эфталитлар ва турк хоқонлиги даврида ўзбекистон саньати

DOC 262,5 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1405489984_55690.doc эфталитлар ва турк хоқонлиги даврида ўзбекистон саньати режа: 1. сўғд майда пластикаси намуналари. афрасиёб. 2. афросиёб саройи деворий расмларидан парча ўрта осиёда қулдорлик формацияси инқирози iii-iv асрларда бошланди. кўчманчи туркий қабилаларнинг тез-тез ҳужуми қушон империясининг таназзулга учради. эфталитлар, кейинроқ турк хоқонлигининг ўрта осиё ерларини ўз ҳукмронлигига бўйсундириши даврида янги формацияга ўтиш янада тезлашди. эфталитлар ва турк хоқонлиги даврида ўрта осиё ерларида бир қатор мустақил подшоҳлик шаҳар-давлатлари мавжуд бўлиб, бу подшоҳликлар эфталит ёки хоқонликка қарам бўлиб қолмади. балки унга солиқ тўлаш ва уларнинг ҳукмдор эканлигини тан олиш билан чекланди. эфталитлар ва турк хоқонлиги даврида хоразм, тоҳаристон, сўғд (сўғдиёна) уларнинг асосий ерлари бўлган. айниқса, шарқ ва ғарб карвон йўллари устида жойлашган сўғд маданий ва иқтисодий жиҳатдан юксак бўлган. у эрон, византия, ҳиндистон, узоқ шарқ мамлакатлари, шунингдек, хоразм орқали шарқий европа билан ҳам савдо-сотиқ ишларини олиб борган. сўғднинг энг катта князлиги ҳисобланган самарқанд эса, умуман, ўрта осиё ижтимоий ва маданий ҳаётида алоҳида …

илан ана шу ерлар ҳам қалин девор билан айлантириб чиқила бошлаган. шу йўсинда илк феодал шаҳарлар шаклланиб борган. ҳунармандчилик ва савдо жонланган шу манзилларда ўрта аср шаҳарлари пайдо бўлган. буюк ипак йўли устида жойлашган ўзбекистон ҳудудида шундай манзиллар кўплаб юзага келган. зарафшон, қашқадарё, фарғона, хоразм, тошкент воҳаларидаги қаср, қўшқлар шу ўрганилаётган давр ёдгорликларидандир. жумладан, тошкент яқинидаги ок тепа кўшки, хоразмдаги тешик қалъа, бухро яқинидаги варахша ўзининг кўриниши, безаги билан бир биридан ажралиб турса ҳам, лекин уларнинг ҳаммасида умумий ўхшашлик мавжудлиги, даврнинг катта услубига бўйсўнганлигини эьтироф этиш зарур. қаср, кўшклар, табиий ёки суний кесик перамида шаклидаги тепаликлар устига қурилган. саройни бундай баланд супада қуриш, табиий офатлардан, сув тошқинларидан сақланиш, осойишта ҳаёт кечириш, душман ҳужумида мудофа қила олиш ва зарба беришга асосланганлигидир. сарой ташқи деворлари мустаҳкам ва баланд бўлиши ҳам шу мудофа ва осоишталикни таьминловчи зарурат ҳисобланган. саройнинг ташқи томонида безак кам ва жиддий, айрим саройларнинг девор сатхини гофирли (кунгурали) , девор …

бодатхона ҳам мавжуд бўлган. оқ тепа қўрғон қасри ҳам суньий тепаликка қурилган, унинг қалин девори пишиқ ва содда безаксиз бўлган. хоразмдаги тешик қалъа кўшки ҳам тупроқ уюмли тепаликка қурилган. лекин унинг мудофааси деворлари ўзига хос гофрли бўлган ташқи парзодида булардан ташқари перспективали аркалар, пардоз шинак ва девор юқори қисми фриз билан пардозланган. бухорхудотларнинг (ҳокимларнинг) бухоро яқинидаги варахша саройи илк феодализм даври кўшк меьморчилигининг улуғвор кўинишдир. суньий тепалик устига қурилган бу сарой ташқи деворлари гофрли кўринишда, ҳамда деворнинг юқори томонидаги бой фризга эгадир. расм1. варахша саройи сарой дарвозалари ҳам тантанавор руҳда катта шаклларда ишланган. девор тепаси уч тишли плитасимон полметкалар билан ишлаб чиқилган, деворлари разеткалар билан безатилган, саройнинг ички қисми ниҳоятда безакка бой бўлган. ҳайкалтарошлик, рассомлик ва амалий безак санъати асарлари сарой ички муҳитини ниҳоятда гўзал ва кўтаринки руҳда бўлишига хизмат қилган. маьлумотларга кўра хоразм шоҳи афригнинг аль-фир қасри ҳам ҳашаматли бўлган. у икки қаватли бўлиб иккинчи қаватига махсус кўтарилма мосламалар-пандуслар …

икда ўз ифодасини топди. бу даврда хоразмдаги бургут қальа, тупроқ қальалар ҳам янада серҳашамликка хирс қўйди бургут қальадаги оташпарасларнинг ибодатхоналари, тупроқ қальадаги ибодатхоналар хоразм шоҳларининг расмлари билан бойиди.бу ердаги бозор майдони ва шаҳар ибодатхонаси давр руҳи билан бойиди. турк хоқонлиги даври меъморли ҳақида гапирилганда шуни айтиш мумкинки, бу хоқонлик марказий осиёга ривожланган ёки ривожланишнинг янги босқичига кўтарила бошлаган даврда кириб келди.. хоқонлик даври санъати, жумладан унинг меъморлиги эфталитлар даври анъаналарини ривожланиши билан боғлиқ бўлди. хоқонлик даврида феодал қушк ва саройлари, зодагонларнинг шаҳар ва шаҳардан ташқаридаги уйлари ўзининг ривожланишини аввалги давр анъаналарининг ўзлуксиз давоми сифатида давом эттирди. бу даврда буддизм, заостризм, христианлик ва бошқа динлар, хоқонлик таркибидаги халқ ва элат тил ва урф одатлари каби рангбарангликда мавжуд бўлиб борди. шу билан бирга тинч ҳаёт маҳаллий задагонларнинг мустақил ҳаёт кечиришлари меъморчилик ва тасвирий ва амалий санъатда ўзига хос локал хусусиятларни ҳам келиб чикишини таьминлади. бу хусусият сўғд, хоразм санъати ва меьморлиги, фарғона,кува …

эрон ва рим подшоҳлари тасвири туширилганлиги ҳақида ёзиб қолдирган. шуни таъкидлаш керакки, ўрта осиёда қулдорлик тизимидан феодализмга ўтиш даври унинг санъати мазмуни ва ҳарактерида ўз ифодасини топди. бу ҳол дастлаб давр учун ҳарактерли катта оилалар яшайдиган қўрғон-қасрлар, кўшклар қурилишида сезилади. бундай қўрғон-қасрлар ўрта осиёнинг кўпгина ерларида сақланиб қолган. шаҳардан ташқаридаги шундай илк қўрғонлардан бири хоразмдаги «яккапарсон» қўрғон-қасри бўлиб, унинг марказида лойдан қурилган сунъий тепалик (стилобат) да турар жой биноси жойлашган. қаср атрофи эса, уч қатор девор билан ўраб чиқилган. феодал муносабатларнинг ривожланиб бориши билан эски шаҳар типлари ўзғарб, шаҳарнинг янги типлари пайдо бўла бошлади. агар қулдорлик давридаги шаҳарлар тўғри ва кўп ҳолларда, кварталларининг тўғри жойланиши билан ҳарактерланган бўлса, эндиликда илк феодал шаҳарлари атрофи мустаҳкам деворлар билан ўралиб, унинг ички қисми бетартиб қурилган уйлар, тор, эгри-бугри кўчалар билан тўлдирилган. бойларнинг 2-3 қаватли бинолари эса, феодал шаҳари қурилишига ўзига хос силуэт берган. подшоҳларнинг сарой ва шаҳардан ташқаридаги қароргоҳлари ҳашаматли ва гўзал бўлишига …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "эфталитлар ва турк хоқонлиги даврида ўзбекистон саньати"

1405489984_55690.doc эфталитлар ва турк хоқонлиги даврида ўзбекистон саньати режа: 1. сўғд майда пластикаси намуналари. афрасиёб. 2. афросиёб саройи деворий расмларидан парча ўрта осиёда қулдорлик формацияси инқирози iii-iv асрларда бошланди. кўчманчи туркий қабилаларнинг тез-тез ҳужуми қушон империясининг таназзулга учради. эфталитлар, кейинроқ турк хоқонлигининг ўрта осиё ерларини ўз ҳукмронлигига бўйсундириши даврида янги формацияга ўтиш янада тезлашди. эфталитлар ва турк хоқонлиги даврида ўрта осиё ерларида бир қатор мустақил подшоҳлик шаҳар-давлатлари мавжуд бўлиб, бу подшоҳликлар эфталит ёки хоқонликка қарам бўлиб қолмади. балки унга солиқ тўлаш ва уларнинг ҳукмдор эканлигини тан олиш билан чекланди. эфталитлар ва турк хоқонлиги даврида хоразм, тоҳаристон, сўғд (сўғдиёна) уларнинг ас...

Формат DOC, 262,5 КБ. Чтобы скачать "эфталитлар ва турк хоқонлиги даврида ўзбекистон саньати", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: эфталитлар ва турк хоқонлиги да… DOC Бесплатная загрузка Telegram