моделлаштириш ҳамда унга тайёргарлик ишлари ҳакида асосий тушунчалар

DOCX 116.5 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇
1
1543674993_72973.docx å - - = = m i i y y m y s 1 2 2 ) ( 1 1 } { 1 } { ) ( max max - - = m m y s y y v i x 1 } { ) ( min max - - = m m y s y y v i x y 2300 10 230; s 2 = = = = ( ) ; y 6552 9 728 . 75 , 2 1 10 10 728 230 300 max = - - = x v ; 5 , 138 9 1108 } { s ; 222 9 2000 2 = = = = y y . 06 , 2 1 9 9 8 , 11 199 222 min = - - = x v å = = m i i y m y 1 1 моделлаштириш ҳамда унга тайёргарлик ишлари …
2
нинг математик моделидир. жараён ёки тизим математик моделининг блок схемаси 1.1–расмда келтирилган. бунда х1, ..., хi – кирувчи кўрсаткичлар (факторлар); y1,...,yi - чиқувчи кўрсаткичлар; а1{},...аi{} – оператор ёки динамик хусусиятлар. 1.1-расм. жараён ёки тизимнинг умумлашган модели жараён ёки тизимнинг математик моделини қуриш ва унинг бошқариш алгоритмини ишлаб чиқиш объектини автоматик созлаш ва назорат қилишга замин яратади. математик моделp ёрдамида олиниши мумкин бўлган натижаларни олдиндан башорат қилиш, кирувчи факторларнинг таъсир даражасини аниқлаш, кучлироқ таъсир этадиган кўрсаткичларни назорат қилиш ва зарур даражада ушлаб туриш, жараён ёки тизимни оптималлаштириш масалаларини ечиш мумкин. математик моделнинг йўқлиги ва объектнинг динамик хоссаларини етарлича билмаслик жараён ёки тизимни кўр-кўрона (интуитив) бошқаришга мажбур этади. агар моделp жараён ёки тизимни талаб этилган аниқликда акс эттирса, бунда қурилган математик моделp яроқли (адекват), акс ҳолда яроқсиз дейилади. агар а{x+x}=a{x}+a{x} (1.2) шарт бажарилса, математик моделp чизиқли дейилади. математик моделларни қуриш усуллари жараён ва тизимларни моделлаштиришнинг назарий ва тажрибавий усуллари мавжуд. табиий фанлар …
3
ий ва тажриба усулларини бир вақтда қўллаш янада аниқроқ натижаларга олиб келади. бунда объектнинг тузилиш хусусиятларини таҳлил қилиш асосида умумий тенгламалар олиш муаммолари назарий усул асосида моделлаштирилса, сонли таҳлил, назарий хулосаларни текшириш муаммолари тажрибавий усул асосида моделлаштирилади. тажрибалар ўтказилаётганда бир қатор назорат қилиш ва ўлчаш қийин бўлган факторлар ҳисобга олинмаслиги туфайли, тажриба натижалари тасодифий хусусиятга эга бўлади. объектларни тажрибалар ўтказиш йўли билан ўрганишда, тажрибалар ўтказилиб, сўнгра олинган натижалар қайта ишланади. моделp қуришнинг бундай йўли статистик усул дейилади. бу ҳолда объект «қора яшик» деб аталган кибернетик тизим сифатида қаралади. (1.1 - расм). жараён ва тизимларни тажриба усули асосида моделлаштиришда қуйидаги қийинчиликлар пайдо бўлиши мумкин: 1) ўзаро боғланиш ва кўпинча назорат қилишнинг имкони бўлмайдиган кўп сондаги кўрсаткичларнинг мавжудлиги; 2) тасодифий хусусиятга эга бўлган номаълум таъсирларнинг мавжудлиги; 3) тажриба натижаларини қайта ишлашдаги қийинчиликлар; 4) зарурий ўлчов асбобларнинг йўқлиги; 5) узоқ вақт давом этадиган жараён ва тизимларда иш меҳёрининг бузилиши. математик моделларни тажриба усули …
4
қулайлиги ва арзонлиги билан бирга, бу маълумотларни тез ва аниқроқ қайта ишлаш имкониятига эга бўлган эҳм лар ва компpютерлар пайдо бўлди. лекин нофаол тажрибалар ўтказиш йўли билан қурилган математик моделлар ҳамма вақт ҳам талаб қилинган аниқликни таъминлайвермайди. маълумотларни приборлардан олишда жараён ёки тизим ишига таъсир этмаслик учун вақтни иложи борича қисқартириш талаб этилади. бу талаб эса ўлчаш аниқлигини камайтиради. бундай шароитда модель коэффициентларини аниқлашда фаол тажриба ўтказиш мақсадга мувофиқдир, яъни бундай модель қуриш учун ҳам фаол, ҳам нофаол тажрибалар ўтказилади. фаол тажриба ўтказишда кирувчи факторларнинг қабул қилиниши мумкин бўлган қийматлар олдиндан режалаштирилади. фаол тажрибалар ўтказиш механизми етарлича мукаммал ишлаб чиқилган. лекин фаол тажриба ўтказишнинг ҳамма вақт ҳам имкони бўлавермайди. бунда кутилган натижаларга эришмаслик катта – катта моддий зарарларга олиб келиб, модель муаллифининг жавобгарликка тортилишига сабабчи бўлиши мумкин. фаол тажрибалар ўтказиш учун лаборатория ишлари ўтказиш мақсадга мувофиқдир. фаол ёки нофаол тажрибалар ўтказиш йўли бўйича қурилган математик моделларнинг камчилиги, бу моделлар кириш …
5
ба ўтказилганда – корреляцион, спектралp ва динамик регрессион таҳлил усуллари. математик моделни қуриш усули текширилаётган объектнинг хусусиятлари, текшириш масаласи ва шартлари бўйича танланади. кўп факторли мураккаб жараён ёки тизимларнинг моделларини тажриба – статистик усуллар орқали қуриш катта ҳажмдаги ҳисоблаш ишларини бажаришни талаб этади. шунинг учун математик моделp қуришни режалаштирган тадқиқодчининг эҳм ва компpютерларда ишлай билиши мақсадга мувофиқдир. тажрибани ўтказишга тайёргарлик тажрибанинг муваффақиятли ўтказилиши уни ўтказиш учун кўрилган тайёргарликка чамбарчас боғлиқдир. агар жараён ёки тизимга янги воситалар ва усуллар қўлланилаётган бўлса, ишлаб чиқилган ва қабул қилинган усул бўйича тажриба синовлари ўтказилади. бунда тадқиқотчи зарур кўникма ва тайёргарлик олади, маълумот берувчи асбобларнинг ишлаш қобилиятини текширади, танланган усул бўйича ишлаш мумкинлигини текширади, ҳисобга олинмаган таъсир этувчи факторларни аниқлайди ва натижаларнинг хатолик даражасини баҳолайди. янги ўлчаш қурилмаларидан фойдаланганда уларнинг ўлчаш аниқлигини текширади. тажриба синовларининг натижалари бўйича тегишли тузатишлар, ўзгартиришлар киритилади. тажриба синовларида кутилмаган натижалар олинишига қарамай, тажрибаларни кўрсатилган усул бўйича охиригача олиб бориш зарур. …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "моделлаштириш ҳамда унга тайёргарлик ишлари ҳакида асосий тушунчалар"

1543674993_72973.docx å - - = = m i i y y m y s 1 2 2 ) ( 1 1 } { 1 } { ) ( max max - - = m m y s y y v i x 1 } { ) ( min max - - = m m y s y y v i x y 2300 10 230; s 2 = = = = ( ) ; y 6552 9 728 . 75 , 2 1 10 10 728 230 300 max = - - = x v ; 5 , 138 9 1108 } { s ; 222 9 2000 2 = = = = y y . 06 , 2 1 …

DOCX format, 116.5 KB. To download "моделлаштириш ҳамда унга тайёргарлик ишлари ҳакида асосий тушунчалар", click the Telegram button on the left.