икки дарё оралиғи (месопотамия)нинг қадимги цивилизацияси

DOC 76,5 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1698046558.doc икки дарё оралиғи (месопотамия)нинг қадимги цивилизацияси режа: 1. қадимги месопотамия аҳолиси. 2. месопотамиянинг сиёсий аҳволи, ижтимоий-иқтисодий институтлар. 3. қадимги икки дарё оралиғининг маданияти. археологик маълумотлар месопотамияда бундан 100-90 минг йиллардан бошлаб аҳоли яшаб келаётганини кўрсатади. қазишлар даврида қадимий месопотамия аҳолиси ушбу ўлкани ярим ой шаклида ўраб турган загрос, тавр, ливан тоғларидан тушиб келгани аниқланган. илк ўтроқ маданият белгилари 10-8-минг йилликларда ишлаб чиқарувчи хўжалик (чорвачилик, деҳқончилик) тармоқларининг пайдо бўлиши билан шакллана борди. месопотамия ҳудудида мил. авв.7500-6000 йилликларга хос загрос, али қош, ан-натуф, эл-убайд маданияти ёдгорликлари асосан загрос тоғлари месопотамия текислигига деҳқончилик маданиятининг кириб келганлигини кўрсатади. бу ёдгорликларда уйлар хом ғиштдан қилинган, арпа ва буғдойнинг ярим маданийлаштирилган тури экилган. табиий жиҳатдан месопотамия икки қисмга бўлинган: 1. юқори месопотамия (бу ҳудуд тоғли ҳудудлар бўлиб, кейинчалик аккад деб номланган). 2. қуйи месопотамия (бу ҳудуд текислик бўлиб, кейинчалик шумер деб атала бошланган). мил. авв. iv-iii минг йилликларда месопотамияга икки қабила шимолий-шарқдан загрос тоғлари орқали …

тарқалган семит-хуррит қабилаларининг айримлари, загрос тоғлари орқали эса воҳага гутей, кассит, оссур, лулубей, жанубдан халдей, ғарбдан арамейлар ва бошқа бир қатор жанговар қабилалар бостириб кирганлар. мил.авв.iv-iii минг йилликлардаёқ эроннинг жанубий-ғарбида яшовчи элам қабилалари месопотамияга бостириб кириб, месопотамиянинг жанубий-шарқида маҳаллий аҳоли билан қўшилиб яшай бошлаганлар. кишилик тараққиётининг мил.авв.i минг йилликларида эса месопотамияга эронликлар, юнон-македон, римликлар келиб ўрнашиб, маҳаллий аҳоли билан қўшилиб ҳозирги месопотамия аҳолисининг юзага келишига сабаб бўлдилар. мил.авв. iii минг йиллик бошларидаёқ месопотамияда синфий муносабатлар чуқурлашиб, давлат вужудга келади. илк давлатлар шаҳар давлатлар сифатида ташкил топиб, доимо бир-бирлари билан рақобатлашиб турганлар. шумерда эриду, ур, умма, ларса, урук, лагаш, шурупак, нипур, исин, киш улардан шимолда ашшур, мари, ниневия ва бошқа шаҳарлар бор эди. мил.авв.хvii-хvii асрларда киш шаҳри кучайган. мил.авв.хvii асрда эса, урук шаҳри кучайган. мил.авв.ххvi-ххiv асрларда ур шаҳри месопотамиядаги етакчиликни урукдан тортиб олади. шундан сўнг, лагаш подшоси эанаттум бутун шумерни лагашда бўйсундиради. тинимсиз уруш ва оғир солиқлар натижасида лагашда давлат тўнтариши …

ёнлари билан тинимсиз кураш олиб боришларига тўғри келади. подшо шаркалишарри даврида аккад давлатида исёнлар кучайиб, шимолий ғарбдан аморийлар, жанубий-шарқдан эламликларнинг ҳужуми кучайган. шаркалишшари улар устидан ғалаба қозонсада, загрос тоғларидан кириб келган гутейлардан мағлуб бўлган. гутейлар билан деярли бир вақтда мил.авв.ii минг йилликда кириб келган аморийлар ашур, эшнунна, бобил, мори, ларса, исин каби шаҳарларни босиб олганлар. ўзаро курашларда ғолиб чиққан бобил подшоси сумиаббум 1894-1595 йилларда ҳукмронлик қилган бобил подшолигига асос солган. бобил подшолиги айниқса, хамураппи (1792-1750 йй.) даврида кучайиб, элам подшоси римсин, мари подшоси зимрилимларни ҳам мағлуб этган. аморийлар сулоласи даврида месопотамияда деҳқончилик, чорвачилик, ҳунармандчилик ва савдо-сотиқ ривожланди. улкан қурилиш ишлари амалга оширилди. хамураппи қонунлари мамлакатда бир қадар тартиб интизом ўрнатди. аммо, бобил подшолиги сўнггида жанубий шарқдан эламликлар, шарқдан касситлар, шимоли-ғарбдан хеттларнинг ҳужумлари кучаяди. 1595 йил касситлар зарбаси натижасида бобил давлати қулайди. оссурия давлати ҳудудий жиҳатдан дажла дарёсининг юқори оқими, қуйи ва юқори заб дарёлари ҳавзасини ўз ичига олади. бу ерда …

насар iii даврида ўрта ер денгизи шарқий соҳилидаги шаҳар қишлоқлар таланган. viii аср бошларидаги урарту билан рақобатда урарту вайрон этилган. тиглатпаласар iii бошлаб берган янги сулола мил.авв. viii асрда оссуриянинг сўнгги бор кучайишига ва истилочилик юришларига бошчилик қилди. салманасар v, саргон ii, синахериб, асархатдон, ашшурбанипаллар шарқда загрос тоғлари, элам, ғарбда олд осиё жанубда мисргача ҳарбий юришлар қиладилар. бироқ, vii аср охирида оссурия учун мидия ва янгида тузилган бобил подшолиги (мил. авв.628 й.) туғилади. ушбу иттифоқ оссурияга қарши ҳарбий юриш қилиб, 612 йил ашшурни ишғол қиладилар. мил.авв. 605 йили миср оссур қўшини кархемиш ёнида мидия бобил қўшинидан мағлуб бўлади. оссурия давлати шундан сўнг бутунлай тугайди. бобил яқин шарқдаги энг йирик давлатлардан бири бўлиб қолди. аммо янги ташкил топган эрон давлати бобил подшолигини тез орада (мил.авв. 539 й.) истило қилади. месопотамия иқтисодий-хўжалик ҳаётида деҳқончилик, чорвачилик, ҳунармандчилик, савдо-сотиқ кенг тараққий этган. давлат кучайган даврларда каналлар қазилиб, сувсиз ерлар обод этилган. бунда эса асосан …

лан суҳбати”, “симбот ҳақида афсона”, “гилгамеш”, “бутун дунё тўфони”, “энмеркар ва аратта подшоси”, “энки ва нинхурсаг” ва бошқа кўплаб асарлар яратилдики, улар саёҳат, саргузашт, ўша давр ҳаётини ўрганишда катта аҳамиятга эгадир. “тилмун савдоси” номли афсонада месопотамия халқларининг савдо-сотиғи ҳақида ҳикоя қилинса, гилгамеш афсонасида худоларга қарши бориб бўлмаслиги, дунё тўфонида эса худолар ғазабидан қўрқиш лозимлиги, энмеркар ва аратта подшосида узоқ саёҳатлар ва саргузаштлар, “авлиё агастия” ва “хўжайиннинг қул билан суҳбати” афсоналарида месопотамиянинг ижтимоий тузуми акс этгани билан ажралиб туради. қадимги месопотамияда илк бора мактаблар ташкил этилиб ўқитиш ишлари йўлга қўйилган. мактабларда асосан ўзига тўқ оила болалари ўқиган. месопотамия ўша давр мактабларининг аҳволининг ўрганишда мил.авв. 2800 йил олдин ёзилган мактаб ўқувчисининг кундалиги катта аҳамиятга эга. унга кўра, ўқитувчи мактаб отаси, халифа эса отанинг катта ўғли деб номланганини билиш мумкин. қадимги месопотамияда узоқ давр мобайнида тўпланган билимлар ва бой тажрибалар сопол тахтачалар ва бошқа ашёларга ёзилиб, кутубхоналарда сақланган. одатда ибодатхоналар кутубхона вазифасини ўтаган. …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "икки дарё оралиғи (месопотамия)нинг қадимги цивилизацияси"

1698046558.doc икки дарё оралиғи (месопотамия)нинг қадимги цивилизацияси режа: 1. қадимги месопотамия аҳолиси. 2. месопотамиянинг сиёсий аҳволи, ижтимоий-иқтисодий институтлар. 3. қадимги икки дарё оралиғининг маданияти. археологик маълумотлар месопотамияда бундан 100-90 минг йиллардан бошлаб аҳоли яшаб келаётганини кўрсатади. қазишлар даврида қадимий месопотамия аҳолиси ушбу ўлкани ярим ой шаклида ўраб турган загрос, тавр, ливан тоғларидан тушиб келгани аниқланган. илк ўтроқ маданият белгилари 10-8-минг йилликларда ишлаб чиқарувчи хўжалик (чорвачилик, деҳқончилик) тармоқларининг пайдо бўлиши билан шакллана борди. месопотамия ҳудудида мил. авв.7500-6000 йилликларга хос загрос, али қош, ан-натуф, эл-убайд маданияти ёдгорликлари асосан загрос тоғлари месопотамия текислигига деҳқончилик мадан...

Формат DOC, 76,5 КБ. Чтобы скачать "икки дарё оралиғи (месопотамия)нинг қадимги цивилизацияси", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: икки дарё оралиғи (месопотамия)… DOC Бесплатная загрузка Telegram

икки дарё оралиғи (месопотамия)нинг қадимги цивилизацияси

Предварительный просмотр (5 стр.)

Хотите читать дальше?

О "икки дарё оралиғи (месопотамия)нинг қадимги цивилизацияси"

Похожие файлы