гетерозис ва ундан селекцияда фойда¬ланиш

DOC 49.5 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇
1
1404459333_53443.doc гетерозис ва ундан селекцияда фойда​ланиш режа: 1. гетерозис ва унинг турлари 2. сабзавот экинларида гетерозис уруғларини етишти​риш усул​лари. 3. эркак стериллик асосида дурагай уруғлар етиштириш тартиби 1. дурагайларнинг биринчи авлодининг (f1) ота-она формаларига нисбатан юқори ҳосилли ва ҳаётчан бўлиши гетерозис дейилади. бу терминни биринчи бўлиб фанга 1914 йилда америка генетиги в.шелл фанга киритган. гетерозисни биринчи бўлиб петербург фанлар академиясининг аъзоси и.г.кельрейтер 1740 йилда тамаки ва нос тамаки (махорқа) ду​рагайида кузатган. олинган уруғлар ҳаётчан ва юқори ҳосилли бўлгани учун у гетерозисдан амалда фойдаланиш йўлларини қидириб уларнинг фақат биринчи авлодидан фойдаланиш кераклигини исбот​лаган. ч.дарвин гетерозиснинг сабабини 1876 йилда ота-она гаметала​ридаги ирсий фарқлар билан боғлаган. гетерозис селекциясининг ри​вожланишида америка генетиги в.шеллнинг хизмати катта. у 1906 йилда биринчи бўлиб маккажўхори ҳосилдорлигини оши​риш учун экиннинг гетерозисли дурагайларини экиш масаласини қўйиб, ўзидан мажбуран чанглатилган линияларни ўзаро чатиштириб гетерозис самарасини олган. ҳозирги вақтда кўпгина давлатларда маккажўхори, қанд ва ха​шаки лавлаги, сабзавот ва полиз экинларининг гетерозис дурагайлари …
2
зис шунча кучли намоён бўлади. шунингдек, ўстириш шароитига ҳам гетерозис таъсир этиши мумкин. гетерозис эффектига, масалан помидорда она нав фосфор билан, ота формаси калий билан етарли таъминланган бўлса ёки q нав кўчат усу​лида o нав кучсиз ўстирилган бўлса ҳам гетерозис кучли намоён бўлиши мумкин. иссиқхона сабзавотчилиги амалиётида кўп мамлакатларда бод​ринг ва помидорнинг асосан гетерозис дурагайларидан фойдалани​лади. ўзбекистонда иссиқхоналар учун бодрингнинг «навбаҳор» нави, очиқ ерда экиш учун эса ҳосилдор нави, «зарчапон» деган қовуннавлари районлаштирилган. тарвузнинг белый длиный 105хкороль кубы 92, король кубы 92хбелый длинный, кузибой-30х белый длиный 105, қовуннинг ичи қизил х гулори, помидорнинг волгоградский 5/95 х юсуповский гетерозис дурагайлари етиштирил​ган. гетерозис дурагайларини олишда организмларни чатиштириш аутбридинг ва ингбридинг тартибида олиб борилади. аутбридинг – бир - биридан узоқ организмларни чатиштириш. инбридинг – бир – бирига яқин организмларни чатиштириш. иб​ридинг хайвонларда, инцухт ўсимликлар билан ишлаганда қулланилади. фанда фақат ўзидан чангланувчи ўсимликларнинг буғини – линия четдан чанланувчи – ўсимлик авлоди оила, вегетатив кўпаювчи …
3
ди ва дурагай уруғлар олинади. икки уйли ўсимликларни дурагайлаш масалан, спаржа х исмалоқ учун эркак гулли ўсимликлар билан урғочи гулли ўсимликлар навбат​лашиб қаторлаб экилади. уруғларни кўпроқ олиш учун она формалар ота формаларга нисбатан 2-3 баробар ортиқ майдонда экилади. ўзидан чангланадиган ўсимликларда масалан помидор дурагай уруғларини етиштириш учун ишлаб чиқаришда бичиб қўйилган гул​ларни кулда чанглантирилади. бу усулни ўзидан чанланувчи кўп уруғли бошқа ўсимликлар (қалампир, бақлажон)да ҳам қуллаш мум​кин. помидорнинг дурагай уруғларини олиш учун 200-300 кг ёки 3-5 минг дона мева етиштириш керак. бунда гулларни изоляция қилиш ва чанглаш учун катта меҳнат ва ҳаражат қилинади. лекин улар ўзини оқлайди. чунки бу экинларнинг экиш нормаси катта эмас. эркак стериллик асосида дурагай уруғлар етиштириш. стериллик сабаблари чангчиларнинг йўқлиги, чангнинг бепушт (стерил) бўлиши, чангдонларнинг очилмай қолиши билан боғлиқ. гулнинг ва чангчи​нинг стериллигина қараб эркак стерилликнинг бир неча тури мавжуд. 1. функционал эркак стериллик ва гултожларнинг тузилишидаги номувофиқлиги, яъни чанг тўкилиб уруғини уруғлантира олмаслиги. масалан, помидорда …
4
ақсад ва муаммоларидан бири гетерозисни кейинги бўғинларда сақлаш учун, вегетатив кўпаювчи ўсимликларда гетерозис дурагайларнинг олиш ва сақлаш, уруғ билан кўпаювчи ўсимликларда уни уруғлантирмасдан (апомиксис) кўпайтириш. хромасомалар сонини ошириб полиплолдия усулида гетерозисни авлодларда сақлаш. аммо бу усулларнинг имконияти чекланган бўлиб уларни амалда қўллаш чекланган. масалан, буғдойнинг гетерозис дурагайларини олиш ҳозиргача ҳал этилмаган адабиётлар руйхати: 1. а. абдукаримов д.т., сафаров т.с., остонақулов т.э.. «дала экинлари селекцияси, уруғчилиги ва генетика асослари». тошкент., «меҳнат», 1989 й. 2. бўриев х.ч. «сабзавот экинлари селекцияси ва уруғчилиги». тошкент. 1999 й. 3. бўриев х.ч., бойматов к., жураев р., «мева ва резавор мева экинлари селекцияси ва навшунослиги». тошкент, «меҳнат», 2001 й. 4. веселовский и.а., «селекция и семеноводство овощных и пло​довых культур»., ленинград., «колос»., 1965 г. 5. гусаева и.н. «яблоня в вашем саду»., м., изд. мгу., 1992 г. 6. кульков о.п., «физиология и биохимия сезенного развития плодовых в узбекистане»., ташкент. «фан»., 1978 г. 7. мирзаев м.м., собиров м.к. «боғдорчилик»., тошкент., …
5
гетерозис ва ундан селекцияда фойда¬ланиш - Page 5

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "гетерозис ва ундан селекцияда фойда¬ланиш"

1404459333_53443.doc гетерозис ва ундан селекцияда фойда​ланиш режа: 1. гетерозис ва унинг турлари 2. сабзавот экинларида гетерозис уруғларини етишти​риш усул​лари. 3. эркак стериллик асосида дурагай уруғлар етиштириш тартиби 1. дурагайларнинг биринчи авлодининг (f1) ота-она формаларига нисбатан юқори ҳосилли ва ҳаётчан бўлиши гетерозис дейилади. бу терминни биринчи бўлиб фанга 1914 йилда америка генетиги в.шелл фанга киритган. гетерозисни биринчи бўлиб петербург фанлар академиясининг аъзоси и.г.кельрейтер 1740 йилда тамаки ва нос тамаки (махорқа) ду​рагайида кузатган. олинган уруғлар ҳаётчан ва юқори ҳосилли бўлгани учун у гетерозисдан амалда фойдаланиш йўлларини қидириб уларнинг фақат биринчи авлодидан фойдаланиш кераклигини исбот​лаган. ч.дарвин гетерозиснинг сабабини 1876 йилда ота-она...

DOC format, 49.5 KB. To download "гетерозис ва ундан селекцияда фойда¬ланиш", click the Telegram button on the left.