o‘rta osiyoning ix-x asrlar me’morchiligi

PPTX 1,9 МБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

igacha yog‘ochlarni biriktirish uslubida qurilib, sinchlarning orasi xom g‘isht yoki guvalalar bilan urib chiqilgan. bu tuzilishdagi imoratlarni qurish hozirgacha saqlanib keladi. afrosiyob, varaxsha, buxoro va poykand shahar xarobalaridagi turarjoy qoldiqlaridan ma’lum bo‘lishicha, x–xi asrlarda ham paxsa va xom g‘ishtdan qurilgan imoratlar shahar me’morchiligida asosiy o‘rinni egallagan. xonbandi suv ombori naqqoshlik, o‘ymakorlik va xattotlik ix–xii asr boshlarida me’morchilik bilan birga naqqoshlik va o‘ymakorlik san’ati ham ancha rivoj topadi. imoratning peshtoqi, eshigi va devorining ayrim qismlari turli mazmundagi bitiklar bilan qoplanar edi. bu davrda xattotlik xalq san’atining muhim va keng tarqalgan sohalaridan biri edi. hali kitob bosish dastgohi kashf etilmagani, qo‘lyozma kitoblarning nusxalari faqat qo‘lda ko‘chirilishi tufayli xattotlik san’ati ancha rivoj topdi. turli uslubda husnixat bilan bitilgan xattotlik namunalari me’moriy naqshlarda ham hayotiy mazmun va estetik zavq beruvchi bezak sifatida ishlatiladi. xi-xii asrda minora qurilishi ham keng odat tus oldi. buxoroning belgisi hisoblangan minorai kalonning barpo etilish vaqti va raboti malik karvonsaroyining …

zirgi kunda minoraoʻzbekiston moddiy va madaniy meʼrosining koʻchmas mulk obyektlari milliy roʻyxatiga kiritilgan.minorayi kalonda jami koʻtarilish uchun zinalar soni 105 ta boʻlgan. balandligi 50 m., devorlarini qalinligi 0,8-0,9 m, poydevor chuqurligi 10 m gacha ketgan. minora ichidagi 105 pog'onadan iborat bo'lgan aylanma zina – rotonda orqali uning tepasiga chiqiladi. minraning tepasida ichidagi zinapoyani yoritish uchun 16 ravoqli darchalar o'rnatilgan, ular orqali atrofni kuzatish mumkin. ushbu noyob inshootdagi shakllarning o'zaro monandligi, mutanosibligi, geometrik qoidalarga to'la rioya qilingan holda chiroyli va har tomonlama puxta ishlangan ushbu minora buxoro me‘morchilik maktabining noyob asarlaridandir. qadimiy buxoro — samarqand yoʻlining choʻli malikdagi yirik chegara va savdo bekatida qurilgan, hozirgi karmana shaharchasi va navoiy shahri yaqinida, karmana tumanida. bizgacha uning faqat peshtoq qismi (diametri — 12,6 m.) saqlangan. janubiy minorasi 1950-yilgacha mavjud boʻlgan. raboti malik tarixda karvonsaroy vazifasidan tashqari, istehkom, qoʻrgʻon va savdo-sotiq markazi sifatida ham muhim oʻrin tutgan. karmana va tavois shaharlari oʻrtasidagi savdo yoʻlida …

l quvurlar orqali suv oʻtkazilgan. markaziy qismi toʻridagi muhtasham saroy oldi bir qatorli ravoqli ayvon (7,5x13 m) 2 qanotiga joylashgan. 20 ta gʻishtin ustun ishlangan. xi-xii asrda masjid qurilishi ham keng rivojlandi va uning o'ziga xos tipi yuzaga keldi. asosi kvadrat shaklidagi gumbazli bino kompozitsiyalar o'rta osiyo yerlarida keng tarqaldi va mahalliy sharoitga karab ueiga xos fazilat va ko'rinish kashf etdi. bu davrda peshtoq-gumbazli maqbaralar qurilishi ham rivojlandi. peshtoqlari esa badiiy bezatilgan. maschitlar qurildi, ularda ham yangi uslub va yunalishlar yuzaga keldi. mag'oki attori masjidi uncha katta bo'lmagan kvartal ichidagi inshoot hisoblanadi. u bino assimetrik qoidaga binoan tiklangan. masjidning dastlabki holatidan faqat bosh fasad arxitekturaviy elementlari bilan birga saqlangan. devorlari kesilgan va kesilmagan o'yilgan va o'yilmagan g'ishtlardan, ularning to'plamidan bezakli qilib ishlangan. inshootni barpo etishda kesilgan terrakotali plitkalar bilan to'ldirilgan releyfli yechim qo'llanilgan. arkaning kuchaytirilgan konstruksiyasi moviy sayqal holda ajratib ko'rsatilgan, inshootga yozuvlar ham tushirilgan. bu topilma pardoz ishlarida ganchkorlik …

rda hokimiyat tepasiga qoraxoniylar va saljuqiylar keldi. iqtisodiy –madaniy taraqqiyot natijasida shaharlar o'z qiyofasini o'zgartirdi. yirik–yirik inshootlar qurila boshlandi. ayniqsa, pishiq g'ishtdan ravoqlar va gumbazlar qurilishi an‘anaga aylandi. bu davr me‘morchiligining yana bir xususiyati binolarda sirli va rangli koshinlardan foydalanilganligidir. natijada, maxsus hunarmandchilik sexlari ochilgan. qurilishda foydalaniladigan turli maxsus kasblar paydo bo‗lgan. bu davr me‘morchiligi tarixda ―binokor shoh nomi bilan kirgan bo‗lib, uning taraqqiy etishida muhammad sulaymon tegin o'g'li arslonxon katta hissa qo'shgan. umuman olganda ix—xii asrga oid maqbaralar o'rta osiyo hududida anchagina saqlanib qolgan. bular jumlasiga termiz yaqinidagi sulton saodat kompleksidagi, o'zgan, miyona, seraxs, mari (ko'hna marv) dagi va boshqa maqbaralar kiradi. shularning ichida ayniqsa marvdagi sulton sanjar maqbarasi diqqatga sazo-vordir. 1175 yilda vafot etgan va xuroson hokimi bo'lgan saljuqiy sulton sanjar o'zi hayotlik vaqtida qurdirgan, deb taxmin qilinuvchi bu bino devorlarining qalinligi 5 metrni tashkil etib, maqbaraning ichki tomonlari 17 metrni tashkil etuvchi kvadratdan iboratdir. ichki balandligi 35 …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "o‘rta osiyoning ix-x asrlar me’morchiligi"

1731319764.pptx powerpoint 演示文稿 logo o‘rta osiyoning ix-x asrlar me’morchiligi reja: o'rta osiyoda ix x asrlardagi me'morchilikdagi o'zgarishlar bu davrga xos meʼmorchilik madaniyati logo o’rta asr jamiyatining ijtimoiy-siyosiy tuzumi va islom dini mafkurasi madaniy hayotning me’morchilik sohasiga ham kuchli ta’sir qildi. samarqand, buxoro, urganch, termiz, o’zgan va marv kabi shaharlarda bu davrda ko’plab saroy, masjid, madrasa, minora, maqbara, tim va karvonsaroylar qurildi. buxoro shahridagi ismoil somoniy maqbarasi, namozgoh masjidi, minorai kalon hamda vobkent va jarqo’rg’ondagi minoralar va boshqa ko’plab binolar o’sha davr me’morchiligining yuksak namunalaridandir. bu yodgorliklar me’morchilik sohasining rivoj topganidan dalolat beradi. bu davrda yo’nilgan tosh, pishiq g’isht va suv...

Формат PPTX, 1,9 МБ. Чтобы скачать "o‘rta osiyoning ix-x asrlar me’morchiligi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: o‘rta osiyoning ix-x asrlar me’… PPTX Бесплатная загрузка Telegram