaratganlar va ulardan foydalanganlar. osmon jismlarini o’rganish, tabiat hodisalarini kuzatishga ixtisoslashgan falakiyot fani ko’hna xorazmda taraqqiy qilib, shu davrda qurilgan inshootlar bizni kunlarimizgacha etib kelgan. ana shu inshootlardan biri ko’hna xorazmning madaniy yodgorligi qo’yqirilgan qal’asidir, er.av iv asrda bunyod etilgan bu qal’a to’rtko’ldan 22 km shimoli sharqda joylashgan …

eramizdan oldingi iv-iii ming yilliklardan to eramizning iv asrgacha o’tgan 4500 yillik tarixi qadimgi xorazm taraqqiyotini ko’rsatuvchi davri hisoblanadi. bu davr xorazm madaniyati tarixida alohida ahamiyatga egadir. xorazmda yashagan xalqlarning eng qadimgi davrga oid yozma va og’zaki adabiyot na’munalari, tarix kitoblari, beruniy asarlari orqali etib kelgan. ayniqsa, antik dunyo tarixchilardan gerodot, ktesiy, esxil, evripid, aristotel, strabon, yoqut al–hamaviy kabi mualliflarning asarlarida, ko’hna xorazmda yashagan xalqlarning afsona, rivoyat va hikoyatlari keltirilgan. “qadimgi xorazm o’rta osiyoning misridir”- insoniyat sivilizatsiyasining ko’hna makonlarini o’rgananuvchi arxеologlar ulkan yutuqlarga ko’hna xorazm zaminidagi makonlar, qabriston, qal'a va qo’rqonlarni izlab topish va o’rganish jarayonida erishdilar. xorazm tarixi, madaniyati va san'atini bеtakrorligiga yana bir marta amin bo’ldilar". s.p.tolstov xorazm – markaziy osiyoning turon pasttеkisligida, amudaryo dеltasida joylashgan qadimiy tarixiy o’lkadir. “xorazm” so’zi dastlab “avеsto”da uchraydi, “avеsto” sharq yozma adabiyotimizni eng qadimgi manbasi sifatida alohida axamiyat kasb etadi. “avеsto”da qadimgi turon o’lkasi va eronning o’ziga xos tarixiy gеografiyasi bayon etiladi. …

xvayrеzm (xorazm)ni o’z ichiga olgan. “xorazm” so’zi dastlab “avesto”da uchraydi. “avesto”ning “mitra yasht” deb ataluvchi 5-bo’lim, 14-qismida sug’d nomi bilan birga xorazm ham eslanadi. “o’zining oltin vujudi bilan, go’zal tog’ cho’qqilari qamrab olgan, so’ng oriylar tamoman egallab oladigan mitraga hamdu sonolar o’qiymiz. oriylar yurtida xukmdorlarning atrof-tevarakda ajoyib erlari bor. u erlarda oziq-ovqatga mo’l-ko’l ulkan tog’lar mavjud. chorva mollari uchun suvga serob chashmalar muhayyo, sersuv kanallar, bag’ri keng daryolar mouru va xarnayovu-gou, sug’d va kayrizau tomon shitob bilan oqadi”. xorazm so’zining lug’aviy ma’nosi ko’pgina olimlar diqqat e’tiborini o’ziga tortgan. nemis sharqshunosi e. zaxauning fikricha, “kayrizo” so’zi ikki qismdan iborat bo’lib, “zem”– er, “kayri”– oziq-ovqat ma’nosini bildiradi, ya’ni kayrizam – “oziq-ovqat mamlakati”, “ozuqaga boy yurt” deganidir. qadimgi xorazm ilm-fan rivojlangan ilg’or o’lkalardan biri bo’lgan. xususan bu diyorda aniq fanlar shakllana boshlagan edi. shuni alohida ta’kidlash lozimki, o’lkada ilmiy tafakkur tarixi ijtimoiy, iqtoisodiy va madaniy tafakkur tarixi bilan chambarchas bog’langan. xorazmliklarning xo’jalik hayotida …

grafiyaning rivojlanishiga sabab bo’ldi. arablar xorazmda o’zlariga qaraganda juda ham yuqori, madaniyatga duch keldilar. al-xorazmiy, abu rayhon beruniy, az-zamahshariy singari buyuk olimlar xorazm fani va madaniyatini butun dunyoga tanitdilar. xorazm tarixini chuqur o’rgangan mashhur rus olimi s.p.tolstov “qadimgi xorazm” kitobida antik xorazm tarixini to’rt davrga bo’ladi: 1. uy-joy devorlari bo’lgan shahriston madaniyati (miloddan avvalgi vi-iv asrlar) 2. qanqa (qang) madaniyati (miloddan avvalgi iv asr - milodiy i asr) 3. kushonlar madaniyati (milodiy ii – ii asrlar) 4. kushon-afrig’ o’tish madaniyati (milodiy sh-v asrlar) xorazm tarixining to afrig’iylar sulolasi asoschisi afrig’gacha (305 y.) bo’lgan davri haqida ma’lumotlar kam. faqat qadimda kayxusrav (mil.av. 1200-1140 y.), saksafar (mil.av. 519- 517 y.), farasman (mil.av. 329-320 y.), xusrav (mil. av. 320 y.) singari xorazmshohlar bo’lganligi, farasman miloddan avvalgi 328 yilning bahorida o’rta osiyoga bostirib kirgan makedoniyali aleksandr (iskandar) huzuriga muzokara uchun sovg’a-salomlar bilan kelganligi tarixiy manbalarda yozib qoldirilgan. abu rayhon beruniy afrig’iylar sulolasiga mansub xorazmshohlardan …

ixiy adabiyoti va madaniy merosini saqlab kelgan olimlarni qirg’in qilgan va quvib yuborgan. shu sababli arablar istilosigacha bo’lgan davrdagi yozma tarixiy manbalar deyarli uchramaydi. xalq orasida tarqalgan rivoyatlarda hazorasp - “ming ot” yoki “ming otliqlar diyori” sifatida talqin etiladi. qadimiy qo’lyozma qal’a xix asr o’rtalarida mamlakat poytaxti xiva bilan raqobatlasha oladigan buyuk istehkom, yirik savdo va madaniy markaz darajasiga ko’tarila olgan. hazorasp xorazmning sharqiy darvozasi hisoblanadi. shuning uchun bo’lsa kerakki, sharqning mumtoz shoirlaridan biri kuyidagi misralarni yozib qoldirgan: samarqand saykali ro’yi zamin ast buxoro quvvati islomidin ast hazorsb qal’ai qadimu maxkam xivak firdavsi rabbil olamin ast darhaqiqat, shunday bo’lgan. manbashunos tarixchi olimlar hazorasp atamasi ma’nosini turlicha ta’riflaydilar. ҳазорасп қалъасининг қурилиши ҳақида бир қатор афсона ва ривоятлар мавжуд. хусусан, қалъанинг дастлабки даврдаги тарихи яхудийларнинг тўртинчи подшоси ― соломон (сулаймон) номи билан боғланади. тарихий манбаларга қараганда соломон подшо давид (довуд) нинг ўғли бўлиб, мил. олд. 1015–975 йилларда, яъни 40 йил тахтда ўтирган. …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "qadimgi xorazm siviliztsiyasi"

1680075505.pptx /docprops/thumbnail.jpeg samarqand davlat universiteti tarix fakulteti 1-kurs magistranti axmadov dovudxonning kurs ishi qadimgi xorazm siviliztsiyasi “xorazm noyob madaniyat , nafis san’at,yuksak ma’rifat, turmushning dono falsafasi va insonparvarlik bilan yo’g’rilgan adabiyot va she’riyat maskani , dunyoviy ilm o’choqlaridan biri” . i.a.karimov qadimgi yozma va arxelogik manbalarni o’rganish natijasi shuni ko’rsatadiki, qadimgi xorazmliklar ilm-fan sohasida o’z davri uchun ilg’or bo’lgan yutuqlarga erishganlar va hayotga tadbiq qila olganlar. ma’lum bo’lishicha, qadimgi ajdodlarimiz hali qat’iy yozuv tizimini yaratmasdan turib, o’z astronomik kuzatishlarini tosh va suyaklarga yozishdan tashqari, samoviy jismlarni kuzatish uchun maxsus inshootlar ham qurganlar. ajdodlarimi...

Формат PPTX, 3,8 МБ. Чтобы скачать "qadimgi xorazm siviliztsiyasi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: qadimgi xorazm siviliztsiyasi PPTX Бесплатная загрузка Telegram