Back

sotsiologiya fanining predmeti, obe‘kti va ijtimoiy fanlar tizimida tutgan o’rni

DOCX 30.9 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇
1
1404396463_53248.docx sotsiologiya fanining predmeti, obe‘kti va ijtimoiy fanlar tizimida tutgan o’rni reja 1. sotsiologiya fanining predmeti va tadqiqot ob‘ekti. 2. sotsiologiya fanining uslub va qonuniyatlari. 3. sotsiologiya fanining sohaviy tizimlari va ijtimoiy fanlar tizimidagi o’rni sotsiologiya /lotincha ”societas” – jamiyat va yunoncha “logos” – tushuncha, ta‘limot ma‘nosini anglatib/ jamiyatning tarkibiga kiruvchi alohida institutlar, tizimlar, guruhlar va ularning o’zaro aloqadorligini o’rganuvchi fandir. demak, sotsiologiya umumiy ma‘noda jamiyat to’g’risidagi fandir. sotsiologiya fan sifatida xix asrning 30-yillarida shakllanib, bu tushuncha fanga frantsuz faylasufi ogyust kont tomonidan kiritilgan. ma‘lumki, o.kont falsafasi “pozitivizm” nomi bilan mashhur. u falsafani fan va metodologiya sifatida rad etadi. uningcha, “pozitiv” falsafaning asosiy maqsadi xususiy fanlar umumiy xulosalarini umumlashtirish vazifasidan iborat bo’lgan. bu printsipni sotsiologiyaga ham tadbiq qilgan. uning sotsiologiyasi empirik ma‘lumotlarni to’plash va kuzatishdan iborat bo’lgan. empirik ma‘lumotlarni falsafiy jihatdan umumlashtirish esa rad etilgan. ilmiy nazariyasiz va ilmiy metodologiyasiz jamiyat hayoti to’g’risidagi empirik ma‘lumotlarni ilmiy jihatdan umumlashtirib bo’lmaydi. ular …
2
g fan sifatidagi predmetini aniqlashga yondashish sust bormoqda. ko’pchilik sotsiologiyani anketa, interv‘yu, savol-javoblar bilan tenglashtirib qo’yadi. to’g’ri, anketa, intervyu, savol-javoblar sotsiologik tadqiqotlarning muhim vositalaridir, lekin ularni sotsiologiya bilan tenglashtirmaslik zarur. u holda sotsiologlarni 2-3 oylik kurslarda yetishtirib chiqarish mumkin bo’lib qoladi. lekin professional sotsiologni, professional yurist, vrach yoki iqtisodchi kabi kurslarda yetishtirib chiqarish mumkin emas. unda sotsiologlarni ishlari yuzaki, ilmiy jihatdan past va obe‘ktiv bo’lmay qoladi. ular u yoki bu baho, prognoz, programmalarni ishlab chiqish uchun noto’g’ri asos bo’lib, oxir-oqibat siyosiy yoki boshqa spekulyatsiyalarni keltirib chiqarishi mumkin. sotsiologiyaning predmetini aniqlashning murakkab tomoni, ijtimoiy hayotning sotsiologiya o’rganadigan qismini aniq ko’rsatib berish qiyinligidadir. ba‘zan sotsiologiyani “jamiyat haqidagi fan” deb ataydilar. amerikalik sotsiolog neyl smelzer sotsiologiyani “jamiyat va ijtimoiy munosabatlarni ilmiy jihatdan o’rganuvchi” fan_ sifatida belgilaydi. ammo, bunday ta‘rif ancha umumiy tarzda bo’lib, sotsiologiyaning fan sifatidagi aniq chegaraviy mazmunini, mohiyatini belgilab bera olmaydi. chunki ijtimoiy falsafa, iqtisodiyot nazariyasi, siyosatshunoslik, tarix, madaniyatshunoslik kabi ko’plab …
3
. konkret fanning predmeti ushbu fanning ob‘ektida o’rganiladigan o’ziga xos tomonidir. ob‘ekt – bu ob‘ektiv voqelik sifatida tadqiqotchiga qarama-qarshi turgan, uning faoliyati qaratilgan narsalardir. ob‘ektiv voqelikning har qanday voqea-hodisalari har qanday ijtimoiy fanning tadqiqot ob‘ekti bo’lib kelishi mumkin. ma‘lum bir fanning tadqiqot predmeti haqida so’z borar ekan, unda ob‘ektiv voqelikning u yoki bu qismi /shahar, qishloq, inson, madaniyat, tashkilot va b./ shu fanga xos bo’lgan tomoni ushbu ob‘ektning ikkilamchi tomoni yok mavjud bo’lishi uchun shart-sharoit bo’lib xizmat qiladi /masalan, iqtisodiyotning sotsial konteksti/. ilmiy adabiyotlarda “ob‘ekt” va “predmet” tushunchalarining qo’shilib ketish yoki tenglashtirish hollarini ko’rish mumkin. predmet ham ob‘ekt singari ob‘ektiv voqelikning aniq yoki o’ziga xos xususiyatiga ega qismi yoki elementlari birligidir. shu bilan birga har bir fan o’z predmeti bilan boshqasidan farq qiladi. fizika, ximiya, biologiya, iqtisodiyot, sotsiologiya va boshqa fanlar ham o’z predmetiga ega. bu fanlarning hammasi tabiat va jamiyatni xarakterlovchi turli xil voqea-hodisa va jarayonlarni o’rganadi. lekin bu …
4
oto’g’ri, chunki har qanday fanning tadqiqot ob‘ektlari ko’p bo’lishi mumkin, lekin predmeti esa faqatgina shu fanning o’zigagina xos va yagona bo’lishi kerak”. turli xil fanlarning bir-biridan farqi shundaki, ular birigina ob‘ekt misolida ushbu jamiyatni rivojlantiradigan o’ziga xos qonun va qonuniyatlarni o’rganadilar. aytaylik, jamiyatning rivojlanishi va harakatlanishi shu fanlarning predmeti bo’lib iqtisodiy, sotsial, siyosiy, ma‘naviy, psixologik ehtiyojlardan kelib chiqadi. bundan tashqari, ushbu ob‘ektiv voqelikning alohida qismlari ham shu fanlarning tadqiqot ob‘ekti bo’lib kelishi mumkin: masalan, mehnat, kundalik hayot, ta‘lim, oila, shahar, qishloq, siyosiy institutlar va boshqalar iqtisod, sotsiologiya, psixologiya demografiya, huquq va boshqa shu kabi fanlarning tadqiqot obe‘ktidir. sotsiologiyaning predmet va ob‘ektini aniq ajratib berish hozirda sotsiologlar oldida turgan muhim vazifalardan biridir. sotsiologiya predmetiga turli adabiyotlarda turlicha ta‘rif berilgan. masalan, vesbsterov lug’atida sotsilogiya insonlarning sotsial guruhlarning vakili sifatida, birgalikdagi hayotining tarixi, rivojlanishi, tashkil topishi va muammolarini o’rganuvchi fan deb berilgan. o.kont sotsiologiyani jamiyat to’g’risidagi fan deb bilgan. e.dyurkgeym esa sotsiologiya predmetini …
5
sotsiologiya xuddi shunday o’zaro aloqadoliklardan iborat jamiyat hayotini o’rganadi. sovet davri sotsiologlardan v.a.yadovning fikricha, “sotsiologiya- jamiyatning bir butun organizm ekanligi, ijtimoiy munosabatlarning bir butunligi to’g’risidagi fan”. yana bir sotsiolog g.v.osipov “sotsiologiya” o’quv qo’llanmasida, sotsiologiya – ijtimoiy tizimlarning funktsionallashuvi va rivojlanishi to’g’risidagi, umumiy va o’ziga xos ijtiomiy qonun va qoidalari, qonuniyatlari, bu qonun va qonuniyatlarning shaxs, ijtimoiy birliklar, sinflar, xalqlar faoliyatidagi yuzaga kelish va amal qilish shakllari to’g’risidagi fan, deb ta‘riflagan. yuqorida keltirilgan fikrlardan xulosa qilib aytish mumkinki, sotsiologiya – ijtimoiy birliklar, tashkilotlar, jarayonlar va munosabatlarning yuzaga kelishi, funktsionallashuvi va rivojlanishi qonuniyatlarini o’rganuvchi fandir. yuqorida biz jamiyatning sotsial sohasi /sotsial guruhlar, institutlar, sotsial munosabatlar va aloqalar, sotsial sistemalar/ sotsiologiyaning, uni o’rganishning o’ziga xos oblasti, sohasi ekanligini ta‘kidlab o’tdik, ya‘ni sotsiologiyani fan sifatida sotsiallikni o’rganadi, deb aytish mumkin ekan. bundan kelib chiqib sotsiologiyaning fan sifatidagi predmetini quyidagicha ta‘riflash mumkin: sotsiologiya - sotsial sistemalarning yuzaga kelishi, funktsionallashuvi va rivojlanishini, ularning strukturasini, komponentlarini /sotsial …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "sotsiologiya fanining predmeti, obe‘kti va ijtimoiy fanlar tizimida tutgan o’rni"

1404396463_53248.docx sotsiologiya fanining predmeti, obe‘kti va ijtimoiy fanlar tizimida tutgan o’rni reja 1. sotsiologiya fanining predmeti va tadqiqot ob‘ekti. 2. sotsiologiya fanining uslub va qonuniyatlari. 3. sotsiologiya fanining sohaviy tizimlari va ijtimoiy fanlar tizimidagi o’rni sotsiologiya /lotincha ”societas” – jamiyat va yunoncha “logos” – tushuncha, ta‘limot ma‘nosini anglatib/ jamiyatning tarkibiga kiruvchi alohida institutlar, tizimlar, guruhlar va ularning o’zaro aloqadorligini o’rganuvchi fandir. demak, sotsiologiya umumiy ma‘noda jamiyat to’g’risidagi fandir. sotsiologiya fan sifatida xix asrning 30-yillarida shakllanib, bu tushuncha fanga frantsuz faylasufi ogyust kont tomonidan kiritilgan. ma‘lumki, o.kont falsafasi “pozitivizmâ€...

DOCX format, 30.9 KB. To download "sotsiologiya fanining predmeti, obe‘kti va ijtimoiy fanlar tizimida tutgan o’rni", click the Telegram button on the left.

Tags: sotsiologiya fanining predmeti,… DOCX Free download Telegram

Similar files

You might also like these

Show all
psixologiyaning fanlar tizimida tutgan o’rni — PPTX PPTX
psixologiyaning fanlar tizimida tutgan o’rni
11 pages 350.0 KB
iqtisodiy va ijtimoiy geografiyaning fanlar tizimida tutgan o’rni — DOCX DOCX
iqtisodiy va ijtimoiy geografiyaning fanlar tizimida tutgan o’rni
— 25.1 KB
estetika fanining ijtimoiy fanlar tizimida tutgan orni — PPTX PPTX
estetika fanining ijtimoiy fanlar tizimida tutgan orni
74 pages 19.8 MB
sotsiologiya fanining sohaviy tizimi va ijtimoiy fanlar tizimidagi o’rni — DOC DOC
sotsiologiya fanining sohaviy tizimi va ijtimoiy fanlar tizimidagi o’rni
— 53.0 KB
psixologiya fanining predmeti va fanlar tizimida tutgan o`rni — DOC DOC
psixologiya fanining predmeti va fanlar tizimida tutgan o`rni
— 71.5 KB
o'zbekiston tarixi fanining ijtimoiy fanlar tizimida tutgan o'rni — DOC DOC
o'zbekiston tarixi fanining ijtimoiy fanlar tizimida tutgan o'rni
23 pages 136.5 KB
pоlitоlоgiyaning siyosiy fаnlаr tizimidа tutgаn o’rni vа rоli — DOC DOC
pоlitоlоgiyaning siyosiy fаnlаr tizimidа tutgаn o’rni vа rоli
— 163.0 KB
iqtisodiy va ijtimoiy geografiyaning fanlar tizimida tutgan o‘rni — PPTX PPTX
iqtisodiy va ijtimoiy geografiyaning fanlar tizimida tutgan o‘rni
12 pages 1.8 MB
tabiiy fanlar tizimida genetikaning o’rni — PPTX PPTX
tabiiy fanlar tizimida genetikaning o’rni
— 2.8 MB
noishlab chiqarish tarmoqlari geografiyasining geografik fanlar tizimida tutgan o’rni — PPTX PPTX
noishlab chiqarish tarmoqlari geografiyasining geografik fanlar tizimida tutgan o’rni
— 486.3 KB
sotsiologiya fanining strukturasi — PPTX PPTX
sotsiologiya fanining strukturasi
3 pages 1.0 MB
sotsiologiya fanining strukturasi — PPTX PPTX
sotsiologiya fanining strukturasi
— 361.1 KB