meva o’simliklarini xalq xo’jaligidagi ahamiyati

DOC 61,0 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1404470402_53643.doc kirish. meva o’simliklarini xalq xo’jaligidagi ahamiyati reja: 1. fanning maqsadi, vazifalari va halq xo’jaligidagi ahamiyati. 2. o’rta osiyo va o’zbekistonda mevachilikni qisqacha rivojlanish tarixi. 3. o’zbekiston viloyatlarida mevali o’simliklarni tarqalgan zonalari va ularni qisqacha tavsifnomasi. 4. mevachilikni rivojlantirishda ilmiy-tekshirish muassasalarini roli. 1. mevachilik va uzumchilikning maqsadi va vazifalari va ahamiyati mevachilik va uzumchilik fanini o’qitishdan maqsad –meva, rezavor meva, tok o’simliklari o’sish-rivojlanish xususiyatlarini, ularning hayotidagi mavjud qonuniyatlarni, o’sish rivojlanish va mahsuldorligiga ta’sir ko’rsatuvchi omillarni o’rganish. shu bilimlar asosida mazkur o’simliklar hayotidagi qonuniyatlardan kelib chiqib ekin o’stirilayotgan joyning turli tomonlarini hisobga olib sifatli va mo’l hosil yetishtirish borasidagi eng so’nggi fan-texnika yutuqlari bilan tanishtirish. shuningdek sohani fan sifatida hamda qishloq xo’jaligining muhim bir tarmog’i sifatida shakllanish tarixi, hozirgi ahvoli va istiqbolda rivojlanish yo’llari bilan talabalarni tanishtirishdan iboratdir. mevachilik va uzumchilik fanining vazifalariga qo’yidagilar kiradi: · meva, rezavor meva, tok o’simliklarini marfo - biologik xususiyatlarini; · ularning o’sishi, rivojlanishi va mahsldorligidagi …

gdek sovuqqa, saqlashga, tashishga, kasallik va zararli hashoratlarga chidamli yangi navlarni yaratishda, ilg’or sohibkor bog’bonlar va ilmiy tadqiqot muassasalarining o’rni xaqida malumotlar berishdan iboratdir. 2. ma’lumki hozirgi paytda jahonda jami bo’lib 250-500 ming atrofida yopiq urug’li o’simlik soni aniqlangan degan ma’lumotlar bor. (i.gubanov 1978). dunyoga tanilgan yirik olim a.l.taxtadjyanning ko’p yillik izlanishlari natijasida yer yuzida tarqalgan gulli o’simliklarning umumiy soni 240 ming atrofida ekanligi ma’lum buldi. barcha yopiq urug’li o’simliklar deyarli 13 mingga yaqin turkum, 390 dan ziyodroq oilaga mansub. bularning orasida dunyo bo’yicha keng tarqalgani 30 ming turi murakkab gullilar oilasi hisoblanadi, n.i. vavilov va uning shogirdlari 1923-1940 yillarda dunyoning 65 ta mamlakatiga 18 ta ilmiy ekspeditsiya uyushtirganlar. buning natijasida 250 mingdan ziyodroq o’simlik namunasini yig’ib kelishgan. shulardan 12600 dan ziyodrog’i mevali o’simliklarga tekishlidir. markaziy osiyo va qozog’istonda 7000 ga yaqini respublikamiz hududida 4250 turi tarqalgan. shulardan 2,5-2,6 mingga yaqini dexqonchilikda foydalaniladigan o’simliklar bo’lsa 25 turi meva, rezavor meva …

ida 200 dan ziyodroq turi mavjud va 10 mingdan ko’proq navi ekiladi. bular o’zlarining yer ustki qismining tuzilishiga yashash davri davomiyligiga ko’ra daraxtlar, butalar, chala butalar va o’tsimon o’simliklar guruhiga, ishlab chiqarish belgilari va biologik xususiyatlariga ko’ra urug’li mevalar, danakli mevalar, yong’oq mevalilar, subtropik va sitrus mevalar, rezavor mevalar guruhiga; gulining tuzilishiga ko’ra guli bir uyli ikki jinsli, guli bir uyli ayrim jinsli , guli ikki uyli, ayrim jinsli o’simliklar guruhlariga bo’lib o’rganiladi. meva, rezavor meva, tok o’simliklari hamda ularning ahamiyati katta, chunki mazkur o’simliklar halqimizni qadim zamonlardan beri asosiy oziq ovqat manbai bo’lib hisoblanadi. meva, rezavor meva, tok o’simliklari mahsulotlari tarkibida odam organizmini me’yorida faoliyat ko’rsatishi uchun zarur bo’lgan uglevodlar ya’ni fruktoza, saxaroza va glyukoza shakllidagi qandlar, turli xildagi organik kislotalar, oqsillar, moddalar, pektinlar, moylar, oshlovchi, ta’m beruvchi aramotik birikmalar, ma’dan tuzlar, fermentlar, vitaminlar va boshqa zarur elementlar bor. mazkur moddalar meva, rezavor meva, uzum tarkibida shunday tartibdaki, ularni …

amkor millatlaru davlatlarning e’tiboriga tushgan. shuningdek boshqa halqlarning e’tiborini tortgan narsa shuki respublikamiz sharoitida yetishtirilgan mahsulotlar ularga nisbatan ertaroq pishib yetilishi, saqlashga va tashishga chidamli navlarining mavjudligidir. bularning barchasi meva, rezavor meva uzumlarning tovar sifatidagi ahamiyatini belgilaydi. meva, rezavor meva, uzumning ayrim turlari urug’laridan oziq-ovqat va texnik maqsadlarda foydalanish uchun grek yong’og’i, bodom, o’rik, shaftoli, uzum urug’laridan moy olishda; grek yong’og’i , anor, tut daraxtlari po’stlog’i, bargi, meva po’stidan tanin ishlab chiqarishda, shuningdek qimmatli bo’yoqlar olishda; anor, xondon pista, o’rik danagidan tush olishda yong’oq mag’zi qobig’i yog’ochligidan faollashtirilgan ko’mir, tayyorlashda keng foydalaniladi. ayrim meva daraxtlari yog’ochi mebel ishlab chiqarishda qimmatbaho ashyo hisoblanadi (o’rik. nok, xurmo daraxtlari yog’ochi). meva, rezavor meva, tok o’simliklarining sanitar-gigiena nuqtayi nazardan ham ahamiyati katta. chunki 1 ga bog’dagi o’simliklar yozda 200 kishi nafas olib chiqarishi mumkin bo’lgan 8 kg karbanat angidirid gazini yutadi. katta yoshdagi 1 tup daraxt bir kunda 2 kg atrofida kislorod ajratib chiqaradi. …

elib sanoat ahamiyatiga ega bo’lgan bog’lar barpo etilib, ular qishloq xo’jaligida salmoqli o’rin egallaydi. o’rta osiyoda mahalliy bog’bonlar ko’p yillardan beri bog’dorchilik bilan shug’ullanib kelganliklari sababli, mevaning ko’pgina navlarini yaratishga muvofiq bo’lindi. o’rik, yong’oq, shaftoli, anor, bodom kabi mevalarning mahalliy navlari ko’proq yaratildi, ularning ayrimlarini hosildorligi, sifati va mahalliy iqlim sharoitiga moslashuvchanligi, kasallik va zararkunandalarga, qurg’oqchilikka chidamliligi bilan farq qilar edi. olma, nok va behizorlar barpo etish faqat mahalliy ahamiyatga ega edi, xolos. shuning uchun ham respublikadan tashqariga mevachilik mahsulotlari chiqarish uchun hech qanday ichki imkoniyat yo’q edi. toshkent - orenburg temir yo’li qurilgandan keyingina sanoat ahamiyatiga ega bo’lgan bog’lar barpo qilinib rossiya tomonlarga ho’l meva yuborish miqdori yil sayin ortib bordi. keyinchalik toshkent vohasiga, qrim, fransiya, amerikadan yangi meva navlarini olib kelib, bog’lar barpo qilina boshlandi. keltirib ekilgan mevalar toshkent sharoitiga ancha yaxshi moslashdi. natijada toshkent vohasida yevropadan keltirilgan olma va boshqa xil meva navlari keng tarqatila boshlandi. toshkent …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "meva o’simliklarini xalq xo’jaligidagi ahamiyati"

1404470402_53643.doc kirish. meva o’simliklarini xalq xo’jaligidagi ahamiyati reja: 1. fanning maqsadi, vazifalari va halq xo’jaligidagi ahamiyati. 2. o’rta osiyo va o’zbekistonda mevachilikni qisqacha rivojlanish tarixi. 3. o’zbekiston viloyatlarida mevali o’simliklarni tarqalgan zonalari va ularni qisqacha tavsifnomasi. 4. mevachilikni rivojlantirishda ilmiy-tekshirish muassasalarini roli. 1. mevachilik va uzumchilikning maqsadi va vazifalari va ahamiyati mevachilik va uzumchilik fanini o’qitishdan maqsad –meva, rezavor meva, tok o’simliklari o’sish-rivojlanish xususiyatlarini, ularning hayotidagi mavjud qonuniyatlarni, o’sish rivojlanish va mahsuldorligiga ta’sir ko’rsatuvchi omillarni o’rganish. shu bilimlar asosida mazkur o’simliklar hayotidagi qonuniyatlardan kelib chiqib ekin o’stir...

Формат DOC, 61,0 КБ. Чтобы скачать "meva o’simliklarini xalq xo’jaligidagi ahamiyati", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: meva o’simliklarini xalq xo’jal… DOC Бесплатная загрузка Telegram