драматургия коидалари

DOC 85,0 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1684051137.doc драматургия коидалари режа: 1. театр 2. поэтика 3. драма хақида саҳна асари муаллифининг ижтимоий, маънавий, маърифий, тарбиявий ва мафкўравий маьсуляти беқиёсдир. чунки асардаги ғоя саҳна орқали томошабинга етказиш учун мўлжалланган.уни жонлантирадиган режиссёр ва актёрлар муаллифнинг ғоясидан таьсирланиб, берилган шарт-шароитда, персонажларнинг фикрлариниҳарактерларда гавдалантириб, воқеалар тизимида ҳаракатланади. муаллиф белгилаган ҳарактерларни жонлантириш учун актёрлар бадиий тасаввурларини ишга солиб,ўзларининг танаси ва қалбини персонажнинг фикрлаш тазига мос ўзгартиради. натижада, саҳнада фикрлайдиган, тирик инсон пойдо бўлади. саҳна учун асар ёзадиган кор, аввало театрнинг мураккаб технологиясидан, яьни ишлаб чиқариш жараёнидан, саҳна санъатиниг қонун-қоидалари ва ифода воситаларидан хабардор бўлиши зарур. шундагина саҳна асари тўғри ифодаланган бадиий фикр кучига, томошабин эътиборини ўзига жалб қила оладиган ҳаётийликка, ёрқин воқеалар тизимига ҳамда мантиқий курашларривожига ва уларнинг ечимига эга бўлади. муаллиф ўз қаҳромонлари тақдирини воқеалар тизимига жойлаштирар экан, уларни асар ғоясини очишга ҳизмат қиладиган ҳарактерларда мақсадга мувофиқ ҳаракатлантиради. ҳар бир персонажнинг ўз мақсадига интилишида учрайдиган қарама-қаршиликларни, курашни ёрқин ифодалайди. бу интилиш …

ининг ойнаси ва эҳтиросларга бой, кечинмаларга тўйинган, мақсади аниқ, жонли ҳарактерлар саънатидир. улар саҳнада мақсадга мувофиқ ҳаракатланадилар. бу ҳаракат:мақсадли тўқнашувлар; буюк эҳтирослар; такрорланмас тўйғулар; тобланган иродаларни намоён қилиш орқали томошабинларни ларзага солиб, дилларни поклаш қудратига эга. шунинг учунсаҳна саънати намунали ёки халокатли тақдирларни, сермазмун ва ихчам бадиий шаклда ифодалаш орқали хайратли натижаларга эришади. кескин курашларни, истиробларни, буюк тарихий воқеаларни, мураккаб тақдирларни мақсадга мувофиқ териб олган ёрқин мумтоз саҳна асарларида юксак инсоний ғоялар,композицион бадиий яхлитлик ий фантазия, ҳаётийлик самиймийлик кучли эҳтирослар ва намунали фикрлар уйғунлиги хайратомўз даражада ифодаланган. саҳна асарининг бадиий шаклдагиқурилиши хақида гап кетганида аристотел томонидан киритилган, асрлардан асрларга ўтиб келаётган, “ мумтоз усул” деб тан олинган- “ буюк хато, мушкулот, англаш, перипития, яъни кескин бурилиш, пафос, яъни эҳтиросларнинг очилиб кетиши ва ечим” каби мантиқий тизим назарда тутилади. бунга мисол қилиб жаҳон театршунослари шекспир ва молъер асарларини, руслар эса пушкин, гоғоя, остравский ва чехов драматургиясини кўрсатадилар. уларнинг саҳна асарларида бадиийликнинг …

қимматини ва жозибасини йўқотади” деб таькидлайди. демак боқийликка давогар асар учун умумий қонун-қоидалар, “мумтоз усул” зарурий шартдир. аристотелнинг “поэтика” асарини ўқиб чиққан чернишевксий - нарсанинг тарихини ўрганмай, унинг назариясини яратиб бўлмайди. нарсанинг назариясисиз унинг тарихи хақида фикр айтиш мумкин эмас. чунки бу тарихнинг аҳамиятини ва чегарасини назариясизаниқлаб бўлмайди, деган хулосага келади. “поэтика” нинг ўзбек тилига таржимаси илк бор1980 йилда махкам махмудов томонидан амалга оширилди. олим бу асарни магистрлар учун аҳамиятини ҳис қилиб, 2004 йили “поэтика” га. “ахлоқи қабр” ни қўшиб, тўлдирилган холда тақдим қилди. аристотелнинг назарий ҳарашлари зиёлийлар учун зарурлигини англаб етган таржимон 2011 йили “поэтика”, “ахлоқи қабр” ва “риторика”нинг бирқисмини нашрдан чиқарди. атиги 500 нусхада нашр қилинган бу китобга бугун янада катта эхтиёж сезилади. чунки унда ”мумтоз усул” қоидалари мавжуд. агар ёш драматург “мумтоз усул” билан ҳисоблашмай, билганига асосланиб саҳна асари ёзса, қолипга тушиб, қотиб қолган фикрларни ифодалаган бўлади. қонун-қоидаларга амал қилиб ёзаман деса, икки саҳифадан қийин дан тўхтайди. …

р саҳна асарларига мухтождир. саҳна саьнатининг ўзига хос ҳусусиятларидан хабардор бўлган ёш драматург тарихий ва ижтимоий талаблар билан чегараланганлигини ҳам билиши зарур. у илгари сурган ғоя даврруҳиятини акс эттирибгина қолмай, эртанги кунги режалар тўғрисида ҳам таасурот уйғотиши талаб қилинади. саҳналаштириш учун ёзилган асарнинг таркиби ва қурилиши турли халқларда ўзигахос ифодаланади. лекин “мумтоз усул” барча халқларнинг драматурглари ида сақланиб қолади. шунинг учун таржима қилинган мумтоз саҳна асарлари барча халқлар учун тушунарли бўлади. пушкин таькидлагани каби “ ҳар бир драматургни ўзи амал қилган қонунлар асосида таҳлил қилиш керак” бу фикрни станиславский театр саънати билан боғлаб - “биз саҳнада драматург ғоясини режиссура нуқтаи назарида қандай талқин қилдиқ асир ғоясини очишга ҳизмат қиладиган ҳарактерларни актёрлар қандай талқин қилган, шулар хақида гапиринг. сизнинг менга ёқди, менга ёқмади, деган фикрингизга мухтож эмасмиз. биз тўғри таҳлилга муҳтожмиз”, дейди спектакилни муҳокама қилган машхур танқидчига. станиславский театртанқидчиларига ҳам “спектаклни биз амал қилган қонунлар бўйича мухокама қилинг”, деган эди куйиниб. …

. театр санъати ҳаётийлиги ва шартлилиги билан гўзал. шунинг учун саҳна асари билан танишаётганимизда унинг пайдобўлган даврини ва заминини, ким томонидан ҳамда қандай томошабин учун ёзилганлигини инобатга олишимиз зарур. шунингдек асарнинг тузилиши, муаллифнинг бадиий усули хақида ҳам тахлилий мулохаза юрита билиш керакбўларсаҳна асарининг ўзига хос ҳусусиятларини англашга ва таржимаи холини танқидий ўрганишга кўмаклашади. кескин тўқнашувларва курашлар турли шароитда, муаллиф талқинига хос ўзгача мазмун кашф этади. шунинг учун станиславский, берилган шарт-шароитда мақсадга мувофиқ, фаол ва сермахсул ҳаракатни актёр учун таянч нуқтаси қилиб белгилайди. хақиқатдан ҳам шарт-шароит ўзгариши билан ҳаракат тури ўзгаради. лекин мақсад ўзгармаслиги мумкин. шарт-шароитни инобатга олмаслик тақлидга,аввалги қолипларни қайтарилишига олиб келади. буни станиславский биринчилардан бўлиб англаб етди. драматургияда ҳам мумтоз намуналарга тўғридан-тўғри тақлид қилиш холлари кўп учрайди. воқеанинг шарт-шароити драматургни доим асарсюжетини ҳам, ҳаракатерлар тўқнашувидаги курашнинг ривожланишини ҳам тўғри қурушга йўнатириб туради. тажрибасиз драматургларга александр островокий –“асарингиз композцион қурилишига оид камчиликларини топдим. сиз, бадиий шакл саҳна асари учун асосий …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "драматургия коидалари"

1684051137.doc драматургия коидалари режа: 1. театр 2. поэтика 3. драма хақида саҳна асари муаллифининг ижтимоий, маънавий, маърифий, тарбиявий ва мафкўравий маьсуляти беқиёсдир. чунки асардаги ғоя саҳна орқали томошабинга етказиш учун мўлжалланган.уни жонлантирадиган режиссёр ва актёрлар муаллифнинг ғоясидан таьсирланиб, берилган шарт-шароитда, персонажларнинг фикрлариниҳарактерларда гавдалантириб, воқеалар тизимида ҳаракатланади. муаллиф белгилаган ҳарактерларни жонлантириш учун актёрлар бадиий тасаввурларини ишга солиб,ўзларининг танаси ва қалбини персонажнинг фикрлаш тазига мос ўзгартиради. натижада, саҳнада фикрлайдиган, тирик инсон пойдо бўлади. саҳна учун асар ёзадиган кор, аввало театрнинг мураккаб технологиясидан, яьни ишлаб чиқариш жараёнидан, саҳна санъатиниг қонун-қоидалари ва ...

Формат DOC, 85,0 КБ. Чтобы скачать "драматургия коидалари", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: драматургия коидалари DOC Бесплатная загрузка Telegram