qadimgi mesopotamiya sivilizatsiyasi

PPTX 21 pages 2.1 MB Free download

21 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 2.1 MB

File type PPTX

Pages 21

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 21

10-mavzu. qаdimgi mesopatamiyava sivilizаtsiyasi reja: 10-mavzu. qаdimgi mesopatamiyava sivilizаtsiyasi reja: 1. qadimgi mesopotamiya sivilizatsiyasining ijtimoiy-iqtisodiy asoslari. shaharlari. manbalar va ilmiy adabiyot. 2. qadimgi mesopotamiya madaniyati. yozuv va adabiyoti. 3. qadimgi mesopotamiyada me'morchilik va tasviriy san'at. diniy tasavvurlar. 4. markaziy osiyo va qadimgi mesopotamiya sivilizatsiyasi farqli va o‘xshash jihatlari 10.1- asosiy savol: qadimgi mesopotamiya sivilizatsiyasining ijtimoiy-iqtisodiy asoslari. shaharlari. manbalar va ilmiy adabiyot. 1- savol yuzasidan o‘quv maqsadi: qadimgi mesopotamiya sivilizatsiyasining ijtimoiy-iqtisodiy asoslari, uning shaharlari, manbalar va ilmiy adabiyotlari to‘g‘risidagi ma'lumotlarni tahlil etish va uning taraqqiyotiga baho berish. 1- savolning bayoni: mesopotamiya (ikki daryo oralig‘i) deb qadimgi yunon geograflari frot va dajla oralig‘idagi tekis vodiyni ataganlar. bu vodiy ikki daryoning quyi va o‘rta oqimida joylashgan edi. shimoldan va sharqdan mesopotamiya arman va eron tog‘ tizmalari bilan o‘rab olingan, g‘arbda suriya, arabistonning cho‘l va yarim sahrolari bilan chegaradosh bo‘lgan. janubda fors ko‘rfazi suvlari bilan yuvilgan. hozir, bu asosan, iroq respublikasi hududidir. tog‘li soylar …

2 / 21

ishi mumkin edi. qadimgi mesopotamiya sivilizatsiyasi vujudga kelgan makon eng qadimgi sivilizatsiya taraqqiyotining markazi ushbu hududning janubiy qismida joylashgan edi. shimoliy mesopotamiya akkad deb, janubiysi esa shumer deb atalgan. shimoliy mesopotamiyada va tog‘ oldi hududlarida ossuriya joylashgan edi. mil. avv. iv ming yilliklarda janubiy mesopotamiyada shumer manzilgohlari paydo bo‘lgan. olimlarning fikricha, shumerliklar janubiy mesopotamiyaning ilk aholisi bo‘lmagan, chunki ushbu xalq frot va dajlaning quyi oqimlarini egallaganidan so‘ng qo‘llanilgan ayrim toponimik nomlar shumer tiliga oid emas edi. taxminlarcha, shumerlar janubiy mesopotamiyaga kirib kelishganda, bu yerda ular shumer va akkad tilidan farq qiladigan tilda so‘zlashuvchi qabilalarni uchratganlar va ulardan qadimgi toponimlarni o‘zlashtirib olganlar bora-bora shumerlar butun mesopotamiyani (shimolda –hozirda bog‘dod joylashgan hududdan, janubda – fors qo‘ltig‘igacha) egallashgan. mesopotamiyaning shimoliy qismida mil. avv. iii ming yillikning birinchi yarmidan semitlar istiqomat qilishgan. ular qadimgi old osiyo va suriya dashtlarining chorvador qabilalari bo‘lishgan. mesopotamiyaga kelib o‘rnashgan semit xalqlarining tili akkad tili deb atalgan. bir necha …

3 / 21

qabilalarining tili akkad tili deb ataladi. mil. avv. iii ming yillik oxirida mesopotamiyaga suriya dashtlaridan g‘arbiy semit chorvador qabilalari kirib kela boshlagan. ularni bobilliklar amoriylar (akkadcha “ammuri”, “suriya” yoki “g‘arb”) deb atashgan. mil. avv. iii ming yillikdan shimoli-sharqiy mesopotamiyaning diyali daryosidan urmiya ko‘ligacha yarim ko‘chmanchi kutiy (gutiy ) qabilalari yashagan. qadimgi davrlardan bu yerda xurrit qabilalari ham yashagan. shimoliy mesopotamiyada xurritlar o‘zlarining mitanni davlatini barpo etishgan. shumer va akkadlar ularni va mamlakatni subarti deb atashgan. mil. avv. iii ming yillik boshlaridan shumerlar jezni o‘zlashtira boshladilar. shu davrdan arxeologlar ilk sulola davrini (mil. avv. 3000-2300 yillar atrofi) belgilaydilar. shumer an'anasi esa mamlakat tarixini “to‘fon”gacha va “to‘fondan” keyingi davrga bo‘ladi. shumer tarixini u yoki bu markazning siyosiy yetakchiligiga qarab mil. avv. iii ming yillikning birinchi yarmida ilk sulola davrini tashkil qilgan uch bosqichga bo‘lishgan. dastlab kish, so‘ngra uruk va uchinchi bosqichda ur yetakchilik qilgan. vaqt o‘tishi bilan ziddiyatlar kuchayib, ur zaiflashib qo‘shni …

4 / 21

davrida mamlakatda iqtisodiyot, pul-tovar munosabatlari, sun'iy sug‘orishga asoslangan dehqonchilik rivojlandi. akkad podsholigining qudratiga mesopotamiyaga zagros tog‘laridan bostirib kirgan tog‘li qabilalardan bo‘lgan kutiylar chek qo‘yganlar. lagash hokimlari kutiylar yordamiga tayanib boshqa shaharlar ustidan ma'lum darajada hukmronlik qildilar. kutiylar mesopotamiyada yuz yilga yaqin hukmronlik qilganlar. mil. avv. 2109 yili kutiylar ur podshosi utuxengal tomonidan tor-mor qilinadi va iii ur sulolasi hukmronligi boshlanadi. shumer-akkad podsholigining davlat boshqaruvi iii sulola davrida qadimgi sharq podsho hokimiyatining tugallangan shakli edi. bobilning gullab-yashnashi 1-bobil sulolasining oltinchi podshosi hammurapi (mil. avv. 1792-1750 yillar) davriga to‘g‘ri keladi. hammurapining hukmronligi davomida bobil kichik shahardan butun mesopotamiyani birlashtirgan yangi qudratli davlatning poytaxti, old osiyoning yirik siyosiy-iqtisodiy va madaniy markaziga aylanadi. mil. avv. 1742 yilda mesopotamiyaga shimoli-sharqdan bu yerda avval noma'lum bo‘lgan “kass” etnomidagi (akkadcha kassu, zamonaviy fanda kassitlar, o‘zlarini kaspe-kaspiy deb atagan) hind-yevropa qabilalari bostirib kiradilar. elam janubda shumer shaharlariga bostirib kiradi. mil. avv. 1595 yildan bobilda kassit sulolasining hukmronligi boshlanib, …

5 / 21

tegishli larsa va issin qonunlari parchalari, lipit-ishtar nomli hukmdorning kirish, xulosaning bir qismi va 40 ga yaqin qonun moddalari bizgacha yetib kelgan. eng katta qonunlar to‘plami 247 moddadan, asosiy qism va xulosadan iborat bo‘lgan hammurapi qonunlaridir. mil. avv. ii ming yillik o‘rtalariga oid osuriya yoki o‘rta osuriya qonunlari, yangi bobil podsholigiga oid 20 ga yaqin qonun moddalari bizgacha yetib kelgan. eng qadimgi diplomatik hujjatlardan ikki loy silindrga bitilgan mil. avv. xxiv asrga oid lagash va umma o‘rtasidagi chegara janjali to‘grisidagi yozuv bizgacha yetib kelgan. mil. avv. xxiii asrga oid akkad va elam davlatlari o‘rtasidagi shartnoma, mil. avv. ii ming yillik boshlariga oid mari podshosining bobil, suriya va finikiya bilan diplomatik yozishmalari matnlari topilgan. mil. avv. ii ming yillikda old osiyo, misr tarixi va xalqaro munosabatlar to‘g‘risida boy ma'lumot beradigan bosh manba misrdan topilgan tell-amarna arxividir. shumer shaharlari akkad, bobil va osuriya davlatlari podsholarining yozuvlari juda katta qimmatga ega. shunday yozuvlardan …

Want to read more?

Download all 21 pages for free via Telegram.

Download full file

About "qadimgi mesopotamiya sivilizatsiyasi"

10-mavzu. qаdimgi mesopatamiyava sivilizаtsiyasi reja: 10-mavzu. qаdimgi mesopatamiyava sivilizаtsiyasi reja: 1. qadimgi mesopotamiya sivilizatsiyasining ijtimoiy-iqtisodiy asoslari. shaharlari. manbalar va ilmiy adabiyot. 2. qadimgi mesopotamiya madaniyati. yozuv va adabiyoti. 3. qadimgi mesopotamiyada me'morchilik va tasviriy san'at. diniy tasavvurlar. 4. markaziy osiyo va qadimgi mesopotamiya sivilizatsiyasi farqli va o‘xshash jihatlari 10.1- asosiy savol: qadimgi mesopotamiya sivilizatsiyasining ijtimoiy-iqtisodiy asoslari. shaharlari. manbalar va ilmiy adabiyot. 1- savol yuzasidan o‘quv maqsadi: qadimgi mesopotamiya sivilizatsiyasining ijtimoiy-iqtisodiy asoslari, uning shaharlari, manbalar va ilmiy adabiyotlari to‘g‘risidagi ma'lumotlarni tahlil etish va uning taraqqiyotiga baho beri...

This file contains 21 pages in PPTX format (2.1 MB). To download "qadimgi mesopotamiya sivilizatsiyasi", click the Telegram button on the left.

Tags: qadimgi mesopotamiya sivilizats… PPTX 21 pages Free download Telegram