ижтимоий-этник муносабатлар

DOC 111,5 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1354796668_40641.doc ижтимоий-этник муносабатлар www.arxiv.uz режа: 1. миллатлар ва этник гуруҳларнинг социал-этник таркиби 2. мустақиллик шароитида ўзбекистонда социал-этник муносабатлар 3. социал табақалашув жараёни инсоният хилма-хил ижтимоий этник бирликлардан ташкил топган. бугунги кунда 200 дан ортиқ мамлакатларда 2 мингдан ортиқ миллат, элат ва қабилалар яшамоқда. уларнинг сўзлашадиган тиллари эса 5 мингдан ортиқни ташкил этади. аммо мана шу тиллардан 2 мингтасидан кўпроғида ¸зувлар йўқ . жамиятнинг ижтимоий-этник таркибини тадқиқ қилиш социологиянинг махсус соҳаси бўлиб, этносоциология деб аталади. социологиянинг бу соҳаси жамиятнинг ижтимоий таркибий тузилишидаги этник миллатлар, халқлар, элатлар, гуруҳларнинг ижтимоий ривожланиш масалаларини ўрганади. уларнинг ижтимоий-иқтисодий, ижтимоий-си¸сий, маънавий-мафкуравий, маданий, таълимий, диний ва бошқа ўзига хос қадриятларни тадқиқ қилади. этнос тушунчаси (қадимги юнонча сўз бўлиб “халқ” маъносини англатади) – муайян худудда тарихан таркиб топган, бошқалардан фарқланувчи ўз маданиятига, руҳий уйғунликка ва бошқа умумий хусусиятга эга бўлган кишиларнинг нисбатан барқарор борлигини англатади. демак, этносоциологиянинг тадқиқот объекти – энг аввало халқлар, миллатлар, этник гуруҳларнинг ижтимоий таркибини, бошқа …

инг жамият ижтимоий ҳа¸тига таъсири ва уларнинг ижтимоий оқибатлари тадқиқ қилинади. шу жиҳатдан этносоциологиянинг жамиятни ўрганишдаги аҳамияти каттадир. собиқ совет тузуми даврида этносоциология тўлақонли ўз ривожини топмади. турли миллатлар, элатлар, халқлар ва этник гуруҳларнинг ижтимоий тараққи¸тига бир томонлама ¸ндашилди. келажакда улар ўзаро қўшилиб яҳлит бир совет халқи этник бирлиги вужудга келади, - деган ха¸лий, сохта ва нотўғри мафкуравий си¸сат юргизилиши оқибатида ҳар бир этник бирликнинг ўзига хос бой, гўзал ва такрорланмас қадриятлари ривожига си¸сий тазиқ билан йўл қўйилмади. бундай си¸сий зўравонлик оқибатида этносоциология социологик назария сифатида етарлича қадрланмади. совет даврида муайян иқтисодий-си¸сий ва мафкуравий режим асосида ушлаб турилган, бошқарилган миллий муносабатлар ҳозирда қайтадан, янги ижтимоий муносабатлар асосида тикланмоқда. шу жиҳатдан ўзбекистоннинг кўп миллатли давлат эканлигини эътиборда тутган ҳолда унинг худудида истиқомат қила¸тган миллат ва халқларнинг ижтимоий турмуши, ўзаро алоқаси ва шу каби муносабатларни социологик тадқиқ қилиш муҳим аҳамиятга эга. зеро, “республика миллий таркибининг ўзига хослиги – унинг фарқлантирувчи хусусиятидир. этник …

ида этник гуруҳлар ўртасидаги муносабатлар ҳам қайтадан таркиб топмоқда. шундан келиб чиқиб, кўрсатиб ўтиш жоизки этносоциологияда ички ва ташқи тадқиқот йўналиши мавжуд. ички тадқиқот йўналиши – бу айрим этник гуруҳ таркибидаги социологик тадқиқотлардан иборат бўлиб, унинг ички, ўзига хос хусусиятлари, ривожланиш тенденциялари ўрганилади. ташқи тадқиқот йўналиши эса этник гуруҳлар орасидаги ўзаро муносабатларни, бир этник гуруҳга таъсир кўрсатадиган ташқи омилларни ва уларнинг ижтимоий оқибатлари тадқиқ қилинади. айниқса бир мамлакат ҳдудида яшовчи этник гуруҳларнинг ўзаро муносабатларини социологик тадқиқ қилиш жуда муҳимдир. мамлакат туб аҳолисини ташкил этмайдиган, кам сонли этник гуруҳларни ўрганиш ҳам катта аҳамиятга эга. уларнинг маданияти маънавий қадриятлари, ахлоқий-этник нормалари ижтимоий-руҳий хусусиятларини ўрганиши билан муҳим (миллий) илмий билимга эга бўламиз. президентимиз и.а.каримов таъкидлаганларидек, “жаҳонда катта ва кичик миллатлар ва элатлар йўқ. уларнинг ҳар бири асрий барқарор ва тенги йўқ анъаналари билан, тарихий меъросининг бойлиги билан миллий руҳининг умумийлиги билан, маданиятининг ўзига хослиги билан аҳамиятлидир”. у ¸ки бу этник гуруҳнинг табиий таркиб …

тида туркий этник катта бирлиги таркибида шаклланиб борди. шу даврдан бошлаб, ўзбек этник гуруҳи бошқа туркий гуруҳлардан фарқланувчи ўзига хос жиҳатларни кўпрок номо¸н қила бошлаган. буларга асосан, ягона давлат фуқоролиги, ягона тил, маданий ва маънавий қадриятлар бирлиги ҳудудий бирлик ва уюшганлик, ҳамда ягона диний (ислом) эътиқод бирлиги шулар жумласидандир. нисбатан ўтроқ, асосан суғорма дехқончилик ва шаҳар ҳунармандчилиги билан шуғулланиши, марказий оси¸нинг қоқ ўртасида жойлашуви ва ҳудудий уюшганлиги каби омиллар ўзбек миллатининг шаклланишида муҳим аҳамият касб этган. ўзбек халқининг этник жиҳатдан ташкил топиши тарихан мураккаб жуда катта ички ва ташқи ижтимоий зарбалар остида борди. амир темур вафотидан сўнг темурийзодаларнинг ўзаро кураши, шайбонийхон томонидан темурийзодаларга қарши олиб борган кураш, кейинчалик моварауннаҳрнинг (хива хонлиги), рус империяси томонидан истило қилиниши миллатнинг ривожланишига салбий таъсир кўрсатди. русия томонидан босиб олиниши оқибатида туркистон қатъий ягона ҳудудга бирлаштирилган бўлсада, буюк рус шовинизми зўравонлиги таъсирида ўзбек халқи бошқа туркий халқлар билан бир қаторда мазлум халқ сифатида тахқирланди, камситилди …

ли таъсир кўрсатади. мустақил ўзбекистон давлатининг халқаро майдонда нуфузли мамлакатга, барча соҳаларда ривожланган жамиятга эга бўлиш даражасига кўтарилиши, унинг ана шу ўзаро функционал таъсирда бўлувчи томонлари, таркибий бўлаклари ҳолатининг ҳарактерига боғлиқ. мустақил ўзбекистон жамиятининг эртанги кун ижтимоий-иқтисодий тузумига бугун асос солинмоқда экан, жамият ижтимоий таркибини ўрганиш реал ҳа¸тимизни, кундалик турмушни янада тулароқ билишга хизмат қилади. ҳар бир ижтимоий гуруҳ айрим, олинган шахс ҳам жамият ижтимоий таркибида ўз ўрнига эга бўлади. шахс ўзининг жинси, ¸ши, ижтимоий келиб чиқиши, маълумоти мутахассислиги, оилавий аҳволи, миллати ва бошқа шу кабилар билан муайян ижтимоий таркибга киради. жамиятнинг ижтимоий таркиби – ижтимоий гуруҳлар, уларнинг ижтимоий ҳа¸тдаги ўз мавқеи билан фарқ қилувчи томонлари мажмуасидан иборатдир. социал стратификация назарияси (лотинча стратум – қатлам, фацио – бажараман) ҳозирги замон социологиясида ижтимоий дифференциациянинг мураккаб таркиби ва тизимларини ўрганишда муҳим аҳамиятга эга. мустақил ўзбекистонда бозор муносабатларининг таркиб топиб бориши, хусусий ва бошқа мулк шаклларининг қонуний деб эълон қилиниши билан кишилар ижтимоий …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "ижтимоий-этник муносабатлар"

1354796668_40641.doc ижтимоий-этник муносабатлар www.arxiv.uz режа: 1. миллатлар ва этник гуруҳларнинг социал-этник таркиби 2. мустақиллик шароитида ўзбекистонда социал-этник муносабатлар 3. социал табақалашув жараёни инсоният хилма-хил ижтимоий этник бирликлардан ташкил топган. бугунги кунда 200 дан ортиқ мамлакатларда 2 мингдан ортиқ миллат, элат ва қабилалар яшамоқда. уларнинг сўзлашадиган тиллари эса 5 мингдан ортиқни ташкил этади. аммо мана шу тиллардан 2 мингтасидан кўпроғида ¸зувлар йўқ . жамиятнинг ижтимоий-этник таркибини тадқиқ қилиш социологиянинг махсус соҳаси бўлиб, этносоциология деб аталади. социологиянинг бу соҳаси жамиятнинг ижтимоий таркибий тузилишидаги этник миллатлар, халқлар, элатлар, гуруҳларнинг ижтимоий ривожланиш масалаларини ўрганади. уларнинг ижтимоий-иқтисодий,...

Формат DOC, 111,5 КБ. Чтобы скачать "ижтимоий-этник муносабатлар", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: ижтимоий-этник муносабатлар DOC Бесплатная загрузка Telegram