ikki daryo oraligʻi qadimgi sivilizatsiyasi

PPTX 5 стр. 1012,5 КБ Бесплатная загрузка

5 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 1012,5 КБ

Тип файла PPTX

Страницы 5

Обновлено Июн 2026

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 5

1701327740.pptx samarqand davlat universiteti tarix fakulteti mavzu:âikki daryo oraligê»i qadimgi sivilizatsiyasiâ bobil-ossuriya madaniyatiâ â qadimda (miloddan avvalgi 4â1-ming yillik). mesopotamiya (hozirgi iroq hududi)da yashagan va shumer, akkad, bobil va ossuriya kabi yirik davlatlar barpo etgan xalqlar â shumerlar va akkadlar, bobilliklar va ossuriyaliklar madaniyati; bir tomondan yuksak darajada taraqqiy etgan ilm fan, adabiyot va sanê¼at hamda boshqa tomondan diniy mafkuraning ustuvor boê»lganligi bilan ajralib turgan. shumer tsivilizatsiyasi bir qancha zamonaviy bilimlarga ega edi. ular taqvimni birinchi bo'lib ixtiro qilganlar. matematikada shumer tsivilizatsiyasi olti olti sonli sanoq sistemasidan foydalangan. bunday tizim kasrlarni topish va millionlarni ko'paytirish, ildizlarni hisoblash va kuchga ko'tarish imkonini berdi. shumerlar oxirat hayotiga ishonishgan birinchi va yagona shumerlar davlati â akkad imperiyasi 4,2 ming burun kutilmaganda inqirozga yuz tutgandi. bir qator olimlar halokat sababini markazlashgan hukumatdan norozi mesopotamiya shahar-davlatlarining keksa zodagonlaridan koârishgan boâlsa, yana ayrimlari koâchmanchilarning bosqini akkad imperiyasi faoliyatiga nuqta qoâygan degan taxminlarni ilgari surishayotgandi. endi esa …

2 / 5

ligi yaxshilandi.â shumerlar birinchi savdogarlar bo'lgan. ular birinchi bo'lib dengiz va quruqlik orqali savdo yo'llarini yaratdilar. umumiy falsafiy mavzular muhokama qilindi.â shumer tsivilizatsiyasi faylasuflari ilohiy so'zning kuchini yaratib, yaqin sharq bo'ylab postulataga aylangan ta'limotni ishlab chiqdilar. qonun chiqaruvchi va ijro etuvchi baza ishlagan.â ular birinchi qonunlarni kiritdilar, soliqlarni o'rnatdilar va hakamlar hay'atini ko'rib chiqdilar. keyinroq texnika taraqqiyoti kurtaklari sezilarli darajada rivojlana boshlagan. harbiy texnika takomillashgan â aravalarda jang qiladigan qoê»shinlar (2-ming yillik boshida), mis sovutlar (2-ming yillik oê»rtalaridan), otliq askarlar, qilich, mustahkamlangan harbiy istehkomlar, qamal qilish qurollari â oê»tkir uchli xoda (taran)lar paydo boê»lgan, tosh koê»priklar, charm meshlardan qalqma koê»priklar qurilgan. miloddan avvalgi 1-ming yillikda ossuriya va bobilda temir qurol yarogê»lar paydo boê»ldi, hunarmandchilikda olmos parma ishlatila boshlandi. 2 oxiri va 1 ming yillik oê»rtalarida yangi sugê»orish texnikasi â charxpalaklar va charm paqirli "uzluksiz" arqon suv chiqargichlar paydo boê»ldi. miloddan avvalgi 7-asrda ossuriyada dastlabki tosh quvur (akveduk) qurildi. bu xalqlarning …

3 / 5

havzalari hajmini aniqlash usullarini bilishni, kanallar qazish, imoratlar qurish va hunarmandchilikda band boê»ladigan ishchi kuchini hisoblay olishni talab qilardi. ana shu omillarning natijasi oê»laroq miloddan avvalgi 3-ming yillik oxirida shumerbobil matematika si yaratildi. bobil matematiklari shumerliklar ilgariroq yaratgan oltmishlik pozitsion hisob tizimidan keng foydalanishgan; shu tizim asosida turli hisoblash jadvallari: sonlarni boê»lish va koê»paytirish, sonlarning kvadratlari, kublari hamda kvadrat va kub ildizlari va boshqa jadvallarni tuzishgan (q. matematik mixxat matnlari). bobilliklar kvadrat tenglamalarni yechishgan, "pifagor teoremasi"ni va turli "pifagor sonlari"ni topish usullarini (pifagordan ming yildan ortiq vaqt ilgari) bilishgan; yer maydonlari, joylar, ayrim binolar tarxlarini chizishgan (lekin masshtabga rioya qilishmagan), fazoviy jismlarning hajmini aniqlay olishgan. bobilliklar kimyo borasida ham katta muvaffaqiyatlarga erishishgan, bu yutuqlar albatta sof amaliy tarzda boê»lgan. miloddan avvalgi 2-ming yillikdan boshlab jez tayyorlashning koê»plab reseptlari saqlanib qolgan, sirkori sopol buyumlar va ularning rangbarang naqshlari maê¼lum boê»lgan. bobilda geografik tasavvurlarni ibtidoiy chizmalar â "dunyo haritasi"da umumlashtirishga harakat qilingan. …

4 / 5

an hindiston yarim oroligacha boê»lgan yerlar maê¼lum edi). oê»sha davrda tibbiyot ham jadal rivojlandi. jarrohlik yoê»li bilan oyoq qoê»llarni kesib tashlash, singan joylarni bitirish, koê»zga tushgan oqlarni olib tashlash va boshqa tibbiy muolajalar bajarilar edi. miloddan avvalgi 2-ming yillikning 2-yarmidan va 1-ming yillikning 1 yarmidan hozirgacha yetib kelgan tibbiy matnlarda inson tanasining boê»laklari anatomik tizimga solinganligi maê¼lum boê»ldi. baê¼zi kasalliklar va tegishli dori-darmonlar ham muayyan tizimga solingan ekan. astronomik va meteorologik qaydlardan ilmi nujum (astrologiya) va falakiyotshunoslik (astronomiya) rivojlana boshladi. qoê»zgê»almas yulduzlarga zid oê»laroq ohista oê»tlab yurgan qoê»ylarga qiyoslasa boê»ladigan sayyoralar aniqlandi va ular "bibbu" (sayyora) va "echki" (oê»zb. "qoê»y") deb ataldi. har qaysi sayyora oê»ziga monand alohida nom bilan ataldi ("bibbu" deb atalgan merkuriydan tashqari): zuhra (venera) â "dilbat", yupiter â "mulubabbar" ("yulduzquyosh"), mars â "zalbatanu" va saturn â "kaymanu". sayyoralar harakatini kuzatish ham oê»sha davrda boshlandi; xususan, zuhra sayyorasining harakatini oê»rganishga doir matnlar saqlanib qolgan. falakiyotshunoslikning qiyosan tezroq …

5 / 5

aduslar (soatlar), minutlar va sekundlar aynan "oê»sha" oltmishlik tizimiga asoslangan. bobil fani asoslari bilan qoê»shni xalqlar â elamiylar, xurriylar, xettlar, finikiyaliklar ham tanish boê»lishgan. unga ossuriyaning qoê»shgan ulushi uncha sezilarli boê»lmagan, lekin bobilda yaratilgan ilmiy asarlarning aksariyati mil.av 12â7-asrlarga oid ossuriya kutubxonalari orqali hozirgi davrgacha yetib kelgan. yunon ilm-fani bobil ilm-fanining ayrim yutuqlarini (finikiya va kichik osiyo orqali) oê»zlashtirgan, ammo bobil astronomiyasi yunon astronomiyasiga bevosita taê¼sir koê»rsatgan. ikki daryo oraligê»ida yashagan qad. xalqdarning d i n i izchil aqida tizimidan emas, balki ayrim mahalliy maê¼budlarga sigê»inishdan iborat edi. ammo bu hol boshqa maê¼budlarga sigê»inishni istisno etmasdi. ijtimoiy taraqqiyot jarayonida mazkur din muhim oê»zgarishlarga duchor boê»lgan. miloddan avvalgi 3-ming yillikda shumerlar dinida ayniqsa ayrim jamoalarning homiylari boê»lmish maê¼bud va maê¼budalarga sigê»inish kuchayadi, bular, odatda, oê»simlik dunyosi hamda sugê»orma dehqonchilikning ham maê¼budlari edi. quyosh maê¼budi â utu, oy maê¼budi â zuen (nanna), osmon maê¼budi â an, muhabbat va venera (zuxra) yulduzi maê¼budasi …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 5 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "ikki daryo oraligʻi qadimgi sivilizatsiyasi"

1701327740.pptx samarqand davlat universiteti tarix fakulteti mavzu:âikki daryo oraligê»i qadimgi sivilizatsiyasiâ bobil-ossuriya madaniyatiâ â qadimda (miloddan avvalgi 4â1-ming yillik). mesopotamiya (hozirgi iroq hududi)da yashagan va shumer, akkad, bobil va ossuriya kabi yirik davlatlar barpo etgan xalqlar â shumerlar va akkadlar, bobilliklar va ossuriyaliklar madaniyati; bir tomondan yuksak darajada taraqqiy etgan ilm fan, adabiyot va sanê¼at hamda boshqa tomondan diniy mafkuraning ustuvor boê»lganligi bilan ajralib turgan. shumer tsivilizatsiyasi bir qancha zamonaviy bilimlarga ega edi. ular taqvimni birinchi bo'lib ixtiro qilganlar. matematikada shumer tsivilizatsiyasi olti olti sonli sanoq sistemasidan foydalangan. bunday tizim kasrlarni topish va millionlarni ko'paytirish...

Этот файл содержит 5 стр. в формате PPTX (1012,5 КБ). Чтобы скачать "ikki daryo oraligʻi qadimgi sivilizatsiyasi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: ikki daryo oraligʻi qadimgi siv… PPTX 5 стр. Бесплатная загрузка Telegram