ижтимоий тараққиёт социологияси

DOC 148.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1523714341_71074.doc ижтимоий тараққиёт социологияси режа: 1.социологияда ижтимоий тараққиѐт тушунчаси. 2. ижтимоий ўзгаришларнинг шакллари: прогресс, регресс, эволюция ва революция. 3. эволюцион ривожланиш ва унинг афзалликлари. 4.ўзбек моделининг ўзига хос хусусиятлари. 5. ўзбекистонда давлат ҳокимияти ва бошқарувни демократиялаштириш жараѐнларининг ўзига ҳослиги социологияда ижтимоий тараққиѐт тушунчаси. ижтимоий тараққиѐт – бу жамият тараққиѐти. жамият тараққиѐти бу – унинг ўтмишдан ҳозир орқали келажак сари ўрганиб боришдан иборат бўлган жараѐндир. инсоният бир неча минг йиллик тарихга эга. унинг ривожланиш жараѐнини тарих фани ўрганади. тарих юнонча historian сўзидан олинган бўлиб, ўтмиш воқеалар хақида хикоялар, бўлиб ўтган ходисалар, деган маънони англатади. инсоният ўтмишининг ўзига хослиги кўп хилликни ўрганиш асосида ижтимоий билимлар хосил бўлади. тарихий жараѐнларнинг фалсафий тахлили билан тарих фалсафаси ѐки историософия шугулланади. қадимдан олимлар тарихни фалсафий жихатдан англашга интилганлар. тарихни англаш, инсоният тарихининг мохиятини, йўналишини тушуниш, демакдир. бундай англашнинг асосида «инсоният жамияти тарихий тараққиѐт жараѐнида ўзгариб борадими, агар ўзгариб борса, бу ўзгаришлар қандай тарзда кечади деган саволларга …

, яъни регресс ҳам хосдир. инсоният тараққиѐтининг асосини нима белгилайди? ижтимоий прогресснинг мезонлари борми? бу масала ижтимоий фалсафий фикрлар тарихида турлича хал қилинган. масалан, ғарбий европа маърифатпарварлари инсон онги, ақлу-заковатини ижтиомий прогрессни белгилайдиган мезон, деб ҳисоблаганлар. кейинчалик, xix асрнинг охири xx асрнинг бошларида ишлаб чиқарувчи кучлар ва ишлаб чиқариш муносабатлари ижтимоий прогресс мезонидир, деган қараш илгари сурилди. ҳозирги давр нуқтаиназаридан қараганда, ижтимоий прогресснинг мезони жамиятнинг инсонпарварлик даражасидир. ижтиомий тараққиѐт нима? у қандай тарзда кечади? тарихий жараѐнларнинг моҳиятини нима ташкил этади? инсоният тараšқиѐти тарихи қайси йўналишда амалга ошади? деган саволларга қадимдан олимлар жавоб излаганлар. тарихий жараѐнлар, унинг мақсади, йўналишлари хақида қадимдан бир қатор назариялар яратилган. булар: 1. тарихий жараѐнлар, ижтимоий тараққиѐтнинг чизиқли назариялари 2. тарихий айланма назарияси. 3. тарихий тараққиѐт хақидаги ҳозирги замон назариялари. тарихий тараққиѐтнинг чизиқли тараққиѐт эканлиги хақидаги қарашлар деганда оламнинг яратилишдан бошланган тараққиѐт йўли бир йўналишда, текис давом этиши назарда тутилади. кўпгина антик давр олимлари тарихий тараққиѐтни чизиқли …

рзда содир бўлади ва жамият унинг натижасида доимо ўзининг бошланғич холатига қайтади, деб ҳисоблаганлар. ўрта аср файласуфлари ижтимоий тараққиѐтни инкор этмаганлар, лекин бу тараққиѐтни худога боғлаб тушунтирганлар. ижтимоий ўзгаришларнинг шакллари: прогресс, регресс, эволюция ва революция. жамиятнинг яшаши, ҳаѐти ва фаолияти тартибсиз, фатал равишда кечадиган жараѐн эмас. у маълум бир қонуниятлар асосида тараққий этади. жамият ўзининг мавжудлик ҳолатини ана шу қонуниятлардан асосийлари ҳисобланган прогресс ва регресс жараѐнини объектив равишда ўз бошидан кечиради. бу диалектик жуфтлик жамиятнинг бутун хаѐтини ўзаро ўрин алмашган холда белгилайди. прогресс – илданма ҳаракат, регресс – орқага ҳаракат маъноларини ифодалаб, бошқача айтганда прогресс-тараққиѐт, ривожланиш жараѐнини, аксинча регресс эса таназзул, инқироз, деградация холатини ифодаловчи тушунча сифатида қўлланилади. бу икки жараѐннни ажратиб турувчи учинчи ҳолат ҳам мавжуд бўлиб, бу турғунлик тушунчаси орқали ифодаланади ва аксарият ҳолатларда салбий маънода қўлланилади. тарихга назар ташласак, бутун жамият хаѐти мана шу учлик асосида кечганлигини кўришимиз мумкин. тариҳда хали хеч бир жамият мутлақ прогрессив ҳаѐт …

а прогрессив жараѐнни ушлаб тура олмаган давлат аппарати(ташкилот) жамият томонидан табиий равишда инкор этилади. соддароқ тарзда шундай ўхшатишни мисол тариқасида келтириш мумкин: совуқдан асрай олмаган кийим бошнинг янги ва сифатли кийим бошга алмаштирилиши. ижтимоий прогресс қуйидаги критерий (тамойил)ларга асосланади: · ижтимоий тизим структурасининг тўғри ташкил этилиши; · ижтимоий тизим таркибий элементларинг бир-бири билан ўзаро органик тарзда боғланганлиги; · ижтимоий тизим элементларининг функционал жиҳатдан ўз вазифасини аъло даражада бажариши; · ижтимоий тизимни ташкил этган инсонларнинг ижтимоий фаоллиги; · жамият аъзоларининг манфаатдорлик асосида эркин фаолият юритиш имкониятининг мавжудлиги; · жамият аъзолари манфаатларининг муштараклиги; · давлат миқѐсида элитанинг ижтимоий тизимни бошқаришга қобиллиги; · жамият аъзоларининг ўз келажагига нисбатан оптимистик қарашларга эга эканлиги (прогрессив ғоялар ҳукмронлиги); · ҳаракатчан (мобил) ижтимоий ва индивидуал онгнинг мавжудлиги ва б регресс эса юқоридагиларнинг акси сифатида қуйидаги тамойилларга асосланади: · ижтимоий тизим элементларининг тўғри ташкил этилмаганлиги, яъни талабга жавоб бера олмай қолган структуранинг қайта ташкил этилмаганлиги; · ижтимоий тизим …

қотиб қолганлиги ва б. шунингдек жамиятнинг регресс ўпқонига тушиб қолишига ҳарбий урушлар ва экологик тангликлар ҳам сабаб бўлиши мумкин. прогресс ва регресс ҳолатларини тарихнинг маълум даврларини қамраб олган цивилизациялар ва давлатлар мисолида кўришимиз мумкин. цивилизациялардан қадимги шарқ цивилизациялари – миср, месопотамия, хитой ва ҳиндистон цивилизациялари, юнон-рим, майя ва бошқа цивилизацияларнинг ҳам қисмати регресс жараѐнини четлаб ўта олмаган. ҳозирда мавжуд бўлган цивилизациялардан пешқадами бўлган замонавий европа цивилизацияси прогресс жараѐнини бошдан кечираѐтган бўлсада, аммо айрим файласуфлар назарида бу цивилизация ҳам регресс ўпқонига томон яқинлашмоқда (шпенглер, хантингтон, фукуяма, бьюкенен). шу давргача мавжуд бўлган цивилизациялар регресс ҳолатини ўз бошидан кечирган бўлса ҳам, аммо инсоният жамияти ўз-ўзини қайта ташкил этиш орқали ўз мавжудлигини сақлаб қола олган. аммо ўтмишга қараб бундан кейин ҳам жамият регрессдан ўз мавжудлигини сақлаб қолади, деган ҳулосага келмаслик керак. чунки экологик регресс (танглик), ядро уруши ҳавфи жамиятга бундай имконият қолдирмаслиги ҳам мумкин. прогресс ва регресс жараѐнини конкрет давлатлар мисолида аниқрок кўриш мумкин. …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "ижтимоий тараққиёт социологияси"

1523714341_71074.doc ижтимоий тараққиёт социологияси режа: 1.социологияда ижтимоий тараққиѐт тушунчаси. 2. ижтимоий ўзгаришларнинг шакллари: прогресс, регресс, эволюция ва революция. 3. эволюцион ривожланиш ва унинг афзалликлари. 4.ўзбек моделининг ўзига хос хусусиятлари. 5. ўзбекистонда давлат ҳокимияти ва бошқарувни демократиялаштириш жараѐнларининг ўзига ҳослиги социологияда ижтимоий тараққиѐт тушунчаси. ижтимоий тараққиѐт – бу жамият тараққиѐти. жамият тараққиѐти бу – унинг ўтмишдан ҳозир орқали келажак сари ўрганиб боришдан иборат бўлган жараѐндир. инсоният бир неча минг йиллик тарихга эга. унинг ривожланиш жараѐнини тарих фани ўрганади. тарих юнонча historian сўзидан олинган бўлиб, ўтмиш воқеалар хақида хикоялар, бўлиб ўтган ходисалар, деган маънони англатади. инсоният ўтмишининг ўзи...

DOC format, 148.0 KB. To download "ижтимоий тараққиёт социологияси", click the Telegram button on the left.

Tags: ижтимоий тараққиёт социологияси DOC Free download Telegram