o’rta osiyoning qadimgi bitiklari va epigrafik yodgorliklari

PPTX 5,2 МБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1734437658.pptx oârta osiyoning qadimgi bitiklari va epigrafik yodgorliklari reja: 1. qadimgi xorazm yozuvi 2. qadimgi baqtriya yozuvi 3. qadimgi soê»gê»d va turkiy yozuvlar kishilik oâtmishini yozuvsiz koâz oldimizga keltiârish qiyin. minglab yillar kesimida oâzlaridan deyarâli biror iz qoldirmagan uzoq ota-bobolarimiz bunâdan besh ming yil oldin yozuvni yaratib, kelajak uchun oâzlari toâgârisida biron narsa qoldira boshladilar. boshlangâichi misr, mesopotamiya, xitoy boâlgan yozuv madaniyati miloddan oldin - uning soânggi bir mingyâilligining oârtalarida oârta osiyoda keng yoyila boshlaâdi. oâsha chogâlarda â viâiv asrlarga kelib oromiy yozuvi negizidagi eski eron va yunon yozuvlarini qoâllana boâshlagan ota-bobolarimiz ushbu yozuvlarga tayanib, oâzlaârining ilk yozuvlarini yaratishga kirishdilar. sugâdiy, xorazmiy, baqtriy kabi yozuvlar ularning ilk oârnaklaâri edi. ular orasida ayniqsa sugâdiy yozuv oâzining keng hududlarda tarqalganligi va oâzidan boy meros qoldirâganligi bilan oâtmishda ayricha oârin egalladi. qadimgi xorazm yozuvi (ot) â oê»rta osiyo xalqlarining eng qadimgi yozuvlaridan biri. xorazmdagi katta oyboê»yir qalê¼a shahar xarobasidan topilgan xum sirtiga yozilgan …

viiiâix asrlarga kelganda umuman tushunarsiz oê»lik tilga aylangan. qadimgi xorazm tilidagi baâzi bir soê»zlar hozirgi xorazm shevasida saqlanib qolgan. xorazm yozuvi yodgorliklari milodiy iâviii asrlar oraligê»ida zarb etilgan xorazm shohlari tangalari, tuproqqalê¼adan topilgan xorazmshohlarning arxivi, toê»qqalê¼a yodgorligidan topilgan ossuariylar sirti, mizdahkon yodgorliklari majmuasidagi govurqalê¼adan topib oê»rganilgan. xorazm podshosi artav tangasi, i asr xorazm qalê¼alari, miloddan avvalgi v asrdan milodiy vi asrgacha avesto eng qadimgi yozma manba avesto dingina emas, dunyoviy bilimlar, tarixiy voqealar, oâzi tarqalgan oâlkalar, elatlarning ijtimoiy-iqtisodiy hayoti, madaniy va maânaviy qarashlari, diniy eâtiqodlari, urf-odatlari haqidagi manbalardandir. unda bayon etilgan asosiy gâoya diniy eâtiqodning ilk sodda bilimlari zardusht nomli paygâambar nomi bilan bogâlangan. devoriy rasmlar, xorazm, tuproq qalê¼a, milodiy ii-iii asrlar qoê»yqirilganqala baqtriya yozuvi â miloddan avvalgi iv asr oxirigacha qadimgi baqtriya hududida oromiy yozuvi ishlatib kelingan. keyin baqtriyada mahkama tili va yozuvi yunoncha boê»lgan. miloddan avvalgi iâii asrlar chegarasida oromiy va qadimgi yunon alifbosiga asoslanib, baqtriya yozuvi yaratiladi. …

va yuqori oqim qismlarida joylashgan sugê»d (sugê»diyona) viloyatida qoê»llangan. sugê»diy yozuv miloddan avvalgi iiiâii asrlarda shakllangan boê»lib, markaziy osiyo madaniyati tarixida muhim rol oê»ynadi. bu yozuv ijtimoiy va madaniy hayotning hamma sohalarida keng qoê»llangan. sugê»d yozuvlari namunalari markaziy osiyo mintaqasidan, jumladan, afrosiyob, panjikent, mugê» togê»i, yerqoê»rgê»on, sharqiy turkiston, turkmaniston, pokiston, moê»gê»uliston, janubiy qozogê»iston va boshqa joylardan topilgan. bu esa, sugê»d yozuvining mintaqalar boê»ylab keng tarqalganligining isbotidir. mutaxassislarning fikriga koê»ra, sugê»d yozuvi dastlab mil.avv. iiiâii asrlarda paydo boê»lgan. sugê»d yozuvlari dastlab zarafshon vohasidan topilgan kumush tangalarda uchragan. bu tangalar mil.av. iiâi asrlarga taalluqli edi. tangalarda sugê»d yozuvlari keng tarqalgan davr mil.av. i asrdan to milodiy iv asrlargacha toê»gê»ri keladi, deyish mumkin. iiâviii asrlarga taalluqli bullalar ham topilgan boê»lib, ularda ham sugê»d yozuvlari bitilgan. bullalarning biri kalkutta muzeyida, ikkinchisi britaniya muzeyida saqlanmoqda. soê»gê»d yozuvi sugê»d yozuvlari mashqlari turkmanistonda gaur-qaladan topilgan. 1974-yilda qarshi yaqinida yerqoê»rgê»ondan sugê»d yozuvli bulla topilgan. bulla loydan konussimon muhr …

a qisqa satrdan iborat vertikal yozuv 1906-yilda steyn boshchiligidagi ingliz ekspeditsiyasi sharqiy turkistonning dunxuan yaqinidan sugê»d yozuvida yozilgan âeski xatlarâ matnlarini topgan. âeski xatlarâ toê»plamida 9 ta xat joy olgan boê»lib, ular sharqiy turkistondagi savdo faktoriyalarida yashagan sugê»dliklarning samarqand, dunxuan va boshqa joylardagi oê»z yaqinlariga va qarindoshlariga yozgan maktublaridir. matnlar tarixiy-filologik nuqtai nazardan tahlil qilinib, iv asrda yozilgan degan xulosaga kelingan. 1956-yilda mongol arxeologi dorjsuren mongoliyaning bugê»ut qishlogê»idagi iv-viii asrlarga taalluqli qabrlarni kovlayotganda toê»rtburchak toshga sugê»d yozuvi bitilgan yodgorlikni topgan. tosh yodgorligining balandligi 1,98 sm, eni 70 sm, qalinligi 20 sm boê»lgan. topilmaning uch tomonida sugê»d tilidagi sugê»d yozuvi, orqa tomonida esa braxma yozuvi yozilgan edi. bu topilma tarixda bugut yozuvi nomi bilan maê¼lum. bugut yozuvi epitafiya â qabr toshiga yozilgan matn boê»lib, uni muxan (mugê»on yoki muqon) xoqon (553â572-yillar) akasi maxan tekin vafoti munosabati bilan yozdirgan. kumush kosa 1961 yil yozida quduq qazishpaytida. samarqand viloyati chilek qishlogâida topilgan. elchilar …

fikr-mulohazalar â«issiq yozuviâ»dan oldinroq, 1954 yilda fransuz arxeologi a.marik tomonidan bir idish parchasida bitilgan yozuv asosida qilgan tadqiqotidan boshlandi. bu bitik ilk bor â«nomaâlum yozuvâ» nomini olgan. 1966 yilda g.a.pugachenkova ham xolchayondan nomaâlum yozuv lavhasini topadi. bu yozuv ham ancha vaqtgacha oâqilmay, nomaâlumligicha qoldi. 1967 yilda fransiyalik geolog a.butner afgâoniston hududidagi (qobuldan 70 kilometr shimoliy-gâarbda) dashti navur qoyasiga oâyib bitilgan katta hajmdagi nomaâlum yozuv namunasini topgan. 1969 yilda j.fyusman bu bitikni oâqishga kirishadi. uning fikricha, bu bitik milodiy birinchi asrga tegishli boâlib, u uch tilda, yaâni yuxaroshta, yunoncha grafika asosidagi baqtarcha va nomaâlum tilda yozilgan edi. foydalanilgan adabiyotlar: karyshkovskiy p.o. sarmatiya va tauridaning qadimiy yozuvlarini to'plash uchun materiallar // qadimgi tarix xabarnomasi . 1966 yil. â 2. l.oranski y i. m., vvedeniye v iranskuyu filologiyu, m., 1960. diringer d., alfavit, per. s angl., m., 1963. fridrix i., istoriya pisma, per. s nem., m., 1979. isâhoqov m. m., alimova r. r. …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "o’rta osiyoning qadimgi bitiklari va epigrafik yodgorliklari"

1734437658.pptx oârta osiyoning qadimgi bitiklari va epigrafik yodgorliklari reja: 1. qadimgi xorazm yozuvi 2. qadimgi baqtriya yozuvi 3. qadimgi soê»gê»d va turkiy yozuvlar kishilik oâtmishini yozuvsiz koâz oldimizga keltiârish qiyin. minglab yillar kesimida oâzlaridan deyarâli biror iz qoldirmagan uzoq ota-bobolarimiz bunâdan besh ming yil oldin yozuvni yaratib, kelajak uchun oâzlari toâgârisida biron narsa qoldira boshladilar. boshlangâichi misr, mesopotamiya, xitoy boâlgan yozuv madaniyati miloddan oldin - uning soânggi bir mingyâilligining oârtalarida oârta osiyoda keng yoyila boshlaâdi. oâsha chogâlarda â viâiv asrlarga kelib oromiy yozuvi negizidagi eski eron va yunon yozuvlarini qoâllana boâshlagan ota-bobolarimiz ushbu yozuvlarga tayanib, oâ...

Формат PPTX, 5,2 МБ. Чтобы скачать "o’rta osiyoning qadimgi bitiklari va epigrafik yodgorliklari", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: o’rta osiyoning qadimgi bitikla… PPTX Бесплатная загрузка Telegram