umumiy sotsiologiyada gender muammosi

DOC 69.5 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1483550861_67216.doc umumiy sotsiologiyada gender muammosi reja: 1. ijtimoiylashuv jarayonlarida gender masalalari. 2. gender o’xshashlik bo’yicha nazariyalar. 3. mehnatdagi tengsizlik va uning oldini olish chora tadbirlari. 4. ayollar harakatining o’ziga xos tarzda namoyon bo’lishi. ilmda gender belgisi bo’yicha farqlar kay tarzda rivojlanishiga bag’ishlangan qator tadqiqotlar o’tkazildi. gender kamsitishning aksariyat shakllari yuqorida aytib o’tilgan tug’uruqxonadagi gaplardan qo’ra nozikroq, ammo shunday bo’lsada, ular juda rivojlangan va keng tarqalgan. ona va bola o’rtasidagi munosabatlarni o’rganish shuni ko’rsatadiki, o’g’il va qiz bilan ota-onalar, hyech qanday farq qilishmayotganligiga ishonch hosil qilgan bo’lsalar ham, turlicha muomala qilishadi. kattalardan bolani tavsiflashni so’rashganda, javoblar ularning fikricha bola qaysi jinsga mansubligiga qarab farqlanardi. bir tajriba davomida beshta yosh ona ustidan kuzatuv olib borildi. erkaklar xukmronligi erkaklar va ayollarning turli jamiyatlardagi vazifasi farqlansa-da, hozirgacha ayollar ustunlik qiladigan jamiyat uchramagan. barcha joyda ayollarning birinchi gadsagi vazifasi bola tarbiyasi va uy-ro’zg’or ishlari hisoblangan, siyosiy va harbiy faoliyat esa erkaklar ixtiyorida qolgan. dunyoda erked* …

b keladiki, u keyinchalik ham bolasiga g’amxo’rlik qilishda davom etadi. ayollarning bu vazifasi barcha madaniyatlarga xos: shuning uchun ayollar uchun uy ishi asosiydir. fransuz yozuvchisi simona de bovuar aytganidek, ayollar ijtimoiy hayotda ishtirok etmay qo’ygani uchun ikkinchi darajali jinsga aylanib qolganlar. erkaklarning ayollardan ustunligi jismoniy kuchi yoki akli tufayli emas. ayollar homiladorlikning oldini olishda faqat o’z jinsi xususiyatlarigagina tayanishi mumkin edi. ko’p farzand ko’rish va uy-ro’zg’or ishlarining ko’pligi ularni erkaklarga qaram kilib qo’yar edi. xotin-kizlar va ish joyi: tarixiy sharh sanoatgacha bo’lgan jamiyatning aksariyat qatlamlari uchun (zamonamizdagi «uchinchi dunyo» mamlakatlari uchun) ishlab chiqarish faoliyati va uy ro’zg’or ishi ajratilgan emas edi. ishlab chiqarish uyda yoki uy yaqinida olib borilar edi. o’rta asrlar yevropasida oilaning barcha a’zolari birga dehqonchilik qilar yoki hunarmandchilik bilan shug’ullanar edi. shaharlarda ustaxonalar uy ichida joylashgan bo’lib, barcha ishlab chiqarish bilan mashg’ul bo’lar edi. masalan, gazmol to’qipshi olsak, bolalardan tortib, kattalargacha bu jarayonda ishtirok etar edi. ayollar …

r uydagi mulk deb qaraladigan bo’ddi. jamiyatning turli qatlamlarida ayol kishining joyi — uyda degan qarashga turlicha munosabat mavjud edi. boy ayollar xizmatkor va enaga yollar, kambag’allar esa qiynalar edi. ular ham uyda ishlar, ham ishlab, ham eriga qarashishi kerak edi. xix asrning ikkinchi yarmigacha ayollar ijtimoiy mehnatga keng jalb etilmagan edi. 1910 yilgacha buyuk britaniyada ish-laydigan ayollarnysh uchdan biri yoki xizmatkor yoki enaga edi. asosan, turmushga chiqmagan qizlar ishlar edi; ularning oyli-gi ota-onasiga jo’natilar edi. erga tekkach ular ishdan bo’shar edi. o’shandan buyon ishchilar orasida ayollar soni doimiy ravishda ortib bordi. birinchi jahon urushida ishchi kuchining yetishmasligi bunga muhim omil bo’ldi. urush paytida ayollar erkaklar bajaradigan ko’p ishlarni qilishgan. urushdan qaytgach, erkaklar yana o’z o’rinlarini egallashdi, biroq ortga yo’l yo’q edi. bugungi kunda yevropa mamlakatlarining aksariyatida, jumladan, buyuk britaniyada 16 yoshdan 60 yoshgacha bo’lgan ayollarning 50%i ish haqi to’lanadigan doimiy ish joyiga ega. ayniqsa, oilali ayollar orasida bandlik keng …

as’uliyatli.davozimni egallash, hisob-kitob ishlarini bilish va kerak bo’lsa, boshqaruvchi vazifasi-ni zimmaga olishni nazarda tutar edi. fransiyadagi dastlabki feminizm ayollar huquqini himoya qiluvchi dastlabki faol guruhlar 1789 yilgi fransuz inqilobidan keyin paydo bo’lgan edi. xviii asrning 90-yillarida tenglik va ozodlik g’oyalari ta’sirida qator shaharlarda bir necha ayollar klublari tashkil etiladi. ularda ayollar to’planib, ta’lim, mehnat, jamiyat ish-larini boshqarishda ishtirok etishga da’vat qiluvchi siyosiy dasturlar ishlab chiqishgan. shunday klublardan birining rah-bari mari juz «ayollar huquklari deklarasiyasi» deb nomlangan chaqiriq yaratgan. bu hujjat inkilobning asosiy konstitusiyaviy hujjati bo’lgan «inson va fuqaro huquqlari deklarasiyasi»ga asoslangan edi. chaqiriqning muallifi ta’kidlashicha, erkinlik va teng fuqarolik huquqi faqat erkaklarga tegishli bo’lib, jamiyatning yarmi ana shunday ustuvorliklardan mahrum bo’lgan sharoitda haqiqiy tenglikka erishib bo’lmaydi. inqilob rahbarlari bu chaqiriqqa qo’shilmadi va mari juz qatl etildi. ayollar klublari hukumat dekretiga ko’ra tarqatib yuborildi. shundan so’ng feministik guruhlar g’arb mamlakatlarida bot-bot tashkil topgan va qayta tashkil etilgan, ko’pincha noxush qarashlarga duchor …

konferensiyasida bironta ayol ishtirok etmagan. bu fakt ayollarni jinslar tengsizligi muammosiga murojaat etishiga sabab bo’ldi. 1848 yilda aqsh xotin-qizlar harakati yetak-chilari uchrashib, amerikaliklarning «mustaqillik deklarasiyasi»ga o’xshash «hissiyotlar deklarasiyasini qabul qilishdi. «bizningcha, shu narsa tabiiyki, barcha ayollar va erkaklar teng huquqli qilib yaralgan». ushbu hujjatda ayollargambo’lgan adolatsiz munosabat misollari keltirilgan, biroq bu davr ayollarning ijtimoiy va siyosiy ahvolida sezilarli o’zgarishlarga olib kelmadi. qullik barham topgach, kongress fakat ozod etilgan qul-erkaklargagina saylov huquqini berdi. aqshda xotin-qizlar harakatining dastlabki davrida qora tanli amerikaliklar muhim rol o’ynadi, vaholanki oq tanli amerikalik ayollar ularga qarshi chiqar edi. sojuner tras qora tanli ayol bo’lib, u ham qullikka hamda ayoyalkrt ovoz berip dan mahrum etishga qarshi kurashgan edi. u o’ggan asrning 50-yillarida indiana shtatida ehtiros bilan nutq so’zlayotgani-da, oq tanli ayollardan biri unga shunday deb baqirdi: «sening ayel ekaningga ishonmayman!» bunga javoban s.trans ko’kraklarini yalongochlab ko’rsatdi. 1852 yili akron shahrida (ogayo shtati) nutq so’zlayotgan paytida unga baqiriq-chaqiriqlar …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "umumiy sotsiologiyada gender muammosi"

1483550861_67216.doc umumiy sotsiologiyada gender muammosi reja: 1. ijtimoiylashuv jarayonlarida gender masalalari. 2. gender o’xshashlik bo’yicha nazariyalar. 3. mehnatdagi tengsizlik va uning oldini olish chora tadbirlari. 4. ayollar harakatining o’ziga xos tarzda namoyon bo’lishi. ilmda gender belgisi bo’yicha farqlar kay tarzda rivojlanishiga bag’ishlangan qator tadqiqotlar o’tkazildi. gender kamsitishning aksariyat shakllari yuqorida aytib o’tilgan tug’uruqxonadagi gaplardan qo’ra nozikroq, ammo shunday bo’lsada, ular juda rivojlangan va keng tarqalgan. ona va bola o’rtasidagi munosabatlarni o’rganish shuni ko’rsatadiki, o’g’il va qiz bilan ota-onalar, hyech qanday farq qilishmayotganligiga ishonch hosil qilgan bo’lsalar ham, turlicha muomala qilishadi. kattalardan bolani tavsiflashni...

DOC format, 69.5 KB. To download "umumiy sotsiologiyada gender muammosi", click the Telegram button on the left.

Tags: umumiy sotsiologiyada gender mu… DOC Free download Telegram