халқаро инсонпарварлик ҳуқуқининг вужудга келиши ва тараққиёти

DOC 139,5 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1459787643_64247.doc халқаро инсонпарварлик ҳуқуқининг вужудга келиши ва тараққиёти режа: 1. инсонпарварлик тушунчаси: назария ва амалиёт. инсон ҳуқуқлари умумжаҳон декларацияси (1948 й.). 2. женева конвенцияларининг ҳимояси остидаги шахслар. 3. халқаро инсонпарварлик ҳуқуқида уруш олиб бориш усул ва воситаларининг чекланишига оид шартномалар. бу мавзуни ўтишда ўқитувчи ўқувчиларга улар қуролли низолардан азият чеккан кишиларни ҳимоя қилишга йўналтирилган халқаро нормалар билан танишишларини айтиб ўтиши лозим. ўқувчилар халқаро инсонпарварлик ҳуқуқи (хиҳ)нинг мазмунини ҳақиқатан ҳам англаб олишлари учун уларга жаҳон цивилизацияси ва инсоният тарихи нафақат ҳаётнинг барча соҳаларидаги ютуқлардан, балки кўплаб табиий офатлар ва улардан ҳам даҳшатлироқ оқибатларга олиб келувчи қуролли низолар ва урушлардан ҳам иборат эканлигини ҳамда улар жаҳон тараққиётини анча орқага суриб юборганлигини эслатиб ўтиш жоиз. қуролли можароларнинг энг даҳшатли оқибати шуки, унда кишилар оммавий равишда қирилиб кетади. урушнинг характерли томони шундаки, у ҳаддан ортиқ вайшийликка имкон беради, аёллар, болалар ва кексалар ўлдириб юборилади ёки улар ўз уйларидан ҳайдаб юборилади, қийноққа солинади, болалар қўлига …

й этиб, ўз тарафдорларини кўпайтириб борганини айтиб ўтиши лозим. шу маънода хиҳнинг вужудга келиши ва ривожига бағишланган материаллардан баъзи танланган жойларни ўқувчилар эътиборига ҳавола қилиш зарур. бунда ўқувчиларнинг хиҳ тарихи ва мазмуни ҳақидаги баъзи маълумотларни "чақирувга қадар бошланғич тайёргарлик" фанидан бўлган дарслардан ҳам олганини эътиборга олиш керак. хиҳ меъёрлари акс этган ҳужжатлар шартли равишда тўрт гуруҳга бўлинишини аниқ ва қатъий айтиб ўтиш керак. ҳужжатларнинг биринчи гуруҳи кишиларнинг муайян гуруҳларини уруш қийинчиликларидан ҳимоя қилишга йўналтирилган. шунинг учун у баъзан "инсонпарварлик ҳуқуқи", баъзан эса улар женева конвенцияларида акс эттирилгани боис "женева ҳуқуқи" деб ҳам аталади. бу ҳуқуқ уруш жабрдийдалари манфаатлари учун ишлаб чиқилган бўлиб, ўзаро урушаётган давлатларга алоҳида олинган ҳеч бир кишининг ҳуқуқини поймол қилишга ҳеч қандай ҳуқуқ бермайди (i жкда – қуруқликдаги қўшинларнинг ярадор аскарларини, ii жкда – ярадор матросларни, iii жкда – ҳарбий асирларни, iv жкда – фуқаро шахсларни). ҳужжатларнинг иккинчи гуруҳи ҳарбий ҳаракатлар олиб бориш қоидаларини белгилаб беради. шунинг …

лаб бермайди. уларда бундай меъёрлар женева конвенциясига аъзо бўлган ҳар бир мамлакатнинг миллий қонунчилигига мувофиқ амалга оширилиши айтилади. иккинчи жаҳон урушидан сўнг қуролли низолар пайтида амалга оширилган жиноятларни кўриб чиқиш учун халқаро трибуналлар ташкил этиш амалиёти вужудга келди. бундай трибуналнинг биринчиси ҳарбий жиноятлари ва инсониятга қарши жиноятлари учун асосий нацист жиноятчиларини суд қилиш мақсадида ташкил этилган халқаро ҳарбий трибунал бўлди. мазкур масалани кўриб чиқишда ўқитувчига ўқув қўлланмасининг иккинчи бўлимидаги "шахснинг хатти- ҳаракати ва масъулияти" деб номланган 8-мавзу материалларидан фаол фойдаланишни маслаҳат берамиз. айни масалани кўриб чиқишда хиҳ ва инсон ҳуқуқлари халқаро ҳуқуқининг асосий қоидаларини қиёсий таҳлил қилиш зарур. инсон ҳуқуқлари халқаро ҳуқуқининг асосий қоидалари 1948-йилда қабул қилинган "инсон ҳуқуқлари умумжаҳон декларацияси"да акс эттирилган. халқаро ҳуқуқнинг ушбу икки соҳаси инсоннинг жамиятдаги ҳуқуқий мавқеини бошқариб туради ва шахсни ҳимоя қилади. аммо улар уни турли вазиятларда ва турли воситалар билан ҳимоя қилади. хиҳ ва инсон ҳуқуқларининг ўзаро алоқадорлиги 1968 йил 12 майда теҳронда …

судлов кафолатлари, оилани ва болаларни ҳимоя қилиш, динга ҳурмат ва шу каби асосий нормаларга ҳам ўз таъсирини ўтказади. халқаро инсонпарварлик ҳуқуқининг вужудга келиши ва ривожланиши. 1. халқаро инсонпарварлик ҳуқуқининг сарчашмалари. халқаро инсонпарварлик ҳуқуқи халқаро ҳуқуқнинг соҳаси сифатида xix асрнинг 60-йилларида вужудга келди. аммо бу унинг йўқ жойдан вужудга келганини англатмайди. халқаро инсонпарварлик ҳуқуқи мазмун жиҳатдан давлатлараро ва ички низолардан азият чекадиган кишиларни ҳимоя қилиш, ана шундай ҳаракатлар пайтида ишлатиладиган қуроллар ва уришиш воситаларини чеклашга йўналтирилган қоида ва қонунлар йиғиндисидир. бу қонун-қоидалар эса инсониятнинг буюк заковат эгаларининг, ном-нишонсиз тарих қаърига сингиб кетган минг-минглаб кишиларнинг инсонпарварлик билан йўғрилган ҳатти-ҳаракатлари, ўй-фикрларининг натижасидир. тарих фанидан бизга маълумки, инсоният тарихида тинчлик ҳукм сурган даврдан кўра, тўс-тўполонлар, ўзаро урушлар, нотинчликлар юз берган даврлар кўп бўлган. албатта, урушлар кишиларга ҳамма вақт қийинчиликлар, азоб-уқубатлар, хор-зорликлар келтиради. бу ҳодисага жуда узоқ вақт давомида табиий ҳодиса сифатида қараб келинган. лекин инсоният тарихи давомида урушдек ҳодисанинг оқибатларини юмшатиш, унинг кишиларга етказадиган …

ртли равишда «чангалзорлар қонуни» деб атайдиган муносабатларга мос келарди. лекин цивилизациянинг илк босқичларига қадам қўйилишнинг бошланиши саналган ана шу жамиятда ҳам низолар пайтида баъзи бир «инсонийлик» излари намоён бўлишини кўриш мумкин. масалан, кўпгина қабилаларда ўзаро урушнинг бошланиши ҳақида бир-бирларига аввалдан хабар беришган, жанг бошланиши олдидан ноғоралар чалинган, ҳаддан ортиқ зарар етказмасин деб ёй ўқлари кертик қилинмаган, уларга заҳар суртиш рағбатлантирилмаган (папуа, буркина фасо, кениядаги қабилалар). қулдорлик жамияти эса инсонни (қулни) чексиз эксплуатация қилиши билан ажралиб турса ҳам, у душман томонга мансуб одамнинг ўлдирилмасдан қулга айлантирилганлиги, яъни инсон ҳаётининг сақлаб қолинганлиги нуқтаи назаридан олға ташланган қадам ҳисобланади. худди ана шу жамиятда давлатлар, кишилар ўртасидаги ўзаро муносабатларни йўлга солиб турадиган дастлабки норматив бошқариш шакллари – удумлар, одатлар ва шартномалар пайдо бўлди. улар шаклан ҳозирги халқаро-ҳуқуқий нормалардан унчалик фарқ қилмасалар-да, барибир, диний ёки ахлоқий қоидалар бўлиб қолавердилар. ҳали уларда ҳуқуқийликнинг белгиси бўлган мажбурийлик хусусияти етишмасди. икки ёки ундан ортиқ давлатлар ўртасида тузилган ёзма …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "халқаро инсонпарварлик ҳуқуқининг вужудга келиши ва тараққиёти"

1459787643_64247.doc халқаро инсонпарварлик ҳуқуқининг вужудга келиши ва тараққиёти режа: 1. инсонпарварлик тушунчаси: назария ва амалиёт. инсон ҳуқуқлари умумжаҳон декларацияси (1948 й.). 2. женева конвенцияларининг ҳимояси остидаги шахслар. 3. халқаро инсонпарварлик ҳуқуқида уруш олиб бориш усул ва воситаларининг чекланишига оид шартномалар. бу мавзуни ўтишда ўқитувчи ўқувчиларга улар қуролли низолардан азият чеккан кишиларни ҳимоя қилишга йўналтирилган халқаро нормалар билан танишишларини айтиб ўтиши лозим. ўқувчилар халқаро инсонпарварлик ҳуқуқи (хиҳ)нинг мазмунини ҳақиқатан ҳам англаб олишлари учун уларга жаҳон цивилизацияси ва инсоният тарихи нафақат ҳаётнинг барча соҳаларидаги ютуқлардан, балки кўплаб табиий офатлар ва улардан ҳам даҳшатлироқ оқибатларга олиб келувчи қуролли низолар...

Формат DOC, 139,5 КБ. Чтобы скачать "халқаро инсонпарварлик ҳуқуқининг вужудга келиши ва тараққиёти", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: халқаро инсонпарварлик ҳуқуқини… DOC Бесплатная загрузка Telegram