mevachilik va uzumchilikning xalq xo’jaligidagi ahamiyati

DOCX 26,1 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1680696371.docx referat mevachilik va uzumchilikning xalq xo’jaligidagi ahamiyati reja: · bog’dorchilik tarixi va rivojlantirish istiqbollari · tokchilikning ahvoli va uni rivojlantirish istiqbollari · bog’dorchilikni rivojlantirishda ilmiy tadqiqot institutlarining o’rni o’zbekiston respublikasi iqtisodiyotini belgilovchi va katta daromad keltiradigan asosiy sohalardan biri bog’dorchilik hisoblanadi. bu sohani ilmiy asosda rivojlantirmasdan turib, aholi va sanoatimizning meva mahsulotlariga bo’lgan talabini qondirish mumkin emas. shunday ekan, qishloq xo’jalik sohalarini, shu jumladan, bog’dorchilikni chuqur o’rganib chiqib, qanday muammolar sodir bo’lganligini aniqlab olish va ularning ijobiy yechimini topishni taqozo etadi. respublikamiz aholisi moddiy farovonligi o’sishi bilan ularning meva mahsulotlariga bo’lgan ehtiyojlari ham oshib bormoqda, chunki mevalar (ho’l va quritilgan holatlarda) inson salomatligi uchun zarur bo’lgan to’yimli, mazali va shifobaxsh oziqdir. shu bois yil davomida aholining mevaga bo’lgan talabini ta’minlash bu – davr talabidir. bog’dorchilik qishloq xo’jaligi tarmog’i bo’lib, fan sifatida meva daraxtlarining morfologik tuzilishi, o’sishi, rivojlanishi, ko’paytirish usullari, hosil berish qonuniyatlari hamda parvarishlash texnologiyasini o’rgatadi. yuqorida ko’rsatilgan bilimlarning …

nav uzum yetishtirishga imkon beradi. tok qimmatbaho o’simlik hisoblanadi. uning mevalari juda mazali va foydalidir. uzum mevasining tarkibida 15–30 foiz shakar, sovitilganda esa 40–50 foizgacha organik kislotalar, pek tin, oshlovchi, xushbo’y hidli va bo’yoq moddalar, o’simlik yelimi, bir qancha fermentlar а, в, c vitaminlar va mineral tuz lar bo’ladi. uzum tarkibida yaxshi o’zlashtiriladigan shakar (glyukoza va fruktoza), orga nik kislotalar va boshqa moddalar bo’lishi va tarkibiy qismlarining bir-biriga mos ravishda birikkanligi tufayli ular davolash xususiyatiga ega. uzum mevalaridan har xil maqsadlar uchun foydalaniladi. uzum yangiligicha ko’p ishlatiladi. o’zbekiston tuproq-iqlim sharoitida undan iyun oyidan boshlab noyabrgacha foydalaniladi. tashishga chidamliligi va muzlatgichlarda hamda maxsus ombor larda uzoq saqlanishi tufayli uzum yangiligicha kelgusi yilning may oyida ham iste’mol qilinadi. uzum oziq-ovqat va vino sanoati uchun juda qimmatbaho xomashyodir. yangi uzumdan murabbo, kompot, marinadlar tayyorlanadi. uzum suvi tegishlicha tayyorlanganda eng yaxshi to’yimli parhez va shifobahsh mahsulotlar sifatida ko’p oylar davomida saqlanishi mumkin. uzumdan quritilgan …

yo’l (qalamchasidan, yashil qalamchasidan, payvandlab, parxishlab) bilan ko’paytiriladi. tok urug’idan ko’paytirilganda navning belgi va xususiyatlari o’zgarib, ko’pincha yovvoyi shakliga qarab ketadi, kech hosil beradi. vegetativ ko’paytirishda tok qayta tiklanish (regeneratsiya) xususiyatiga ega. tok organlarining qayta tiklanishi bir xil emas. masalan, ildiz bo’lagi, barg bandi, to’pgul bandi, ildiz chiqarishi mumkin, ammo ularda kurtaklar yo’qligidan novda rivojlanmaydi. qayta tiklanish jarayoni navning biologik xususiyatlari, novdaning yoshi, undagi oziq moddalarining miqdori, tuproq namiligi va unumdorligi kabi omillarga bog’liq. tok qalamchalardan ko’paytirilganda bo’lg’usi organlar qutblilik asosida, ya’ni qalamchaning yuqori tomonidan novdalar, pastki tomonidan ildiz hosil qiladi. regeneratsiya yaxshi pishgan bir yillik novdaning o’rta qismidan olingan qalamchalardan yaxshi o’tadi (sh. temurov, 2002). tokni parxishlab ko’paytirishda uning zang, madang, yashil va yarim yashil qismlaridan foydalaniladi. parxishning tik, yotiq, yer osti, yer usti kabi usullari bor. tokni payvandlab o’stirish qadimdan ma’lum. xitoyda bundan besh ming yil ilgari qo’llanganligi to’g’risida ma’lumotlar bor. payvandlash, ayniqsa, tokning sovuqqa chidamli navlarini yetishtirishda, …

ramizning x asri boshidan mevalarni madaniy holda parvarish qilinishi boshlangan. markaziy osiyoda xalq seleksiyasi asosida o’rik, bodom, yong’oq, shaftoli, anor va tut daraxtining ko’pgina navlari yaratilgan va sanoat ahamiyatiga ega bog’lar barpo qilingan. o’zbekistonda, shu jumladan, farg’ona vodiysida o’rik, shaftoli ko’p hollarda foydalanish uchun qo’llangan, bu mevalar haligacha o’zining oziqlik qiymatini yo’qotmagan. o’zbekistonda bog’dorchilikni tashkil etish va rivojlantirishda rossiva bog’dorchilik jamiyatining 1885-yilda toshkentda ochilgan filiali katta o’ringa ega bo’lib, u 1895-yilda turkiston qishloq xo’jaligi jamiyatiga aylantirildi. o’zbekistonning iqlim-tuproq sharoiti mevali daraxtlarning xilma-xil o’sishiga mos keladi va ulardan yuqori hosil olinadi. hozir o’zbekistonda 19 xil mevali daraxtlar parvarish qilinadi. meva va rezavor mevalar o’zbekiston hududlarining geografik joylashishiga qarab, ularning o’sishi, rivojlanishi va hosil berishiga mos keladigan joylarda keng tarqalgan. danakli mevalar (o’rik, shaftoli) asosan farg’ona vodiysi, samarqand, buxoro va surxondaryo viloyatlarida katta maydonlarda parvarish qilinadi. urug’li mevalar (olma, nok, behi) toshkent viloyatida ko’p ekiladi, yuqori va sifatli hosil olinadi. subtropik mevalar …

ma’lumot viloyatlar tokzorlar maydoni (ming ga) hosildorlik yalpi hosil jami hosilga kirgani (s/ga) (ming t) qoraqalpog’iston respublikasi 0,4 0,8 47,3 1,4 andijon 5,1 3,6 51,0 16.7 buxoro 8,8 7,9 77,1 61,2 jizzax 5,8 4,7 22,3 10,5 qashqadarvo 10,6 8,5 52,6 44,5 navoiy 5,7 4,8 47,5 22,6 namangan 12,7 10,9 52,8 57,4 samarqand 31,9 27,1 69,2 187,5 sirdaryo 1,6 1,1 35,5 3,8 surxondaryo 16,4 12,6 64,2 81,0 toshkent 13,4 10,8 87,4 94,4 farg’ona 5,9 5,2 56,5 29,6 xorazm 1,7 1,3 85,7 11,2 respublika bo’yicha 120,0 98,8 63,1 623,8 tokchilikning ahvoli va uni rivojlantirish istiqbollari tok tuplari eng qadimgi gulli o’simliklar turiga kiradi. uning ajdodlari quyosh tushib turadigan ochiq joylarda o’sgan buta holidagi, tabiatan yorug’sevar o’simlik bolgan. keyin ular yorug’lik uchun kurashda chirmashib o’sadigan shaklga kirib o’rmon sharoitida yashashga moslashgan. tok avlodining vakillari dastlab yer shari ning iqlimi bir vaqtlar issiq bo’lgan arktika zonasida o’sgan. muzlik davrida arktika zonasidagi toklarning bir qismi …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "mevachilik va uzumchilikning xalq xo’jaligidagi ahamiyati"

1680696371.docx referat mevachilik va uzumchilikning xalq xo’jaligidagi ahamiyati reja: · bog’dorchilik tarixi va rivojlantirish istiqbollari · tokchilikning ahvoli va uni rivojlantirish istiqbollari · bog’dorchilikni rivojlantirishda ilmiy tadqiqot institutlarining o’rni o’zbekiston respublikasi iqtisodiyotini belgilovchi va katta daromad keltiradigan asosiy sohalardan biri bog’dorchilik hisoblanadi. bu sohani ilmiy asosda rivojlantirmasdan turib, aholi va sanoatimizning meva mahsulotlariga bo’lgan talabini qondirish mumkin emas. shunday ekan, qishloq xo’jalik sohalarini, shu jumladan, bog’dorchilikni chuqur o’rganib chiqib, qanday muammolar sodir bo’lganligini aniqlab olish va ularning ijobiy yechimini topishni taqozo etadi. respublikamiz aholisi moddiy farovonligi o’sishi bilan ularning...

Формат DOCX, 26,1 КБ. Чтобы скачать "mevachilik va uzumchilikning xalq xo’jaligidagi ahamiyati", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: mevachilik va uzumchilikning xa… DOCX Бесплатная загрузка Telegram