qumqo’rg’on tumani tarixi va toponomikasi

DOCX 29,4 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1694688109.docx qumqo’rg’on tumani tarixi va toponomikasi qumqo’rg’on tumani tarixi va toponomikasi reja: kirish 1. qumqo’rg’on tumanining 1917-yilgacha bo’lgan tarixi. 2. 1917-yilgi sovet inqilobidan qumqo’rg’onning tuman sifatida tashkil topishigacha bo’lgan davri tarixi. 3. qumqo’rg’on tumanining tashkil topishi. 4. qumqo’rg’on toponimining kelib chiqishi. xulosa. ilovalar. foydalanilgan adabiyotlar ro’yxati. kirish. tarix bu kechagi kunimiz, o’tmishimiz va kelajagimizdir. uni bilmasdan turib o’zligimizni anglay olmaymiz. mening nazarimda har bir tarixchi avval tug’ilib o’sgan joyini ya’ni qishlog’i, tumani va viloyatini tarixini bilmasdan turib o’z davlatini, millatini tarixini o’rganolmaydi. shuning uchun men o’zim tug’ilib o’sgan qumqo’rg’on tumani tarixi va toponomikasi haqida mustaqil ish yozishga bel bog’ladim. mustaqil ishni yozishda surxondaryo tarixiga oid ilmiy tadqiqotlar olib borgan bir qator tarixchilar, professorlar sh. shaydullayev, s. tursunov, t. pardayev, b. murtazoyev hamda tuman tarixiga oid maqolalar yozgan mahalliy tarixchilar va jurnalistlar jumanazar anorov, norqo’chqor suvonov, sharbat mo’yinova ishlariga tayandim. bu mustaqil ishda “qumqo’rg’on” atamasini paydo bo’lishidan to hozirgi kunigacha bo’gan …

hkil qilgan kolxoz va sovxozlarni nomlarini ham iloji boricha ruscha atamalar bilan atashga zo’r berib harakat qilishgan. ammo ba’zi toponimlar, hamda qadriyatlarni mehnatsevar, fidoiy xalqimiz qarshiligi bilan saqlab qolingan. bu haqida muhtaram prezidentimiz shavkat miromonovich mirziyoyev : “ buyuk tarixda hech narsa issiz ketmaydi. u xalqlarning qonida, tarixiy xotirasida saqlanadi” deb bejizga aytmagan. 1. qumqo’rg’on surxon vohasida joylashgan qadimiy aholi punktlaridan biri hisoblanadi. uning qadimiy o’rni surxondaryoning qirg’og’ida joylashgan bo’lib, bog’u-rog’lar bilan o’ralgan qo’rg’on bo’lgan. sharqiy tomonida tog’larning bobosi-bobotog’ joylashgan. aholisi avvaldan dehqonchilik va chorvachilik bilan shug’ullanib kelgan. hududda aholi manzilgohlarining paydo bo’lishi miloddan avvalgi vi-iv asrlarga to’g’ri keladi. professor s. tursunovning yozishicha, kushon podsholigi davrida dehqonchilik manzilgohlari paydo bo’la boshlagan. qadimda qumqo’rg’on hududdi chag’anyon tarkibida bo’lgan. kushon davlati parchalangandan keyin bu hududda eron sosoniylari hukmronligi boshlanadi. keyinchalik kidariylar so’ngra, 488-531-yillarda eftallar davlati qo’liga o’tadi. 563-567-yillarda eftallar davlati turk xoqonligi va eron sosoniylarining zarbasiga uchrab barbod bo’lgach, qumqo’rg’on hududlari turk …

irozga yuz tutgach, bu hududga hukmronlik qilish uchun g’aznaviylar va qoraxoniylar o’rtasida kurash boshlanib, 1008-yildan boshlab g’aznaviylar hukmronlik qiladi. 1025-1027-yillar qoraxoniylar qo’liga o’tib, 1027-1039-yillar oralig’ida mustaqil, 1038-1039-yillarda va 1042-1043- yillarda chag’anyonni bo’ritegin boshqaradi. 1056-yildan boshlab, chag’anyon va qumqo’rg’on hududlari ham saljuqiylar qo’liga o’tadi. 1950-yillar oxiri 1960-yillar boshlarida janubiy surxon suvombori hududida olib borilgan arxeologik qazish ishlari 1104-1117-yillarda saljuqiylar hukmronlik qilgan degan xulosalarini berdi. chunki bu yerdan saljuqiylar hukmdori malikshoh va sulton sanjar davrida zarb qilingan tangalar topilgan[footnoteref:1]. [1: mo’yinova sh. qumqo’rg’on tarixi. – termiz: 1992. ] 1206-yilda chag’anyon xorazmshohlar qo’liga o’tadi. 1220-yildan boshlab esa mo’g’ullar hukmronligi boshlanadi. movarounnahr chingizxonning ikkinchi o’g’li chig’atoy ixtiyoriga suyurg’ol qilib beriladi. chag’anyon esa chig’atoyning nevarasi yesen tuvaga tegadi. 1370-1405-yillarda amir temur davlati tarkibiga kiradi. xv asrning ikkinchi yarmida temuriylarning hisor bekligi kuchayadi. hisor beki xusravshoh zamonida chag’anyon uning ukasi boqi chag’anyonga berilgan. xvi asr boshlarida shayboniylar hukmronligi o’rnatildi. qumqo’rg’on tumanidagi bandixonsoy ustiga shayboniyabdullaxon ii tomonidan …

. 1925-1926-yilda sovetlar qumqo’rg’on va xo’jamulki qishloq inqilobiy qo’mitalarini tuzishadi. ularga eshonqul eshquvvatov va mardonqul xidirovlar raislik qilishgan. 1929-yil sovet ittifoqining boshqa yerlarida bo’lgani kabi qumqo’rg’onda ham o’rta hol dehqonlar kolxozlarga birlashtirish boshlandi. dastlab “qizil paxtakor”, “qizil dehqon” va “budyoniy nomli” nomli kalxozlar, hozirgi qoraturba hududida esa “kalinin”, “frunze” va “quybishev” nomli kolxozlar tuzildi. 1930-yili bahorida esa xo’jamulki qishloq sovetida “sanoat” va “ittifoq” kolxozlari tuzildi. o’sha yili qumqo’rg’on qishloq soveti o’rnida “qumqo’rg’on-13” nomli sovxoz tuzildi va qumqo’rgon kanali qurilishi boshlandi. 1931-yili 45 km. uzunlikdagi birinchi navbati va 1932-yili 25 km. uzunlikdagi ikkinchi navbati qurib bitkazildi. kanal qurilishiga sherbakov va djimiskiylar rahbarlik qilishgan. 1934-yilida “qumqo’rg’on-13” sovxozi ikkiga bo’linib, “qumqo’rg’on-13” va “surxon” paxtachilik sovxozlari tashkil topdi. yillar o’tishi bilan surxondaryo sohilidagi to’qayzorlar o’zlashtirildi va “lenin nishoni”, “molotov”, “komsomol” sovxozlari tuziladi. 1928-yil noyabrda surxondaryo okrugi partiya va sovet organlari “oqqopchig’ay” sovxozini tashkil etishga kirishdilar. 1929-yil boshida surxondaryoning o’ng qirg’og’ida uncha katta bo’lmagan “oqqopchig’ay” …

lar ya’ni “ulug’ vatani urushi” yillari ko’plar qumqo’rg’onliklar front va front ortida jon berib xizmat qildilar. urushdan so’ng 1947- yil “qumqo’rg’on-13” sovxozi jarqo’rg’on rayoni tarkibidan olinib sho’rchi rayoniga o’tkazildi va “komsomol 30 yilligi” nomini oldi. kpss markaziy komiteti 1950-yil 30-mayda “mayda kolxozlarni yiriklashtirish” to’g’risida qaror qabul qilinib, qumqo’rg’onning qolgan kolxozlari 19-avgustda “molotov”, “qizil dehqon”, “jdanov”, “budyoniy” nomli kolxozlar birlashtirildi va “jdanov” nomini oldi. 1954-yil “jdanov” kolxoziga xo’jamulki qishloq sovetidagi “molotov” kolxozi ham qo’shilib, “moskva” kolxozi nomini oldi. 1958-yil kolxoz tarixida muhim voqea bo’ldi. o’rta osiyo va o’zbekistondagi eng muhim suv inshootlaridan biri “janubiy surxon” suvombori qurilishi boshlandi. suvombori va to’g’on qurilishi qurilishi uchun “moskva” kolxozidan 4 ming gektar yer, jumladan 1 ming 400 gektar ekin maydoni topshirildi. 1952-yilda qumqo’rg’onning qolgani hududidagi kolxozlar ya’ni yuqori kakaydi qishloq sovetiga qarashli “frunze”, “qizil askar”, “voroshilov”, “qizil bayroq”, “zarbdor”, “to’raqulov”, “qo’ybishov”, “lenin”, “komsomol” va “kalinin” nomli kolxozlar birlashib, birga “lenin” kolxozi tashkil qildi. 3. …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "qumqo’rg’on tumani tarixi va toponomikasi"

1694688109.docx qumqo’rg’on tumani tarixi va toponomikasi qumqo’rg’on tumani tarixi va toponomikasi reja: kirish 1. qumqo’rg’on tumanining 1917-yilgacha bo’lgan tarixi. 2. 1917-yilgi sovet inqilobidan qumqo’rg’onning tuman sifatida tashkil topishigacha bo’lgan davri tarixi. 3. qumqo’rg’on tumanining tashkil topishi. 4. qumqo’rg’on toponimining kelib chiqishi. xulosa. ilovalar. foydalanilgan adabiyotlar ro’yxati. kirish. tarix bu kechagi kunimiz, o’tmishimiz va kelajagimizdir. uni bilmasdan turib o’zligimizni anglay olmaymiz. mening nazarimda har bir tarixchi avval tug’ilib o’sgan joyini ya’ni qishlog’i, tumani va viloyatini tarixini bilmasdan turib o’z davlatini, millatini tarixini o’rganolmaydi. shuning uchun men o’zim tug’ilib o’sgan qumqo’rg’on tumani tarixi va toponomikasi haqida musta...

Формат DOCX, 29,4 КБ. Чтобы скачать "qumqo’rg’on tumani tarixi va toponomikasi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: qumqo’rg’on tumani tarixi va to… DOCX Бесплатная загрузка Telegram