har xil janrdagi asarlarni o`qish metodikasining xususiyatlari

DOC 44,5 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1354880276_40683.doc www.arxiv.uz reja: 1. adabiy janrlar haqida ma`lumot. 2. hikoya o`qish metodikasi. 3. ertak o`qish metodikasi. 4. boshlang`ich sinf o`qish kitoblarida berilgan ertak va hikoyalarning o`ziga xos xususiyatlari. boshlang`ich sinflarda badiiy asar turlaridan hikoya, she`r, ertak, masal, maqol va topishmoqlar amaliy ravishda o`rganiladi. bulardan tashqari, ilmiy-ommabop maqolalar ham o`qitiladi. turli janrdagi badiiy asarlar qurilishi, stilistik priyomlari jihatidan o`ziga xos hususiyatlarga ega bo`lib, o`quvchilarga ta`siri ham har xil bo`ladi. shunga ko`ra, turli janrdagi badiiy asarlarni o`qishda o`qituvchi unga mos metodlar tanlashi talab etiladi. hikoya kichik hajmli badiiy asar bo`lib, unda kishi hayotidagi ma`lum bir voqea hayotning muhim tomonlari umumlashtirib tasvirlanadi. “hikoya ko`pincha kishi hayotida bo`lgan bir epizodni tasvir etadi. uning mazmuni ertakdagidan ortiqroq hayotiydir”. hikoya mazmunan boshlang`ich sinf uchun mos janr hisoblanadi. kichik yoshdagi o`quvchilarni qahramonning xatti-harakati, tashqi ko`rinishi, portret tasviri, voqea-hodisalar haqidagi hikoyalar ko`proq qiziqtiradi. shuning uchun bolalarni badiiy asar turi bo`lgan hikoya bilan tanishtirish uning syujetini tushuntirishga bog`lab olib …

ushuna olmaydilar. so`z ma`nosini tushuntirishga ko`p vaqt sarflamay, asar mazmunini tushunishda eng zarur bo`lgan so`zni qisqa izoh berish bilan tushuntiriladi.(“o`quvchilar nutqini o`stirish metodikasi” bo`limiga qarang). hikoyani o`qishda hikoya mazmunini tahlil qilish va shu asosda o`quvchilar nutqini o`stirish markaziy o`rin egallaydi. hikoya o`qilgach, o`quvchilar o`ylashi, o`z mulohazalarini aytishi uchun tayyorlanishga vaqt berish talab etiladi. o`qilgan asar yuzasidan beriladigan dastlabki savollardan maqsad hikoya bolalarga yoqqan-yoqmagani, undagi qaysi qaxramonning xarakteri bolaga ta`sir etgani, bolalar kim yoki nima haqida hikoya qilib berishni istashini bilishdan iborat. shundan keyingina hikoya xarakterini tushunishga, nihoyat, asarning asosiy g`oyasini bilib olishga yordam beradigan savollardan foydalaniladi. badiiy asarni tahlil qilishda syujetni to`liq tushuntirishga berilib ketib, qatnashuvchilarga xarakteristika, asar qurilishi va tilini tahlil qilish kabi ish turlari e`tibordan chetda qolmasligi lozim. savollarni, odatda, o`qituvchi beradi, ammo asar mazmuni, qatnashuvchi shaxslarning xulq-atvorini ochish yuzasidan o`quvchilarga ham savol tuzdirish juda foydali. bu usul bolalarga juda yoqadi va ishni jonlantiradi; asar mazmunini yaxshi tushunish, …

tugallangan qismlarini) o`qituvchi yoki oldindan tayyorlangan o`quvchining ifodali o`qishi; 3) idrok etishni tekshirish (qatnashuvchi shaxslarning xatti-harakatlari, shaxslar va voqealar o`rtasidagi munosabatlar yuzasidan qisqacha suhbat); 4) hikoyani qayta o`qish (hikoyani qismlarga bo`lish, o`quvchilarga o`qitish, ayrim so`zlar ma`nosini tushuntirish); 5) hikoyaning har bir bo`limi yuzasidan suhbat o`tkazish va sarlavha topish; 6) hikoyaning ayrim bo`limlarini ifodali o`qish; 7) reja asosida qayta hikoyalash; 8) hikoyani ifodali o`qishga yoki sahnalashtirishga tayyorlanish (sinfda yoki uyda); 9) hikoyani ifodali o`qish va ifodali qayta hikoyalash. bu hikoyani o`qish darsi rejasining varianti bo`lib, o`zgarishi ham mumkin. ammo shuni unutmaslik kerakki, badiiy hikoyani o`qish darsida uning mazmunini, asosiy fikrini bilish bilan birga, asarning tarbiyaviy (badiiy asar misolida o`quvchilarni tarbiyalash), xususan, estetik ta`siri ham ko`zda tutiladi va ifodali qayta hikoyalashga katta ahamiyat beriladi. ertak xalq og`zaki ijodida eng keng tarqalgan janr bo`lib, ularda kishilar hayotida uchraydigan oddiy hodisalar va fantastik sarguzashtlar hikoya qilinadi. ertaklarning ko`pida real hayot tasviri fantastik elementlar bilan …

ar unda to`g`rilik, halollik g`alaba qilganidan, kishilar qiyinchilikdan qutulganidan, ya`ni yaxshilik, ezgulik ro`yobga chiqqanidan va yomonlik, yozuvlik mahkumlikka uchraganidan quvonadilar. ular hayotda ham doim shunday bo`lishini istaydilar. ertak bolalarda personajlarning xatti-harakatini muhokama qilib baholash ko`nikmasini o`stiradi. o`quvchilar ertakni tahlil qilish jarayonida kishilardagi qanday sifatlar sizga yoqadi? nima uchun? ...nima uchun jazolanadi (yoki rag`batlantiriladi)? nima uchun ertakdagi ba`zi qaxramonlarga xatto tabiat kuchlari ham yordam beradi, ba`zilaridan esa, aksincha, yuz o`giradi? kabi savollarga javob berish uchun o`ylaydilar, ertak qaxramonlarining xatti-harakatini muhokama qilib, uni baholashga o`rganadilar. masalan, “ur to`qmoq” ertagidagi asosiy fikr yaxshilikka-yaxshilik qaytishi, yovuzlik qoralanishini ifodalashdan iborat bo`lsa, “donishmand” ertagida ahillikka undashdan iborat. ertakda halq o`z hayotini o`zi hikoya qiladi, shuning uchun o`quvchilar ertakni o`qish bilan ma`lum davrdagi halq hayotini, o`ylari va orzu-istaklarini bilib oladilar. ertak o`quvilar nutqini o`stirishda ham katta ahamiyatga ega. ertak matni bog`lanishli nutqni o`stirish uchun zarur material beradi. kichik yoshdagi o`quvchilar ertakni juda qiziqib, obrazli ifodalarni va tasviriy …

ga taqqoslash tavsiya qilinmaydi. maktab tajribasidan ma`lumki, kichik yoshdagi o`quvchilar ertakdagi hayvonlar gapirmasligini, tulki va turna bir-biriga mehmonga bormasligini yaxshi biladilar, ammo ertaklar dunyosini hayotiy hikoya kabi qabul qiladilar. ertakni o`qib, tahlil qilganda, barcha ishlar uning mazmunini yaxshi idrok etishga, sjyuet rivojini qatnashuvchi personajlarning xatti-harakati, o`zaro munosabatlarini to`g`ri tasavvur etishga yo`naltiriladi. ertak ustida ishlashning oxirgi bosqichida “ertakda sizga juda yoqqan joyini o`qing, nima uchun yoqqanini ayting. hayotingizda mana shu ertakdagiga o`xshash voqealar bo`lganmi?” kabi savol-topshiriqlar yordamida o`quvchilarning ertak xulosasini tushunishlariga erishiladi. ertak o`quvchilar uchun ertakligicha qolishi va bolalar hayotidagi hodisalarga avtordek yondoshishga o`rganishlari uchun shuning o`zi kifoya. boshlang`ich sinf o`quvchilari hayvonlar haqidagi ertaklardan tashqari, “davlat”, “tuz haqi”, “ovchi, ko`kcha va dono”, “ilm afzal” kabi ertaklarni ham o`qiydilar. o`quvchilarni bunday ertaklarni o`qishga tayyorlash ilmiy-ommabop tekstlarni o`qishga tayyorlash kabi bo`ladi (kuzatish, ekskursiya, fan darslari), ertakni o`qish va tahlil qilish badiiy hikoya tarzida uyushtiriladi. bolalar o`qituvchi rahbarligida ertakda qatnashuvchilarning xulq-atvori, ayrim xatti-harakatlarini baholaydilar, …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "har xil janrdagi asarlarni o`qish metodikasining xususiyatlari"

1354880276_40683.doc www.arxiv.uz reja: 1. adabiy janrlar haqida ma`lumot. 2. hikoya o`qish metodikasi. 3. ertak o`qish metodikasi. 4. boshlang`ich sinf o`qish kitoblarida berilgan ertak va hikoyalarning o`ziga xos xususiyatlari. boshlang`ich sinflarda badiiy asar turlaridan hikoya, she`r, ertak, masal, maqol va topishmoqlar amaliy ravishda o`rganiladi. bulardan tashqari, ilmiy-ommabop maqolalar ham o`qitiladi. turli janrdagi badiiy asarlar qurilishi, stilistik priyomlari jihatidan o`ziga xos hususiyatlarga ega bo`lib, o`quvchilarga ta`siri ham har xil bo`ladi. shunga ko`ra, turli janrdagi badiiy asarlarni o`qishda o`qituvchi unga mos metodlar tanlashi talab etiladi. hikoya kichik hajmli badiiy asar bo`lib, unda kishi hayotidagi ma`lum bir voqea hayotning muhim tomonlari umumlashtirib tasv...

Формат DOC, 44,5 КБ. Чтобы скачать "har xil janrdagi asarlarni o`qish metodikasining xususiyatlari", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: har xil janrdagi asarlarni o`qi… DOC Бесплатная загрузка Telegram