har xil janrdagi asarlarni o`qish metodikasi

DOC 49.5 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1354880344_40684.doc www.arxiv.uz reja: 1. masal o`qish metodikasi. 2. she`r o`qish metodikasi. 3. ilmiy-ommabop asarlarni o`qish metodikasi. 4. ifodali o`qish xususiyatlari, asoslari. masal, axloqiy mazmunni kinoyaviy obrazlar orqali aks ettiradigan badiiy asardir. u ko`proq she`riy tarzda yoziladi. masalda inson xarakteriga xos xususiyatlar kinoyaviy obrazlar – hayvonlar, jonivorlar va o`simliklar dunyosiga ko`chiriladi. ko`pincha masalning kirish qismida, ba`zan oxirida qissadan xissa, ya`ni ibratli xulosa chiqariladi. bu o`quvchilarni ahloqiy tomondan tarbiyalashga katta imkon beradi. masalda fikrning qisqa, lo`nda, chiroyli va ifodali tasvirlanishi, tilining o`tkirligi va xalqchilligi o`quvchilar nutqi va tafakkurini o`stirishda muhim material hisoblanadi. masal kichik hajmli, ammo boy mazmunli, tugun, kulminasion nuqta va echimi bo`lgan kichik pesani eslatadi. u biror voqea-hodisani qisqa va mazmunli tasvirlashda ajoyib namuna bo`la oladi. bolalarni masaldagi kinoyaviy mazmun emas, balki, birinchi navbatda, obrazlarning go`zalligi o`ziga jalb qiladi. shuning uchun masal ustida ishlashni hayvonlar hayotidan yozilgan hikoya ustida ishlash kabi uyushtiriladi. odatda, masal personajlari o`z xatti-harakatlari, fe`l-atvorlari bilan, nutqiy …

arning xatti-harakati, o`zaro munosabatlari ba`zan kishilar hayotida ham uchrashini, masal axloqiy bilim beradigan hikoya ekanini, ko`proq she`riy tarzda bo`lishini, unda kishilardagi ayrim kamchiliklar tasvirlanishini bilib ola boshlaydilar. masal tili ustida ishlaganda, o`quvchilar nutqini boyitish uchun unda ishlatilgan obrazli iboralar, badiiy vositalar o`quvchilarga mustaqil toptiriladi: o`quvchilar o`qituvchi bergan gap yoki iborani masaldagi ibora bilan almashtiradilar. masalan, shukur sa`dullaning “laqma it” masalining tili ustida ishlash jarayonida o`qituvchi “qish kelib sovuq boshlandi. bo`ron turdi” gaplarini beradi, o`quvchilar gaplarini topib aytadilar. masal tahlil qilinayotganda voqea rivojini jonli tasavvur qilish, obrazlarni aniq idrok etishda o`quvchilarga yordam berish zarur. chunonchi, ularga ayrim epizodlarni so`z bilan tasvirlash, ba`zilariga o`qituvchi yordamida tavsif tuzish, ishning oxirgi bosqichida rollarga bo`lib o`qish kabilarni tavsiya qilish maqsadga muvofiq. personajga xarakteristika berishda uning xatti-harakati bilan birga, tilning o`ziga xos xususiyatlaridan ham foydalaniladi. masalni ifodali o`qishga tayyorlanishda uning syujetini bilish bilan birga, avtor tilini yaxshi tushunish, xar bir personajning individual xarakterini hisobga olish zarur. …

ishlari (bunda masalning xususiyatlari va qaysi sinfda o`qitilishiga mos ravishda ish turlari tanlanadi: 1) masal muallifi haqida o`qituvchi hikoyasi; 2) o`qilgan masal materiali yuzasidan viktorini (savol-javob o`yini); 3) o`qilgan masalda qatnashuvchi shaxslar (hayvonlar) xarakteriga xos xususiyatlar haqida suhbat. 2. masalni o`qituvchi o`qishi (magnitafon yozuvini eshitish yoki film ko`rsatish). emosional baholash planida suhbat. 3. masalning aniq mazmunini analiz qilish: 1) masal struktura va kompozisiyasini aniqlash (o`qish, reja tuzish v.h.); 2)qatnashuvchilarning xatti-harakati, fe`l-atvori sabablarini, xarakteriga xos xususiyatlarini tushuntirish (tanlab o`qish, so`z bilan va grafik rasm chizish, savollarga javob); 3) masalning aniq mazmunidan kelib chiqib undagi asosiy fikrni belgilash. 4. allegoriyani ochish. 5. axloqiy xulosa aks ettirilgan qismni tahlil qilish. 6. hayotda uchragan o`xshash hodisalarga taqqoslash. she`r-ohang jihatidan ma`lum bir tartibga solingan, his-tuyg`u ifodasi sifatida vujudga kelgan hayajonli ritmik nutq. she`riy nutqni ohang jihatidan ma`lum bir tartibga solish vositalari ritm (bir-biriga monand kichik bo`laklarning izchil va bir me`yorda takrorlanib kelishi) va qofiya (misralarning …

quvchi she`rning asosiy (g`oyaviy) mazmunini tushunsagina, uni ifodali o`qiy oladi. shuning uchun she`rni tahlil qilib, uning mazmunini o`quvchilarga tushuntirish lozim. she`riy hikoyani tahlil qilishda, asosan, hikoya, ertak, masalni tahlil qilinganidagi ish turlaridan foydalanish mumkin. tursunboy adashboevning “navoiy bobomlar” she`riy hikoyasi mazmuni savollar yordamida gapirtirilishi mumkin. ammo lirik she`rni o`qish va tahlil qilish o`qituvchidan katta mahorat talab qiladi. lirik she`rni o`qish darsida eng asosiy ish turi uni his-hayajon bilan ifodali o`qishdir. she`r ifodali o`qilgach, undagi tushuntirilishi zarur bo`lgan so`z va iboralar ikki-uch so`z bilan qisqacha izohlanadi. she`rni o`qishdan oldin ba`zan unda tasvirlangan yil fasllari haqida suhbat o`tkaziladi yoki she`r mazmunini tushunish uchun o`quvchilar bilishi lozim bo`lgan voqealarni o`qituvchi qisqa aytib beradi. ba`zi she`rlarni o`qishga o`quvchilarni uzoqroq tayyorlash, masalan, qudrat hikmatning “qish”, “bahor” she`rlarini o`qishdan oldinroq tabiatni kuzatish, boqqa, qir-adirlarga ekskursiya o`tkazish maqsadga muvofiq. boshlang`ich sinflarda ko`rgazmali ta`limning asosiy formasi lirik she`rni ifodali o`qish hisoblanadi. lirik she`rni ham, she`riy hikoyani ham o`quvchilar …

o`quvchilarga ko`p savol berish tavsiya etilmaydi. o`quvchilarga she`rning asosiy mazmunini tushunganliklariga ishonch hosil qilishning o`zi kifoya. masalan, 4-sinf o`quvchilari qudrat hikmatning “qish to`zg`itar momiq par” she`rni o`qiganda, “qaysi fasl haqida o`qidingiz?” savoliga javob berishlari etarli; 4-sinf o`quvchilari shu shoirning “bahor” she`rini o`qiganda, o`qituvchi: “she`rda yilning qaysi fasli haqida o`qidingiz? (bahor)”. “shamol haqida nima deyiladi? terak, bedapoya, qushlar haqida-chi?” savollarini beradi. shuni ham aytish kerakki, bolalar hayoti, ularning o`ziga xos fikrlari, his-tuyg`ulari, qiziqishlarini ifodalovchi, shuningdek zamonamiz qaxramonlari, o`zbek xalqi vatan himoyasi, xalqimizning qaxramonona ishlari haqidagi she`rlar mazmunini to`laroq tahlil qilish talab etiladi. bunday she`rlarni o`qishga o`quvchilarni maxsus tayyorlanadi: she`r mazmuniga asos bo`lgan tarixiy voqea haqida qisqa so`zlab beriladi yoki suhbat o`tkaziladi. boshlang`ich sinflarda o`qitiladigan ko`pgina she`rlarni tahlil qilib, ifodali o`qish mashq qilingach, ifodali yod aytib berish vazifasi topshiriladi (o`quvchilar darsda ifodali o`qimagan she`rni uyda ifodali yod aytib berishga tayyorlanishni tavsiya etilmaydi). bolalar she`rni yoqtiradilar. she`riy nutq engil yodlab olinadi, estetik his-tuyg`u …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "har xil janrdagi asarlarni o`qish metodikasi"

1354880344_40684.doc www.arxiv.uz reja: 1. masal o`qish metodikasi. 2. she`r o`qish metodikasi. 3. ilmiy-ommabop asarlarni o`qish metodikasi. 4. ifodali o`qish xususiyatlari, asoslari. masal, axloqiy mazmunni kinoyaviy obrazlar orqali aks ettiradigan badiiy asardir. u ko`proq she`riy tarzda yoziladi. masalda inson xarakteriga xos xususiyatlar kinoyaviy obrazlar – hayvonlar, jonivorlar va o`simliklar dunyosiga ko`chiriladi. ko`pincha masalning kirish qismida, ba`zan oxirida qissadan xissa, ya`ni ibratli xulosa chiqariladi. bu o`quvchilarni ahloqiy tomondan tarbiyalashga katta imkon beradi. masalda fikrning qisqa, lo`nda, chiroyli va ifodali tasvirlanishi, tilining o`tkirligi va xalqchilligi o`quvchilar nutqi va tafakkurini o`stirishda muhim material hisoblanadi. masal kichik hajmli, ammo bo...

DOC format, 49.5 KB. To download "har xil janrdagi asarlarni o`qish metodikasi", click the Telegram button on the left.

Tags: har xil janrdagi asarlarni o`qi… DOC Free download Telegram