qadimgi finikiya sivilizatsiyasi

DOCX 20 pages 247.0 KB Free download

20 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 247.0 KB

File type DOCX

Pages 20

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 20

mavzu: qadimgi yaqin sharq reja: 1. finikiya 2. qadimgi finikiya sivilizatsiyasi 3. mitanni qadimgi finikiya sivilizatsiyasi o‘rta yer dengizining sharqiy sohillari bo‘ylab vujudga kelgan edi. finikiya davlati sharq tomonda quruqlik yerlar bilan deyarli qirg‘oqqa yaqin bo‘lgan livan tog‘lari orqali ajralib turgan. uning hududi qadimgi mesopotamiya, misr, fors davlati, qadimgi rim kabi buyuk davlatlar bilan solishtirganda bor yo‘g‘i bir parcha uerdek ko‘rinar edi. lekin uning nomi misr qirg‘oqlarida sitsiliya, ispaniya, shimoliy afrika, yunon portlarida jaranglab turardi. finikiya kemalari butun o‘rta yer dengizida hukmronlik qilgan. finikiyaliklar butun dunyoga hozirgi yozuv tizimi uchun asos bo‘lgan alifboni, yuqori sifatli dengiz kemalari va ko‘plab boshqa ixtirolari bilan mashhur bo‘lgan. finikiya davlatining dastlabki aholisi kim bo‘lganligi bizga noma’lum. biroq, ularning to‘g‘ridan-to‘g‘ri ajdodlari bu yerda mil. avv. iii mingyillikdayoq yashaganlar. to‘g‘ri finikiyaliklar o‘zlarini bunday nomlamaganlar, aksincha o‘zlarini “biror-bir shahar aholisi”: sidonliklar, tirliklar deb hisoblaganlar. ular janubiy suriya va falastin atrofini egallagan yerlar aholisi bilan birga “xanaaneylar”, ya’ni …

2 / 20

siyasi tarixi boshlanadi. mamlakat tabiati farovon hayot uchun barcha imkoniyatlarni bergan edi. yerlar kam bo‘lgan, lekin tomorqa bo‘lgan joylar juda hosildor edi. nam dengiz shamollari yomg‘irlarni olib kelgan va sun’iy sug‘orishga ehtiyoj bo‘lmagan. juda qadimdan boshlab mahalliy aholi zaytun, xurmo, uzum yetishtirgan, chorvachilikda mol va qo‘y boqish bilan shug‘ullangan. arxeologlar mil. avv. x mingyillika oid bo‘lgan dehqonchilik izlarini topganlar. mil. avv. iii mingyillik o‘rtalarida dehqonlar va baliqchilar manzilgohlari o‘rnida shaharlar bunyod bo‘ladi. ulardan eng yiriklari shimolda ugarit va arvad, markazda bibl, janubda tir va sidon bo‘lgan. arxeologlarning qazishmalari ularning tashqi ko‘rinishini qayta tiklash imkonini beradi. shaharlar devor bilan mustahkamlanib, ularning markazida bir- biriga yopishib ketgan paxsa va g‘isht uylar bilan o‘ralgan ibodatxona va mahalliy hukmdor qarorgohi bo‘lgan. kichik mamlakatda yer eng qimmatbaho boylik bo‘lgan. shuning uchun shaharlar juda zich qurilgan. yer yetishmovchiligi ayniqsa tir va arvadda qattiq sezilgan. bu ikki shahar sohildan uzoq bo‘lmagan kichikroq orollarda joylashgan edi. qazishmalar finikiyaliklar …

3 / 20

elib, shimolda ugarit, markazda bo‘lsa bibl hukmronlik qiladi. mil. avv. xv asrning birinchi yarmida yetakchilik mil. avv. iv mingyillikda vujudga kelgan sidonga (livandagi zamonaviy sayda shahri) o‘tadi. finikiya shahar-davlatlarining tuzilishi va hayotini o‘rganishda mil. avv. ii mingyillikka oid 29 ta mixxat xarflari bilan yozilgan ulkan sopol taxtachalardan iborat arxiv katta yordam beradi. u arxeologlar tomonidan ugaritdan topilgan. ugarit jamiyati - amaldorlar va jangchilar kiradigan “podsho odamlari”, “ugarit o‘g‘illari” ya’ni, dehqonlar va hunarmandlar – barcha erkin fuqarolar hamda qullardan iborat bo‘lgan. hujjatlardan jamoa soliqlari yig‘ilishi va jamoa a’zolarini umumiy davlat majburiyatlariga chaqirilishi haqida bilish mumkin. ulardan eng muhimlari harbiy, eshkak eshish va davlat ishlarida mehnat qilish bo‘lib, bu ishlardan bo‘yin tovlash o‘lim bilan jazolangan. davlat tepasida podsho turgan, lekin uning hokimiyati kuchsiz bo‘lgan. uning vakolatlari shahar oqsoqollari kengashi tomonidan chegaralangan. shaharlarda mansabdor lavozimlarga saylov mulk senzi asosida o‘tkazilgan. bunday tartib masalan, qadimgi yunon faylasufi aristotel tomonidan tasvirlangan karfagen davlat tuzilishida amal …

4 / 20

hahri livan tog‘lari yonbag‘irlarida o‘sadigan kedr, eman va sarv yog‘ochlari bilan savdo qilganlar. daraxtlardan kema va sarkofaglar tayyorlanib, ularga misr a’yonlarining mumiyolari solingan. savdoda yuqori sifatli vino katta rol o‘ynagan. shuningdek, zaytun yog‘i muhim mahsulot hisoblangan. finikiyaliklar birinchi bo‘lib mollyuskalarning alohida turidan to‘q qizil bo‘yoq ishlab chiqarishni boshlaganlar. undan jun va zig‘ir matolarni bo‘yaganlar. bu matolar darrov urfga kiradi va butun qo‘shni mamlakatlarda unga nisbatan ulkan talab paydo bo‘ladi. qadimgi finikiya shaharlaridagi arxeologik qazishmalar davomida bo‘yoq olingandan so‘ng, uning o‘rnidan bo‘sh chig‘anoqlar topilgan. jamiyatda ishlab chiqarish miqyosi juda yuqori bo‘lgan. o‘zining matolari yetishmagan va arzon, bo‘yalmagan junlarni finikiyaga suriyaning chorvachilik hududlaridan, kritdan, so‘ngra butun old osiyodan olib keltirishgan. qadimda finikiya hunarmandlarining bronza va kumushdan ishlangan ajoyib buyumlari, shuningdek, mashhur sidon oynasi ham tashqi savdoda yuqori baholangan. finikiyaliklar mahalliy ishlab chiqarish tovarlaridan tashqari kichik osiyo, kipr, krit, qadimgi yunonistondan olib kelingan buyumlar bilan ham savdo qilishgan. ularning shaharlari esa yirik tranzit …

5 / 20

idon hukmdori zimreddi va amoriylarga qarshi kurashda yordam so‘raydi; uni orolda qurshab olishgan bo‘lib, unda na suv, na o‘tin bor edi. anastasi i papirusida (mil. avv. xiii asr) tir “suvlarida baliq qumdan ko‘p bo‘lgan suvlar oqib boradigan dengizdagi katta shahar” sifatida tilga olinadi. eng qadimgi manzilgohlar haqiqatdan ham orolda joylashgan bo‘lib, materikda shahar atrofidagi qishloq va qabristonlar bo‘lgan. orolda suv bo‘lmagan; suv ras-el-aindan qirg‘oqqa keltirilgan, u yerda kemalarda shaharga olib kelingan (tell-mashuk va ras-el-ain o‘rtasidagi vodoprovod qoldiqlari hozirgacha saqlanib qolgan); qamal paytlarida yomg‘ir suvlarini katta idishlarga to‘plashga to‘g‘ri kelgan. orol ikki bandargohga — shimolda sidon va janubiy- g‘arbda misr bandargohlariga ega bo‘lgan; so‘nggisi hozirda qumlar bilan qoplangan bo‘lib, orolning bir qismini dengiz yuvib ketgan. mil. avv. xii asrda filistimliklar tomonidan sidon vayron qilinganidan so‘ng finikiya shaharlari o‘rtasida birinchi o‘ringa tir shahri chiqib oladi. u savdoda asosiy rol o‘ynay boshlaydi. o‘rta yer dengizining g‘arbiy yarmidagi deyarli barcha finikiya koloniyalari (kadis, utika, …

Want to read more?

Download all 20 pages for free via Telegram.

Download full file

About "qadimgi finikiya sivilizatsiyasi"

mavzu: qadimgi yaqin sharq reja: 1. finikiya 2. qadimgi finikiya sivilizatsiyasi 3. mitanni qadimgi finikiya sivilizatsiyasi o‘rta yer dengizining sharqiy sohillari bo‘ylab vujudga kelgan edi. finikiya davlati sharq tomonda quruqlik yerlar bilan deyarli qirg‘oqqa yaqin bo‘lgan livan tog‘lari orqali ajralib turgan. uning hududi qadimgi mesopotamiya, misr, fors davlati, qadimgi rim kabi buyuk davlatlar bilan solishtirganda bor yo‘g‘i bir parcha uerdek ko‘rinar edi. lekin uning nomi misr qirg‘oqlarida sitsiliya, ispaniya, shimoliy afrika, yunon portlarida jaranglab turardi. finikiya kemalari butun o‘rta yer dengizida hukmronlik qilgan. finikiyaliklar butun dunyoga hozirgi yozuv tizimi uchun asos bo‘lgan alifboni, yuqori sifatli dengiz kemalari va ko‘plab boshqa ixtirolari bilan mashhur bo‘lga...

This file contains 20 pages in DOCX format (247.0 KB). To download "qadimgi finikiya sivilizatsiyasi", click the Telegram button on the left.

Tags: qadimgi finikiya sivilizatsiyasi DOCX 20 pages Free download Telegram