кузги галла экинлари (биологияси)

DOC 107,5 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1413650846_59728.doc кузги ғалла экинлари (биологияси) режа: 1. кузги ғалла экинларининг аҳамияти, биологик ҳусусиятлари. 2. кузги, баҳорги шароитларда ўсимликларнинг ривожланиши. 3. совуққа чидамлиликнинг физиологик асослари. қишга чидамликни ошириш йўллари. 4. кузги, қишки ноқулай шароитлар таъсирида ўсимликларнинг сийракланиши ва унга қарши кураш чора тадбирлари. кузги ғалла экинлари ўзбекистонда суғориладиган ва лалмикор ерларда экилади. республикамизда дон етиштиришни кўпайтиришда кузги ғалла экинларининг аҳамияти катта. ўзбекистан шароитида кузги ғалла экинлари баҳори ғалла экинларига нисбатан юқори ҳосил беради. суғориладиган ерларда интенсив типдаги қишга чидамли, қисқа пояли, ётиб қолишга, касаллик ва зараркунандаларга чидамли потенциал ҳосилдорлиги 90-100 ц/га кузги буғдой, 70-80 ц/га кузги арпа навларини экиш муҳим ахамиятга эга. кузги ғалла экинларига кузги буғдой, кузги арпа, кузги жавдар киради. улар кузда экилади, ўсимликлар қишлаб чиққандан кейин ҳосили келгуси йилда ўриб-янчиб олинади. ўзбекистонда кенг тарқалган ва ўстирилаётган ғалла экинлари қуйидаги биологик шаклларга бўлинади: кузги, баҳори ва дуварак (икки қўлли). ғалла экинларини бундай биологик шаклларга бўлиниши шартлидир. кейинги йилларда ўсимликлар …

ла экинларини дуварак навларини марказий осиё мамлакатларида, шу жумладан ўзбекистонда баҳорда ва кузда экканда меъёрида ўсиб, ривожланади ҳамда ҳосил беради. кейинги йилларда фитотронлар (сунъий иқлим ҳосил қилинадиган камералар)да ўтказилган тажрибалар кузги, баҳори, дуварак ғалла экинлари биологиясига бўлган қарашларни узгартиради. б. с. мошков (1987) фитотронда ўтказилган кўп йиллик тажрибаларига асосланиб кузги бугдой навлари дастлабки ривожланиш даврида юқори ҳарорат талаб қилишини ва улар баҳори навларга нисбатан иссиқсевар эканлигини кўрсатди. ғалла экинларининг вегетация даври узунлиги бўйича фарқлар тупланишдан найчалаш фазасигача тўғри келиши аниқланди. бошқа ҳамма фазалар – униб чиқишнинг бошланишидан тупланишгача, найчалашдан бошоқлашгача, бошоқлашдан пишишгача ҳамма навларда (кузги, баҳори, дуварак) деярли бир хил. биологик кузги (кечки) навларда ювениль (ўспиринлик) даври узоқ 50 – 80 сутка бўлади. улар юқори ҳароратда ювинил даврида интенсив тупланади. кузги (кечки) навлар 17 0с дан кам бўлмаган иссиқ ҳароратда ҳам ювениль даврини ўтайди ва интенсив равишда вегетатив масса тўплайди. агар ювениль даврида ўсимликлар 1 – 3 0с ҳароратга тушса, …

)га эмас, балки ювениль даврининг давомийлиги бир хил бўлмаслигига боғлиқ. кузги буғдой доимий ҳарорат 27-зо 0с бўлганда 90 кунда бошоқлайди. буғдойнинг кузги (кечки) навлари 50-550 шимолий кенгликларда баҳорда экилганда ҳосил бермаслигига сабаб бу минтақаларда ўсиш даврининг қисқалигидир. шунинг учун кузги буғдойлар ўсув даври узун, кечки навлар ҳисобланади. дуварак навлар ювениль даври кузги ва баҳори навлар оралиғида туради. уларни баҳори навлардан фарқлайдиган принципиал белгилари йўқ. шунинг учун дуварак навларни алоҳида гуруҳга ажратиш жоиз эмас. кейинги йилларда генетика соҳасида олиб борилган тадқиқотлар буғдойда ювениль даври ген vrn билан детерминланиши, бошкарилиши аниқланди. куперман ф. м. (1969) буғдойда ёшига қараб бешта даврни ажратиб, улар орасидан учинчи - ювениль даврини қуйидагича тасвирлайди: «вегетатив органлар (барглар, поялар, илдизлар)нинг шаклланиши, поя ер ости бўғинларининг шохланиши (тупланиш), шунингдек тўпгул органларини ушлаб турувчи ўқ органларни (вегетатив) ҳосил бўлишини бошланиши ва унинг шохланиши ҳусусияти билан ажралиб туради». ювениль даврини кўпинча виргинил (бокира)лик даври деб аташади ва бу даврда ўсимлик мева …

марказий осиё, кавказ орти минтақаларида ўсимликни ўсишдан тўхтаб тиним даврига ўтиши дуварак навларда қисқа кунда, кузги навларда қисқа ва узун кунда ўтади. баҳори навлар қисқа кунда ўсишдан тўхтамайди ёки кучсиз тормозланади. (а. к. федоров, 1989). ювениль даврини, яровизацияни ўтаган ўсимликларнинг ҳамма типи (кузги, баҳори дуварак) ёруғликка реакциясини йўқотади ва қисқа кунда ўсишдан тўхтамайди. дуварак навлар репродуктив органларини ҳосил бўлишини тормозланиши қисқа кундаги фотопериодизмда, баҳори навларга нисбатан кучлироқ бўлади. ғалла экинларини, кузги, баҳори, дуварак шаклларга бўлиш шартли равишда қабул қилинган. аммо ишлаб чиқаришда экилаётган навлар бундай шаклларга бўлиш куз, баҳор даврида ҳосилни йиғиштиришдаги ишларни тиғислигини, таранглигини камайтиради. экиш муддатларини навнинг биологик ҳусусиятларини ҳисобга олган ҳолда белгилашга имкон беради. ўзбекистонда кузги, баҳори, дуварак буғдой навлари кузда экилади. минтақада қиш юмшоқ бўлганлиги учун дуварак ва баҳори навлар кузда экилганда яхши қишлаб чиқади ва юқори ҳосил беради. шунинг учун биологик шакли кузги, баҳори, дуварак бўлишига қарамасдан улар кузда экилса, кузда экилган ғалла экинлари дейилади. …

иғиб олингандан кейин суғориладиган ерларда ангизга маккажўхори ва жўхори дон ҳамда силос учун, тариқ, маржумак, мош дон олиш учун ўстирилиши мумкин. шунингдек, ангизда картошка, полиз экинлари етиштириш мумкин. суғориладиган ерлардан унумли фойдаланиш, бир йилда 2–3 ҳосил олиш ўсимликшуносликни интенсивлашга, етиштирилаётган ялпи дон ва бошқа қишлоқ хўжалик махсулотларини оширишга имкон беради. кузги ғалла экинлари экилганда, бахордаги ишларнинг бир қисми кузда бажарилади, мавжуд техника ва минерал ўғитлардан рационал фойдаланилади. кузда ва баҳорда ривожланиши. кузги ғалла экинлари ўзининг ўсиши, ривожланиши ва ҳосилни шакллантиришда иккита энг қулай даврдан куз ва баҳордан фойдаланади. куз давридаги ривожланиш – экишдан доимий совуқлар тушгунча ўтади. баҳордагиси мева ҳосил қилиш ва ўсимликнинг нобуд бўлиши билан тугайди. кузги ғалла экинлари баҳорда экилганда кўпайиш (репродуктив) органларини ҳосил қилмайди. куз даврида уларда илдиз тизими ва барг юзаси жадал ошиб боради. ҳароратнинг пасайиши ва кун узунлигини қискариши билан ўсиш жараёнлари тўхтайди ва шу туфайли тупланиш тугинида, баргларда кўп миқдорда пластик захира моддалар, асосан …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "кузги галла экинлари (биологияси)"

1413650846_59728.doc кузги ғалла экинлари (биологияси) режа: 1. кузги ғалла экинларининг аҳамияти, биологик ҳусусиятлари. 2. кузги, баҳорги шароитларда ўсимликларнинг ривожланиши. 3. совуққа чидамлиликнинг физиологик асослари. қишга чидамликни ошириш йўллари. 4. кузги, қишки ноқулай шароитлар таъсирида ўсимликларнинг сийракланиши ва унга қарши кураш чора тадбирлари. кузги ғалла экинлари ўзбекистонда суғориладиган ва лалмикор ерларда экилади. республикамизда дон етиштиришни кўпайтиришда кузги ғалла экинларининг аҳамияти катта. ўзбекистан шароитида кузги ғалла экинлари баҳори ғалла экинларига нисбатан юқори ҳосил беради. суғориладиган ерларда интенсив типдаги қишга чидамли, қисқа пояли, ётиб қолишга, касаллик ва зараркунандаларга чидамли потенциал ҳосилдорлиги 90-100 ц/га кузги буғдой, 70-80...

Формат DOC, 107,5 КБ. Чтобы скачать "кузги галла экинлари (биологияси)", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: кузги галла экинлари (биологияс… DOC Бесплатная загрузка Telegram