mirzo ulug’bek buyuk alloma va davlat arbobi

DOCX 66,3 KB Bepul yuklash

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇
1
1695646431.docx [bookmark: _goback]mirzo ulug’bek buyuk alloma va davlat arbobi mundarija kirish i. bob. mirzo ulug’bek haqida 1.1 mirzo ulug’bekning ilmiy merosi 1.2 mirzo ulug’bekning qomusiy olim sifatida ilm-fan rivojiga qo’shgan bebaho hissasi ii. bob. xv asrda movarounnahrda madaniy hayotning yuksalishiga ta’sir etgan omillar va tarixiy shart-sharoitlar 2.1 mirzo ulug’bekning hokimiyatga kelishi va boshqaruv usuli 2.2 mirzo ulug’bek davrida movarounnahrda ijtimoiy-iqtisodiy va siyosiy vaziyat xulosa foydalanilgan adabiyotlar ro’yxati kirish buyuk amir ð¢emurning nabirasi, benazir alloma mirzo ulug’bekning[footnoteref:1] o’rta asrlar sharoitida namoyon etgan ilmiy jasorati bugungi kun olimlarini ham hayratga solmasdan qo’ymaydi. ð¢aqdir bu ulug’ zotning zimmasiga behad ulkan va mashaqqatli vazifalar yukladi. buyuk sarkarda amir ð¢emur bunyod etgan saltanatning vorisi bo’lishdek o’ta mas’uliyatli vazifa aynan unga nasib etdi. mirzo ulug’bek qariyb qirq yil mobaynida movarounnahr[footnoteref:2] diyorining donishmand hukmdori sifatida xalqning azaliy orzusi – tinchlik, totuvlik, ilm-fan va madaniyatni taraqqiy toptirish yo’lida ulkan shijoat va matonat ko’rsatdi. abdurazzoq samarqandiy, matlaê¼ ussaê¼aayn va …
2
onomik jadvali o’rta asrlarda lotin tiliga tarjima qilinib, yevropa olimlari orasida keng tarqalgani fikrimizning yaqqol isbotidir. akramov s. a., ulugê»bek — buyuk oê»zbek olimi, t., 1961; bu haqda so’z yuritar ekanmiz, beixtiyor 1996 yili parijda yuneskoning o’sha paytdagi bosh kotibi federiko mayor janoblari bilan bo’lgan bir suhbat yodimga tushadi. o’shanda janob mayor ulug’bekning ilmiy merosini yuksak baholab, uning yulduzlar harakatiga oid hisob-kitoblari bugungi kunda kompyuter yordamida tekshirib ko’rilganda atigi bir necha daqiqaga farq qilishi aniqlandi, degan gapni aytib qoldi. shunda men unga javoban, yo’q, janob federiko mayor, ulug’bek xato qilgan bo’lishi mumkin emas, balki kompyuterlar xato qilgan bo’lishi mumkin, degan edim. garchi bu gap do’stona lutf tariqasida aytilgan bo’lsa-da, o’ylaymanki, uning zamirida chuqur haqiqat mujassam etgan. 27 i. bob. mirzo ulug’bek haqida. 1.1 mirzo ulug’bekning ilmiy merosi mirzo muhammad ibn shohruh ibn temur ulug’bek qo’rag’oniy (1394-1449) - buyuk astronom va matematik, o’z davrining atoqli allomasi, davlat arbobi, movaraunnahrni 1441-1449 yillar …
3
ðºð¾ð¼ð¼ðµð½ñ‚ð°ñ€ð¸ð¸ ð¸ ñƒðºð°ð·ð°ñ‚ðµð»ð¸ð.ð.ðñ ð¼ðµð´ð¾ð²ð°. ð¢ð°ñˆðºðµð½ñ‚: ð¤ð°ð½, 1994. – 457ñ movaraunnahr boshqaruvi shohruhning to’ng’ich o’g’li, amir temurning nabirasi ulug’bekka topshiriladi. 1409 yil ulug’bek samarqand hokimi etib e’lon qilinadi, otasi shohruhning o’limidan so’ng, 1447 yil temuriylar sulolasiga bosh bo’ladi.yoshligida ulug’bek fan va san’at turlariga, ayniqsa, matematikâ va astronomiyaga katta qiziqish bildiradi. uning aqliy dunyoqarashi kengayishida otasi va bobosi to’plagan boy kutubxona zamin bo’ldi, u yerda ko’p vaqtini o’tkazardi. ulug’bek u vaqtlar o’lchovi bilan qaraganda, juda zo’r ta’lim olgan. ajoyib xotira egasi bo’lib, u arab va fors tilini erkin egallagan, turk she’riyatini yaxshi bilgan, adabiy uslublarni egallagan va adabiy bahslarda ishtirok etgan. o’zi ham she’rlar yozgan. ulug’bekning ustozi taniqli olim, temuriylar saroyidagi mashhur matematik va astronom qozizoda rumiy bo’lgan. u to’qqiz yasharli ulug’bekka marog’adagi mashhur rasadxona xarobalarini ko’rsatgan. yoshlikdagi aynan shu xotiralari bo’lajak astronom kelajagini belgilagan bo’lishi mumkin. ulug’bek davrida samarqand o’rta asrlar davridagi ilm-fan o’choqlaridan biriga aylangan. samarqandda, xv asrning birinchi yarmida …
4
ton milliy ensiklopediyasi (2000-2005) ammo ulug’bekning katta ishtiyoqi - bu astronomiya bo’lgan. ulug’bek hayotining mazmuni va qozizoda rumiy, jamshid g’iyosiddin al koshiy, ali qushchi kabi astronom izdosh-olimlar rasadxona qurilishiga turtki bo’lgan.tadqiqotchi olimlarning fikricha, rasadxona qurilishi 1428-1429 yillan yakunlangan. rasadxona o’z davrining nodir binosi bo’lgan. yer silkinishiga bardoshli bo’lishi uchun bino qurilishi uchun qo’hak tepaligining toshli etagi tanlangan. asosiy asbob - sekstant (burchak o’lchagich) - janubdan shimol tomon meridian chiziqlari bo’ylab mo’ljallangan. asosiy asbobdan tashqari, rasadxonada boshqa astronomik anjomlar ham bo’lgan.ehtimol, aniq astronomik kuzatishlarni amalga oshirishiga sekstantning o’lchami, uning qulay tuzilishi, ulug’bekning bilimlari va uning sherigi sabab bo’lgan. buyuk astronom ulug’bek rahbarligi va ishtirokida rasadxonaning asosiy ishi “zidjiy ko’rag’oniy”, “ulug’bekning yulduzlar jadvali” tuzilgan. kitobda ushbu samarqand observatoriyasidan 1018 ta yulduz joylashuvi aql bovar qilmas aniqlikda, gipparxdan so’ng ilk bor belgilangan. astronomik turkum yaratilishi jahon astronomiya fani xazinasiga qo’shilgan ulkan hissa hisoblanadi. bundan tashqari, rasadxonada ekliptikning ekvatorga qiyaligi va yulduz yilining uzunligini …
5
ning iroq va ozarbayjonga qilgan harbiy yurishi vaqtida 1394 yil 22 martda sultoniya shahrida tug’iladi.[footnoteref:6] hugh thurston, early astronomy, (new york: springer-verlag), p. 194, isbn 0-387-94107-x temurning hohishi bilan bolaga muhammad tarag’ay deb nom qo’yadilar. lekin u yirik olim va fan arbobi bo’lgani tufayli ko’prok ulug’bek ismi bilan mashxur bo’ldi. temur saroyida hukm surgan an’anaga binoan, shahzodalar bobosining katta xotini saroymulkxonim tarbiyasiga topshiriladi. u yoshligidan o’tkir zehnli, kuchli xotirali, teran fikrli, qat’iyatli bo’lib yetishdi. ulug’bekning bolalik yillari haqida ana shuni ham aytish kerakki, u hamishaâ bobosining diqqat e’tiboriga sazovor bo’lgan. temur butun muhabbatini ziyrak, hamma narsani bilishga harakat qilgan nabirasiga qaratadi va uning tarbiyasiga zo’r e’tibor berdi. ulug’bek bilimdon va tajribali murabbiylar ya’ni astronomiya ilmining bilimdoni salohiddin muso ibn mahmud qozizoda rumiy raqnamoligida fan asoslarini ayniqsa astranomiya ilmini puxta o’rgandi. ular ulug’bekni diniy va dunyoviy ilmlarning asosi bilan yaqindan tanishtirdilar. bir qator manbalarda keltirilishicha, 1397-98 yiliyoq, kelajakda katta shoir va …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Faylni Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"mirzo ulug’bek buyuk alloma va davlat arbobi" haqida

1695646431.docx [bookmark: _goback]mirzo ulug’bek buyuk alloma va davlat arbobi mundarija kirish i. bob. mirzo ulug’bek haqida 1.1 mirzo ulug’bekning ilmiy merosi 1.2 mirzo ulug’bekning qomusiy olim sifatida ilm-fan rivojiga qo’shgan bebaho hissasi ii. bob. xv asrda movarounnahrda madaniy hayotning yuksalishiga ta’sir etgan omillar va tarixiy shart-sharoitlar 2.1 mirzo ulug’bekning hokimiyatga kelishi va boshqaruv usuli 2.2 mirzo ulug’bek davrida movarounnahrda ijtimoiy-iqtisodiy va siyosiy vaziyat xulosa foydalanilgan adabiyotlar ro’yxati kirish buyuk amir ð¢emurning nabirasi, benazir alloma mirzo ulug’bekning[footnoteref:1] o’rta asrlar sharoitida namoyon etgan ilmiy jasorati bugungi kun olimlarini ham hayratga solmasdan qo’ymaydi. ð¢aqdir bu ulug’ zotning zimma...

DOCX format, 66,3 KB. "mirzo ulug’bek buyuk alloma va davlat arbobi"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: mirzo ulug’bek buyuk alloma va … DOCX Bepul yuklash Telegram