sport psixologiyasi fanini yuzaga kelishi, tarixiy rivojlanishi hamda o‘quv va ilmiy fan sifatida o‘qitilishi

DOC 63.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1682923691.doc sport psixologiyasi fanini yuzaga kelishi, tarixiy rivojlanishi hamda o‘quv va ilmiy fan sifatida o‘qitilishi reja: 1. sport psixologiyasi 2. sportchining shaxs sifatida rivojlanishi 3. o‘rta asr sharoitida buyuk mutafakkirning jismoniy madaniyat sohasidagi qarashlari sport fani bo‘lajak jismoniy madaniyat fani o‘qituvchilari va murabbiylarga har bir sport turi bo‘yicha psixologik ta’lim bcrishcln hamda jismoniy madaniyat va sport tadbirlarini tashkil qilishning tashkiliy va tarkibiy tizilmalarini ishlab chiqishda yordam beradi, bu fan jismoniy madaniyat mutaxassislari tayyorlash o‘quv yurtlarida o‘qitiladi. sport psixologiyasi fani psixologiyaning yangi sohasi bo‘lib bu soha 1913 yilda pe’r de kubertenning olimpiada qo‘mitasi tashkil qilinishi munosabati bilan shakllana boshladi. 1920—40-yillarda germaniya, amerika va boshqa davlatlarda sport psixologiyasi fani ommaviylashdi. umuman olganda, ikkinchi jahon urushidan keyin sport psixologiyasi fani tez rivojlandi. jahon rekordlarining o‘sishi bu fanning rivojlanishiga asos bo‘ldi. jahon birinchiligi, olimpiada o‘yinlarida kuzatilgan natijalar sportchining psixologik tayyorgarligi ularning yaxshi ko‘rsatkichlarga erishishida asosiy omillardan biri ekanligi o‘z natijasini ko‘rsatdi. 1965-yil rimda birinchi …

tomonidan o‘zlashtiriladi. shuning uchun har kungi tarbiyaviy faoliyat kelajakni nazarda tutgan holda olib borilishi kerak. sportchi o‘z-o‘zini tarbiyalash jarayonida o‘zini-o‘zi nazorat qiladi, o‘zini-o‘zi kuzatadi va o‘ziga o‘zi baho berib boradi. o‘ziga-o‘zi baho berish jarayoni sportchining «o‘z imkoniyatlarini hisobga olgan holda u yoki bu maqsadni qo‘yish bilan bog‘liq. o‘ziga-o‘zi to‘g‘ri baho berish sportchida ma’naviy qoniqish hissini tarbiyalaydi va o‘z qadr-qimmatini anglash hissini kamol toptiradi. murabbiy sportchiga tarbiyaviy ta’sir ko‘rsatish jarayonida uning emotsiya va his-tuyg‘ularini hisobga olishi kerak. chunki ularning o‘zgarish sabablari tashqi ta’sir bilan bir qatorda sportchining o‘ziga ham bog‘liqdir. affektiv reaksiyalarning paydo bo‘lish qonuniyatlarini va ularni yechish uslublarini bilish, sportchi xulq-atvorini, axloqiyligini ta’minlabgina qolmay, uni turli qiyin va munozarali vaziyatlardan chiqishiga yordam beradi va shu bilan bir qatorda, o‘z ruhiy sog‘lig‘ini saqlab qolishga ham imkon yaratadi. sport psixologiyasi fani sobiq ittifoq davrida biror-bir respublikada, shu jumladan, o‘zbekistonda ham bir tekisda rivojlanmagan edi. sobiq ittifoq rahbarlari milliy respublika vakillarini bu fanni …

rahbarligida sport psixologiyasi bo‘yicha aspirantura ochildi. 1952-yilda a.i. puni birinchi bo‘lib, sport psixologiyasi fanidan doktorlik dissertatsiyasini himoya qildi. undan keyin birin-ketin mazkur fan bo‘yicha adabiyotlar chiqa boshladi. hozirgi kunda o‘zbekistonda ham sport psixologiyasi faniga katta e’tibor berilmoqda, ko‘plab ilmiy ishlar chop qilinmoqda, nomzodlik va doktorlik dissertatsiyalari yozilib, himoya qilinmoqda. mazkur ilmiy tadqiqotlar sportchi ruhiyatining turli qirralarini o‘rganishga, tadqiq etishga qaratilgan bo‘lib, inson ruhiyatining xilma-xil jihatlariga tavsif beradi. binobarin, sportchi faoliyatining har bir sohasi o‘ziga xos •xususiyatlarga ega. bu faoliyat turlari sportchi ruhiyatiga o‘z ta’sirini ko‘rsatadi, uni rivojlantiradi, shaxs sifatida kamolga yetkazadi. sport psixologiyasi fani o‘z predmetini o‘rganish jarayonida jismoniy madaniyat va sport faoliyatining amaliy ahamiyatini o‘zida ifoda etgan quyidagi jihatlariga alohida e’tibor beradi: 1. insonning o‘zi predmet faoliyati sifatida, ya’ni faqat subyekt emas, balki obyekt sifatida ham qatnashadi. demak, faqat boshqa kishilar (jismoniy tarbiya o‘qituvchisi, murabbiy, hakam va sportchi) emas, o‘zi uchun ham tadqiqot obyekti hisoblanishini e’tiborga olish. 2. jismoniy …

berish bilan birga, amaliy bilimlar berishga ham yo‘naltirilgan. ibn sino o‘z davridagi barcha fanlar jumladan, inson ruhiyatini o‘rganuvchi fanlar, shuningdek, jismoniy mashqlar psixologiyasi sohasida ham ahamiyatga molik tadqiqotlar olib bordi. ibn sinodan ilgari o‘tgan bir qancha olimlar: yaqub bin isaak al-kindi, abu nasr al-forobiy, abu bakr al-roziy va boshqalar psixologiya masalalariga qiziqqanlar. ular psixologiyaga doir maxsus asarlar yozgan bo‘lmasalar ham o‘zlarining falsafaga oid asarlarida inson ruhiyatiga oid turli xil masalalarni hal qilishga harakat qilganlar. ibn sinoning ilmiy merosini o‘rganish shuni ko‘rsatadiki, buyuk mutafakkir psixologiyaga doir masalalar bilan ko‘proq qiziqqan va maxsus asarlar yozib qoldirgan. jon to‘g‘risida risola, psixologiya to‘g‘risida risola, jon-ruh haqida kitob va boshqalar shular jumlasidandir. bulardan tashqari, ibn sinoning ko‘pgina yirik falsafiy, tibbiy asarlarida («tib qonunlari», «shifo beruvchi kitob» va «donishnoma» kabi) psixologiyaga doir alohida bo‘limlar mavjuddir. psixologiya muammolariga taalluqli masalalarni yaxlit tizimga solib birinchi marta maxsus asar yozgan olim arastudir. shuning uchun uni qadimgi yunonistonda psixologiyaning asoschisi …

sab tizimini yaxshi o‘rganishni talab etardi. shuning uchun ham turli xil kasalliklarni davolash jarayonida kishilarning ruhiy xususiyatlarini amaliy tajribalar orqali bilish zaruratga aylangan edi. to‘rtinchidan, ibn sino yosh avlodni o‘qitish va tarbiya masalalarini samarali hal qilishga katta yordam berishini anglagan edi. arastu kabi ibn sino ham odam tanasi va «ruhiy quvvatlar» materiya bilan forma tariqasida bir-biridan ajralmagan holda mavjud ekanligini ta’kidlaydi. shuning uchun olim ruhiy faoliyat bilan odam salomatligining bir-biriga ta’sir etish kuchi qanchalik katta ekanligini isbot qilishga harakat qildi. ibn sino bu sohada mavhum fikr yuritish bilan chegaralanib qolmadi, balki kuzatishlariga tayanib, hayvonlar ustida oddiygina, ammo asosli tajribalar o‘tkazdi. kishi ruhiy holatlarining organizmga ta’siri har qanday ruhiy jarayonning fiziologik asoslari bilan bog‘liq ekanligini, organizmga tashqi muhitning ta’siri katta bo‘lishini isbotlash uchun ibn sino ikkita qo‘zi olib, ulardan birini och bo‘ri yaqiniga bog‘lagan, ikkinchisini esa oddiy tinch sharoitda saqlagan. har ikkalasiga ham tarozida o‘lchab bir xil miqdorda ovqat bergan. ko‘p …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "sport psixologiyasi fanini yuzaga kelishi, tarixiy rivojlanishi hamda o‘quv va ilmiy fan sifatida o‘qitilishi"

1682923691.doc sport psixologiyasi fanini yuzaga kelishi, tarixiy rivojlanishi hamda o‘quv va ilmiy fan sifatida o‘qitilishi reja: 1. sport psixologiyasi 2. sportchining shaxs sifatida rivojlanishi 3. o‘rta asr sharoitida buyuk mutafakkirning jismoniy madaniyat sohasidagi qarashlari sport fani bo‘lajak jismoniy madaniyat fani o‘qituvchilari va murabbiylarga har bir sport turi bo‘yicha psixologik ta’lim bcrishcln hamda jismoniy madaniyat va sport tadbirlarini tashkil qilishning tashkiliy va tarkibiy tizilmalarini ishlab chiqishda yordam beradi, bu fan jismoniy madaniyat mutaxassislari tayyorlash o‘quv yurtlarida o‘qitiladi. sport psixologiyasi fani psixologiyaning yangi sohasi bo‘lib bu soha 1913 yilda pe’r de kubertenning olimpiada qo‘mitasi tashkil qilinishi munosabati bilan shakllana bos...

DOC format, 63.0 KB. To download "sport psixologiyasi fanini yuzaga kelishi, tarixiy rivojlanishi hamda o‘quv va ilmiy fan sifatida o‘qitilishi", click the Telegram button on the left.

Tags: sport psixologiyasi fanini yuza… DOC Free download Telegram