ikki daryo oraligʻi qadimgi sivilizatsiyasi

PPTX 1012,5 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1701327740.pptx /docprops/thumbnail.jpeg ikki daryo oraligʻi qadimgi sivilizatsiyasi samarqand davlat universiteti tarix fakulteti mavzu:“ikki daryo oraligʻi qadimgi sivilizatsiyasi” bobil-ossuriya madaniyati — qadimda (miloddan avvalgi 4—1-ming yillik). mesopotamiya (hozirgi iroq hududi)da yashagan va shumer, akkad, bobil va ossuriya kabi yirik davlatlar barpo etgan xalqlar — shumerlar va akkadlar, bobilliklar va ossuriyaliklar madaniyati; bir tomondan yuksak darajada taraqqiy etgan ilm fan, adabiyot va sanʼat hamda boshqa tomondan diniy mafkuraning ustuvor boʻlganligi bilan ajralib turgan. shumer tsivilizatsiyasi bir qancha zamonaviy bilimlarga ega edi. ular taqvimni birinchi bo'lib ixtiro qilganlar. matematikada shumer tsivilizatsiyasi olti olti sonli sanoq sistemasidan foydalangan. bunday tizim kasrlarni topish va millionlarni ko'paytirish, ildizlarni hisoblash va kuchga ko'tarish imkonini berdi. shumerlar oxirat hayotiga ishonishgan birinchi va yagona shumerlar davlati — akkad imperiyasi 4,2 ming burun kutilmaganda inqirozga yuz tutgandi. bir qator olimlar halokat sababini markazlashgan hukumatdan norozi mesopotamiya shahar-davlatlarining keksa zodagonlaridan ko‘rishgan bo‘lsa, yana ayrimlari ko‘chmanchilarning bosqini akkad imperiyasi faoliyatiga nuqta qo‘ygan …

hisidir. savdo faolligi yaxshilandi. shumerlar birinchi savdogarlar bo'lgan. ular birinchi bo'lib dengiz va quruqlik orqali savdo yo'llarini yaratdilar. umumiy falsafiy mavzular muhokama qilindi. shumer tsivilizatsiyasi faylasuflari ilohiy so'zning kuchini yaratib, yaqin sharq bo'ylab postulataga aylangan ta'limotni ishlab chiqdilar. qonun chiqaruvchi va ijro etuvchi baza ishlagan. ular birinchi qonunlarni kiritdilar, soliqlarni o'rnatdilar va hakamlar hay'atini ko'rib chiqdilar. keyinroq texnika taraqqiyoti kurtaklari sezilarli darajada rivojlana boshlagan. harbiy texnika takomillashgan — aravalarda jang qiladigan qoʻshinlar (2-ming yillik boshida), mis sovutlar (2-ming yillik oʻrtalaridan), otliq askarlar, qilich, mustahkamlangan harbiy istehkomlar, qamal qilish qurollari — oʻtkir uchli xoda (taran)lar paydo boʻlgan, tosh koʻpriklar, charm meshlardan qalqma koʻpriklar qurilgan. miloddan avvalgi 1-ming yillikda ossuriya va bobilda temir qurol yarogʻlar paydo boʻldi, hunarmandchilikda olmos parma ishlatila boshlandi. 2 oxiri va 1 ming yillik oʻrtalarida yangi sugʻorish texnikasi — charxpalaklar va charm paqirli "uzluksiz" arqon suv chiqargichlar paydo boʻldi. miloddan avvalgi 7-asrda ossuriyada dastlabki tosh quvur (akveduk) qurildi. …

ni aniqlash usullarini bilishni, kanallar qazish, imoratlar qurish va hunarmandchilikda band boʻladigan ishchi kuchini hisoblay olishni talab qilardi. ana shu omillarning natijasi oʻlaroq miloddan avvalgi 3-ming yillik oxirida shumerbobil matematika si yaratildi. bobil matematiklari shumerliklar ilgariroq yaratgan oltmishlik pozitsion hisob tizimidan keng foydalanishgan; shu tizim asosida turli hisoblash jadvallari: sonlarni boʻlish va koʻpaytirish, sonlarning kvadratlari, kublari hamda kvadrat va kub ildizlari va boshqa jadvallarni tuzishgan (q. matematik mixxat matnlari). bobilliklar kvadrat tenglamalarni yechishgan, "pifagor teoremasi"ni va turli "pifagor sonlari"ni topish usullarini (pifagordan ming yildan ortiq vaqt ilgari) bilishgan; yer maydonlari, joylar, ayrim binolar tarxlarini chizishgan (lekin masshtabga rioya qilishmagan), fazoviy jismlarning hajmini aniqlay olishgan. bobilliklar kimyo borasida ham katta muvaffaqiyatlarga erishishgan, bu yutuqlar albatta sof amaliy tarzda boʻlgan. miloddan avvalgi 2-ming yillikdan boshlab jez tayyorlashning koʻplab reseptlari saqlanib qolgan, sirkori sopol buyumlar va ularning rangbarang naqshlari maʼlum boʻlgan. bobilda geografik tasavvurlarni ibtidoiy chizmalar — "dunyo haritasi"da umumlashtirishga harakat qilingan. haritada …

yerlar maʼlum edi). oʻsha davrda tibbiyot ham jadal rivojlandi. jarrohlik yoʻli bilan oyoq qoʻllarni kesib tashlash, singan joylarni bitirish, koʻzga tushgan oqlarni olib tashlash va boshqa tibbiy muolajalar bajarilar edi. miloddan avvalgi 2-ming yillikning 2-yarmidan va 1-ming yillikning 1 yarmidan hozirgacha yetib kelgan tibbiy matnlarda inson tanasining boʻlaklari anatomik tizimga solinganligi maʼlum boʻldi. baʼzi kasalliklar va tegishli dori-darmonlar ham muayyan tizimga solingan ekan. astronomik va meteorologik qaydlardan ilmi nujum (astrologiya) va falakiyotshunoslik (astronomiya) rivojlana boshladi. qoʻzgʻalmas yulduzlarga zid oʻlaroq ohista oʻtlab yurgan qoʻylarga qiyoslasa boʻladigan sayyoralar aniqlandi va ular "bibbu" (sayyora) va "echki" (oʻzb. "qoʻy") deb ataldi. har qaysi sayyora oʻziga monand alohida nom bilan ataldi ("bibbu" deb atalgan merkuriydan tashqari): zuhra (venera) — "dilbat", yupiter — "mulubabbar" ("yulduzquyosh"), mars — "zalbatanu" va saturn — "kaymanu". sayyoralar harakatini kuzatish ham oʻsha davrda boshlandi; xususan, zuhra sayyorasining harakatini oʻrganishga doir matnlar saqlanib qolgan. falakiyotshunoslikning qiyosan tezroq rivojlanishiga sabab oy taqvimi (kalendar)ga …

langan. bobil fani asoslari bilan qoʻshni xalqlar — elamiylar, xurriylar, xettlar, finikiyaliklar ham tanish boʻlishgan. unga ossuriyaning qoʻshgan ulushi uncha sezilarli boʻlmagan, lekin bobilda yaratilgan ilmiy asarlarning aksariyati mil.av 12—7-asrlarga oid ossuriya kutubxonalari orqali hozirgi davrgacha yetib kelgan. yunon ilm-fani bobil ilm-fanining ayrim yutuqlarini (finikiya va kichik osiyo orqali) oʻzlashtirgan, ammo bobil astronomiyasi yunon astronomiyasiga bevosita taʼsir koʻrsatgan. ikki daryo oraligʻida yashagan qad. xalqdarning d i n i izchil aqida tizimidan emas, balki ayrim mahalliy maʼbudlarga sigʻinishdan iborat edi. ammo bu hol boshqa maʼbudlarga sigʻinishni istisno etmasdi. ijtimoiy taraqqiyot jarayonida mazkur din muhim oʻzgarishlarga duchor boʻlgan. miloddan avvalgi 3-ming yillikda shumerlar dinida ayniqsa ayrim jamoalarning homiylari boʻlmish maʼbud va maʼbudalarga sigʻinish kuchayadi, bular, odatda, oʻsimlik dunyosi hamda sugʻorma dehqonchilikning ham maʼbudlari edi. quyosh maʼbudi — utu, oy maʼbudi — zuen (nanna), osmon maʼbudi — an, muhabbat va venera (zuxra) yulduzi maʼbudasi — innin (inanna), yer osti suvlari maʼbudi, donolik va …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "ikki daryo oraligʻi qadimgi sivilizatsiyasi"

1701327740.pptx /docprops/thumbnail.jpeg ikki daryo oraligʻi qadimgi sivilizatsiyasi samarqand davlat universiteti tarix fakulteti mavzu:“ikki daryo oraligʻi qadimgi sivilizatsiyasi” bobil-ossuriya madaniyati — qadimda (miloddan avvalgi 4—1-ming yillik). mesopotamiya (hozirgi iroq hududi)da yashagan va shumer, akkad, bobil va ossuriya kabi yirik davlatlar barpo etgan xalqlar — shumerlar va akkadlar, bobilliklar va ossuriyaliklar madaniyati; bir tomondan yuksak darajada taraqqiy etgan ilm fan, adabiyot va sanʼat hamda boshqa tomondan diniy mafkuraning ustuvor boʻlganligi bilan ajralib turgan. shumer tsivilizatsiyasi bir qancha zamonaviy bilimlarga ega edi. ular taqvimni birinchi bo'lib ixtiro qilganlar. matematikada shumer tsivilizatsiyasi olti olti sonli sanoq sistemasidan foydalangan. bun...

Формат PPTX, 1012,5 КБ. Чтобы скачать "ikki daryo oraligʻi qadimgi sivilizatsiyasi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: ikki daryo oraligʻi qadimgi siv… PPTX Бесплатная загрузка Telegram