institutlar tashkilotlar va tizimlar sotsiologiyasi

DOC 72.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1584191275.doc institutlar tashkilotlar va tizimlar sotsiologiyasi reja: 1. sotsiologiyada sotsial institutlar. sotsial institutlar amal qilishining ob’ektiv va sub’ektiv asoslari. 2. sotsial tashkilotlar, ularning tarkibi va asosiy elementlari. 3. sotsial tizimlar va ularning asosiy xususiyatlari. sotsiologiyada sotsial institutlar. sotsial institutlar amal qilishining ob’ektiv va sub’ektiv asoslari. sotsial institut (lotincha- institutum, ruscha lug’aviy ma’nosi- ustanovleniya, o’zbekcha ma’nolarda, birinchidan, nizom, qoidalar yoki ularning tuplamini, ikkinchidan, maxkama, muassasalarni bildiradi). sotsial institutlar yoki institutsional sotsiologiya maxsus nazariy yo’nalishdir. sotsiologiyaga sotsial institut tushunchasi huquqshunos fanlaridan kirib kelgan. yurisprudensiyada sotsial institutlar deyilganda, ijtimoiy- huquqiy munosabatlarni idora qiladigan huquqiy normalar (merosxurlik mulkka egalik, oila va nikoh institutlari) tushuniladi. institutsonal sotsiologiya- ijtimoiy xayotni tashkil etishning va idora etishning (boshqarishning, regulyatsiya qilishning) barqaror shaqllarini o’rgatuvchi soxadir. sotsial institutlarni konkret tashkilot va guruhlardan farqlash lozim. yuzaki ko’rinishda, sotsial institut muayyan vazifani bajaruvchi odamlar, muassasalar, idoralar majmui sifatida gavdalanadi. mazmuniga ko’ra esa sotsial institut va shaxslarning konkret vaziyatlarda amal qiladigan maqsadga muvofiq, …

inlovchi konkret funksiyalar, ushbu institutga xos bo’lgan sotsial pozitsiya va ro’llar shuningdek, maqsadga muvofiq, keraqli xatti-harakatni rag’batlantiruvchi va deviant (og’ma) xatti-harakatlarga qarshi qaratilgan tazyiklar (sanksiyalar) tizimi bilan tavsiflanadi. jamiyatning iqtisodiy, siyosiy, ma’naviy, huquqiy va halqaro sohalariga xos bo’lgan sotsial institutlarni ajratib ko’rsatish mumkin. siyosiy institutlar muayyan xokimiyat mavjudligini, iqtisodiy institutlar esa moddiy ne’matlarning ishlab chiqarilishini, taqsimlanishini ta’minlaydi. jamiyatning muhim institutlaridan biri oila hisoblanadi. uning faoliyati (ota-onalar, ota-onalar va bolalar o’rtasidagi tarbiya usullari) huquqiy va ijtimoiy normalar bilan belgilanadi. bundan tashqari jamiyatda bir qator ijtimoiy- madaniy institutlar (maorif, sog’likni saqlash tizimlari, madaniy-tarbiyaviy muassasalar, fan va din institutlari) amal qiladi. sotsial institutlar sotsial muhit bilan o’zaro ta’sirda bo’ladi. bu o’zaro ta’sir normal tarzda, shuningdek normaning bo’zilishi sharoitida ham bo’lishi mumkin. har qanday real jamiyatda normativ tartibotga bo’ysinmaydigan anomik hodisalar bo’lishi tabiiydir. amal qilish doirasi va vazifalariga qarab sotsial institutlarning quyidagi ko’rinishlarini ajratib ko’rsatish mumkin: 1. relyatsion institutlar. bu institutlar jins va yoshdan …

tlar odat, marosimlar va karindosh-urugchilik tomonidan qat’iybelgilangan normalar bilan bog’liqdir; 6. madaniy sotsial institutlar. din, san’at, adabiyot bilan bog’liq muassasalar. institutsional sotsiologiyada sotsial institutlarning bajaradigan asosiy vazifalari quyidagilardan iborat: a) jamiyat a’zolarini takror ishlab chiqarish. qaytadan tiklash; b) sotsializatsiya (individga ijtimoiy ahamiyatli bo’lgan qadriyat va normalarni yetkazishning turli xil shakillari); v) ishlab chiqarish va taksimot; g) tartibga rioya qilish va ahloqni saqlab turish. jamiyat taraqqiyotining har bir bosqichi unga mos bo’lgan muayyan sotsial institutlar amal qilinishi taqozo etadi. xozirgi zamon sivilizatsiyasi tomon qadam tashlayotgan mustaqil mamlakatimizda yangi makomga monand bo’lgan sotsial institutlar shaqllanishi jarayoni ro’y bermoqda. bular iqtisodiy soxada - bozor iqtisodiyoti amal qilishiga xizmat qiladigan sotsial institutlar; siyosiy soxada - demokratik xokimiyat turli buginlari faoliyatini ta’minlovchi sotsial institutlar; hamda jamiyat barcha jabhalarida yangi jamiyat tarziga xozirlovchi turli xil sotsial institutlardir. prezident i. karimov izchil tadbiq qilayotgan konsepsiyaga muvofiq yangi sotsial institutlar an’anaviy sotsial institutlarga mutlaqo qarama-qarshi qo’yilmasdan, balki jamiyatimizning …

g maqsadi uning barcha a’zolari maqsadi bilan muvofiq kelishi ko’zda tutiladi. sotsial tashkilotni boshqa sotsial guruhlashuvlardan farqi - uni tashkil etuvchi individ qat’iyravishda muayyan sotsial ro’l va pozitsiyalarni ijro etishlaridadir. jamiyat sotsial tashkilotlarni turli xildagi iqtisodiy, ijtimoiy, siyosiy va g’oyaviy maqsadlarga erishish vositasi deb qaraydi. sotsial tashkilotlar individlarning extiyoj va manfaatlarini ma’lum bir qat’iyme’yorda qondirilishiga xizmat qiladi. bu me’yor odamning mazkur sotsial tashkilotda qabul qilingan sotsial norma va qadriyatlardan kelib chiqadigan ijtimoiy maqomi bilan belgilangan bo’ladi. g’arb sotsiologiyasida sotsial (ijtimoiy) tashkilotlarni tatqiq qilishda, ularning psixologik qonuniyatlariga ko’proq e’tibor beriladi. masalan: m.p. blau, g. zimmel sotsiologik nazariyalarida ijtimoiy tashkilotlardagi sub’ektning hulqi va motivini psixologik asosda tushintirishga asoslaniladi. amerikalik mashxur sotsiolog j. xomansning ijtimoiy tashkilotlarni tatqiq qilishdagi sotsiologiya, psixologiya va pozitiv mantiqka asoslanish zarurligi to’g’risidagi fikri, xozirgi davrda nazariy jihatdan sotsiologiyani rivojlantirishda muhim ahamiyatga egadir. t. parsonsning tarkibiy funksional tahlilsotsiologik maktabida ham ijtimoiy tashkilotlarni o’rganishda, jamiyat xayotidagi ijtimoiy tartib, “ijtimoiy muvozanat”ni saqlashda …

uning a’zolari faoliyatini muvofiqlashtirishdir. bunday tashkilot a’zolariga vazifa (funksiya)ni bajarish nuqtai nazaridan qaraladi. bunday individ birinchi navbatda shaxs emas, balki maxsus sotsial ro’lni ijro etuvchi tashkilotning bulagidir. tashkilot nechogik murakkab va katta bo’lsa ma’muriy apparat ham shu darajada murakkab vazifalarni bajaradi. har bir tashkilot muayyan darajada byurokratlashgan bo’ladi. tashkilotning byurokratlashuv darajasi ma’muriy muammolarni hal qilish uchun sarflanadigan kuchlar bilan tashkilot maqsadiga erishish uchun sarflanadigan kuchlar miqdorlarining nisbatiga bog’liqdir. ayrim xollarda ma’muriy maqsadlar tashkilotning asl maqsadlrini mutlaqo chetlashtirishlari ham mumkin. bunday xol tashkilotni jamiyatga emas, balki, o’z-o’ziga xizmat qilishiga “beparvolikka” olib keladi. sotsial tashkilotlarda qat’iy byurokratik tamoyillarga asoslangan tashkiliy iyerarxiya (tashkilot a’zolarining bir-birlariga nisbatan bosqichma-bosqich rasman tobelikda bo’lishlari) munosabatlardan tashqari norasmiy munosabatlar ham mavjuddir. bu munosabatlar qat’iyma’muriy qoidalar tizimi sharoitida tashkilot samaradorligini oshiradi va quyidagi ijobiy vazifalarni bajaradi: ish vazifasiga ko’ra bo’ysinuvchi individlar va mansabdor shaxslar o’rtasida vujudga kelishi mumkin bo’lgan ziddiyatlarni yumshatadi, tashkilot a’zolarini birdamligini mustaxkamlaydi, shaxsiy qadr-qimmatxissini saqlab qoladi. …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "institutlar tashkilotlar va tizimlar sotsiologiyasi"

1584191275.doc institutlar tashkilotlar va tizimlar sotsiologiyasi reja: 1. sotsiologiyada sotsial institutlar. sotsial institutlar amal qilishining ob’ektiv va sub’ektiv asoslari. 2. sotsial tashkilotlar, ularning tarkibi va asosiy elementlari. 3. sotsial tizimlar va ularning asosiy xususiyatlari. sotsiologiyada sotsial institutlar. sotsial institutlar amal qilishining ob’ektiv va sub’ektiv asoslari. sotsial institut (lotincha- institutum, ruscha lug’aviy ma’nosi- ustanovleniya, o’zbekcha ma’nolarda, birinchidan, nizom, qoidalar yoki ularning tuplamini, ikkinchidan, maxkama, muassasalarni bildiradi). sotsial institutlar yoki institutsional sotsiologiya maxsus nazariy yo’nalishdir. sotsiologiyaga sotsial institut tushunchasi huquqshunos fanlaridan kirib kelgan. yurisprudensiyada sotsial in...

DOC format, 72.0 KB. To download "institutlar tashkilotlar va tizimlar sotsiologiyasi", click the Telegram button on the left.

Tags: institutlar tashkilotlar va tiz… DOC Free download Telegram