соя – фойдаланиш, тарихи, систематикаси, биологияси

DOC 57.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇
1
1404477307_53775.doc соя – фойдаланиш, тарихи, систематикаси, биологияси режа: 1.соядан фойдаланиш 2.соянинг тарихи 3.соянинг систематикаси 4.соянинг биологияси 1.фойдаланиш. озиқ-овқат махсулотларини доимий равишда ишлаб чиқаришда хўжалик хайвонлари учун озиқа етиштириш мақсадида охирги йиллар соя дони ишлаб чиқаришни кенгайтиришни тақозо этаяпти.соянинг асосий махсулотлари-бу соя уни ва соя ёги. соянинг унидан озиқ-овқатга фойдаланиб кондитерлик махсулотлари, тўлдирувчилар, гўштнинг ўрнини босадиган махсулотлар ишлаб чиқаришга, сут, пишлоқ ва диабет махсулотлари. соя ёги хам овқатга ишлатилади, хамда майонез, маргарин, салат учун ёг тайёрлашга ишлатилади. кайта ишланмаган соя ёгининг чиқиндиларидан бўёқлар, совун, лак, сиёхранг, резина махсулотлари ишлаб чиқилади. кўпгина ишлаб чиқариш мутахассислари ва олимлар «сояни-ем-хашак,озиқа ва келажак», деб хисоблайдилар. соя экишдан асосий максад қуйидагиларга олиб келади: -инсон озиқасини яхшилаш учун жуда кўп соя экини эқиладиган мамлакатларда у озиқ-овқат саноати учун оқсилнинг биргина манбаи бўлиб колаверади. -чорвачиликнинг махсулдорлигини кутариш учун чорва молларини доимий равишда сояли озиқалар билан озиқлантириш суткалик вазнининг огирлигини 2 баробар оширади, боқув даври 10-15 кунга камайиб, 100 …
2
кўра 2000 йил соя 73,6 млн.га майдонга эқилди, ўртача дон хосилдорлиги жахонда-22,1 ц/га. ўзбекистонда охирги йиллар бу экинни ўрганишда жиддий эътибор берилмоқда, экиш ва парваришлаш технологиясига, ундан ташқари сояни такрорий экин сифатида экиш учун хужжатлар кабўл қилинган. 3.систематикаси. соя fabaceae оил шапалоги асига, papilionoidae, кенжа оиласига ,glycine l.,авлодига қайсиким ўзига 40 турни бирлаштириб жуда кўпчилиги африкада учрайди. енкен бўйича соянинг 5 та географик-экологик кенжа туллари мавжуд. -ssp.gracilis enk –ярим маданий кенжа тур. -ssp.indica enk. –хиндистон кенжа тури ва у ерда учрайди. -ssp.chinensis enk. – хитойнинг кенжа тури хитойда, индихитойда, япония, корея, мдхда учрайди. -ssp.manshurica enk. –маньчжурия кенжа тури хитойда, ўзоқ шаркда, япония, корея, мдхда учрайди. -ssp.korajensis enk – кореянинг кенжа тури корея, хитой, япония, кавказ, хиндистонда кенг тарқалган. -ssp.slavonica kov.et pinz. –словениянинг кенжа тури, мдх, руминия, болгария, югославияда кенг тарқалган. олимларнинг фикрича маданий соя ёввоий холда ўсувчи соядан g.ussuriensis regel and maak дан келиб чиққан.. 4.биологик хусусиятлари. ёругликка талаби. соя …
3
да иссиқликка бўлган талаб бир хил эмас. майсалар 19-22°с хароратда 6-7 кундан кейин пайдо бўлади, 15-17°с-хароратда эса 12 кундан кейин. хароратни 10°с дан 33°с гача кутарилганда униб чиқиш даври-гуллаш 45 кундан 21 кунгача қисқарган. униб чиқиш-гуллаш даврининг давомийлиги эрта муддатдан кеч муддатга қараб жадал кўпаяди.такрорий экинларда униб чиқиш-гуллаш даври қисқаради. гул ва меваларнинг пайдо бўлиши 11,5-27°с.хароратда кечади, лекин энг қулай ва муътадил шароит бу 21-23°с ва тупроқнинг намлиги чднс га нисбатан 75-95% бўлиб хисобланади. фаол харорат йигиндиси шу экиннинг иссиқсевар бўлган муносабатини кўрсаткичи бўлиб хисобланади. соя учун бу кўрсаткич 1700 дан 3500°с гача бўлиши мумкин.. намликка бўлган талаби. соя- бу муссон иқлим ўсимлиги. соя маълум миқдордаги хосилни етқазиш кўп миқдорда сув сарфлайди. жуда кўпчилик олимларнинг маълумотларига умумлаштириб шундай хулоса қилиш мумкин, соя навларининг транспирация коэффициенти 391дан 700 гача бўлади. ўсимликнинг униб чиқишида ва майсаларнинг пайдо бўлишида кўп сув талаб қилинадию. униб чиқиш учун сув сарфи кенг масштабда ўзгариб туради ва …
4
г хосил қилиш учун эса 80-90 кг азот, р2о5 -36-40, к2о-60-65 ва кальций-70-80 кг сарфланади.. униб чиққандан то гуллашгача ўсимликлар азотнинг 15%, фосфорнинг 15% ва калийнинг 25 % ни бутун амал даврида бериладиган миқдорга нисбатан исътемол қилади. бу унсурларнинг асосий қисмини ўсимликлар гуллаш давригача, дуккаклар хосил бўлгунча ва уругнинг тўлишишигача ўзлаштиради.(азот ва фосфор 80%,калий 50%)). тошдау ўсимликшунослик кафедрасининг тажрибаларидан аниқланишича 1 ц.дон хосили ва шунга мос кушимча махсулотидан соя тупроқдан 6,9-8 кг азот, 0,8-1,3 кг фосфор, 3,1-3,9 кг калий олиб чиқиб кетади.(1,3) тупроқка талаби. соя тупроқка талабчан эмас, тупроқ реакцияси рн 5-8 гача бўлган тупроқда ўсади ва ривожланади. тупроқ реакция рн 6,5 қулай хисобланади. соя тупроқнинг хайдов қатламии унчалик чуқур бўлмаганда хосил беради.жуда кам ва боткоқли жойларни ёктирмайди. соя тупроқ аэрациясига жуда талабчан. соянинг ўсиш ва ривожланишига капилляр говакли 20-22% дан кам бўлмаган холатда яхши шароит тугилади. умумийси 52% атрофида. тупроқнинг критик аэрацияси 9%. ризобиум туганак бактериялар аэроб, шунинг учун …
5
ди. аввалига оддий чинбарг хосил бўлади, кейин учталик. униб чиққандан то гуллашгача бўлган даврининг давомийлиги 30-70 кун, у фото давр ва хароратга боглиқ. гуллаш бошлангандан соя тезда ўса бошлайди, ўсишнинг тезлиги уни парваришлашга ва навнинг хусусиятларига боглиқ. олимлар соя навларини икки гурухга бўлган: индетерминант ва детерминант. индетерминант навларда ўсимликнинг бўйи гуллаш бошлангандан кейин 2-4 марта кўпаяди. гуллари аввалига 4-5 бўгинларда пайдо бўлади, кейин эса юқоригилари. биринчи гуллар пайдо бўлгандан кейин ўсимликда кўп бўгинлар ва барглар хосил бўлади. детерминант навларнинг гуллаш бошлангандан кейин ўсимлик буйлари кам ўзгаради. биринчи гуллар 8-10 бўгинларда пайдо бўлади ва гуллаш юқорига ва пастга тарқалади. биринчи гуллар пайдо бўлганда карииб хамма кўртаклар барг култикларида шаклланган бўладию. бу ўсимликларнинг тўпгуллари кўпгулли ва ўзун. соя ўз-ўзини чанглантирувчи ўсимлик, шунинг учун табиий дурагайлар 0,5-1 % дан ошмайди. гуллаш даври ўзоқ давом этади -15-55 кун ва бу даврда соя жуда ноқулай шароитларга бошқа экинларга нисбатан чидамли. сояда барг сатхи репродуктив даврларга …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "соя – фойдаланиш, тарихи, систематикаси, биологияси"

1404477307_53775.doc соя – фойдаланиш, тарихи, систематикаси, биологияси режа: 1.соядан фойдаланиш 2.соянинг тарихи 3.соянинг систематикаси 4.соянинг биологияси 1.фойдаланиш. озиқ-овқат махсулотларини доимий равишда ишлаб чиқаришда хўжалик хайвонлари учун озиқа етиштириш мақсадида охирги йиллар соя дони ишлаб чиқаришни кенгайтиришни тақозо этаяпти.соянинг асосий махсулотлари-бу соя уни ва соя ёги. соянинг унидан озиқ-овқатга фойдаланиб кондитерлик махсулотлари, тўлдирувчилар, гўштнинг ўрнини босадиган махсулотлар ишлаб чиқаришга, сут, пишлоқ ва диабет махсулотлари. соя ёги хам овқатга ишлатилади, хамда майонез, маргарин, салат учун ёг тайёрлашга ишлатилади. кайта ишланмаган соя ёгининг чиқиндиларидан бўёқлар, совун, лак, сиёхранг, резина махсулотлари ишлаб чиқилади. кўпгина ишлаб чиқариш м...

DOC format, 57.0 KB. To download "соя – фойдаланиш, тарихи, систематикаси, биологияси", click the Telegram button on the left.