keksayish va keksalik

DOC 109.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1708836239.doc keksayish va keksalik reja: 1. keksayish va keksalik davriga umumpsixologik tavsifnoma. 2. yosh bosqichlari va chegaralari. 3. gerontogenezning biologik jihatlari. 4. keksayish va keksalikda psixologik xavotirlik. qarilikning birinchi davri geroniogenez yoki keksayish davri deb ataladi. ko`pchilik olimlarning fikriga ko'ra, bu davr 60 dan keyin boshlanadi. ba`zi olimlar esa bu davrni ayollarda 55 yoshdan, erkaklarda 60 yoshdan keyin boshlanadi, deya ta`kidlashgan. bu yoshdagi insonlarni uch guruhga bo'lish mumkin: qariyalar, keksaiar, uzoq umr ko'ruvchilar. xorij olimi bernsayd bu davrni to`rt guruhga ajratgan: 60—69 yoshgacha qarilikdan oldingi davr, 70—79 yoshgacha qarilik, 80— 89 yoshgacha keksalik, 90—99 yoshgacha munkillagan qarilik. bu yoshning eng muhim xususiyatlaridan biri yosh o`zgarishi bilan kechadigan genetik programmalashtirilgan jarayonning qarishini bildiradi. qarilik murakkab bioijtimoiy psixologik hodisadir. biologik jarayon sifatida qarilik organizmning keksayishi, o`lim ehtimolining ortishi bilan bog`liq. ijtimoiy hodisa sifatida keksalik nafaqaga chiqish, ijtimoiy statusning o`zgarishi, muhim ijtimoiy rollarning yo`qolishi bilan bog`lanadi. psixologik darajada bu ro`y bergan o`zgarishlami anglash …

eshitish sezgirligining susayishida kuzatiladi. fozard (1990) ning tadqiqotlaridan ma`lum boiishicha, bu yoshdagi insonlarda eshitishning susayishi qariyalarning uchdan bir qismida, ko`proq erkaklarda kuzatiladi. bu yoshdagi insonlarning ko`pchiligida ko`rishning turlicha buzilishlari kuzatilishi mumkin. ko`z gavhari elastikligining yo`qotilishi hisobiga predmetlarga nazar tashlash qobiliyatining susayishini payqash mumkin. ko`z gavhari strukturasining o`zgarishi aniq ko'rmaslikka, keyinchalik kataraktaga olib kelishi mumkin. qariyalardagi o`zgarishlardan biri sifatida ko'rish o`tkirligining susayishida, mayda detallarni farqlashning qiyinchiligida namoyon bo`ladi. bunday o`zgarishlar bifokal va trifokal ko`zoynaklar bilan to`ldirilishi mumkin. qariyalarda ko`rish sezgirligining o`zgarishi ko`p jihatdan psixofizik funksiyalar dina- mikasi bilan ko`p jihatdan bog`liq. qariyalarda ranglarni ajratish ham birmuncha susayadi, faqat sariq rangni ajratish 50 yoshdan keyin ham o`zgarmaydi. ta`m bilish sezgilari ham qariyalarda qariyb o`zgarmaydi. bar- toshukning (1990) tadqiqotlaridan ma`lum bo`lishicha, shirinni sezish qobiliyati o`zgarmaydi. m. spitzer (1988) ning tadqiqotlaridan ma`lum bo`lishicha, achchiqni sezish biroz kamayadi. ta`m bilish sezgilaridagi qator o`zgarishlar ba`zan insonning individual xususiyatlariga ham bog`liq bo`ladi. qariyalar ovqatdagi ba`zi komponentlarning ta`mini …

arining ko`pchilikda susayishi kuzatilsada, bu hammada bir xil emas. sensor funksiyalarning susayishi, shaxs shug`ullangan faoliyat turiga bog`liq ravishda o`zgarish kuzatiladi. masalan, butun hayoti davomida musiqa bilan shug`ullangan insonlarda eshitish sezgirligining unchalik o`zgarmaganligini kuzatish mumkin. gerontopsixologiya muammolariga doir dolzarb tadqiqotlar qarilik ijtimoiy kategoriya sifatida xx asrda ajratildi. bu oxirgi yuz yilda yer planetasidagi demografik o`zgarishlar bilan bog`liq. dunyo aholisining keksayishi ro`y bermoqda, ya`ni rivojlangan davlatlarda keksa insonlar soni ortib bormoqda. aholi keksayishining sabablaridan biri tug'ilishning kamayishi, salomatlikning yaxshilanishi, kichik va katta yoshdagilarda o`lim sonining kamayishi, hayotning individual davomiyligining ortishidir. bronza davrida hayotning o'rtacha davomiyligi 18—20 yil bo`lsa, o`rta asrlarda 35 yil, xix asrda 44 yil bo`lsa, xx asrda 68—72 yilni tashkil etadi. aholining keksayishi fenomeni iqtisodiy, tibbiy, huquqiy, siyosiy va boshqa muammolarni tug`diradi. saylovchilar va tovar iste`molchilarining ko`pchilik qismi keksalar bo`lganligi uchun barcha tizimlarni qayta ko'rib chiqishni talab qiladi. rivojlangan yevropa va amerika mamlakatlarida ham keksalar muammolarini hal qilish borgan sayin …

turli predmetlarni kattaligi bo`yicha xotirada taqqoslashda qariyalarga yoshlarga qaraganda 50% ko`p vaqt talab etilgan. topshiriq murakkablashtirilganda yoshlarga qaraganda qariyalarga 2 barobar ko`p vaqt talab etilgan (baltes, 1993). qariyalarda kognitiv jarayonlar o`zgarishiga bag'ishlangan tadqiqotlarda operatsiyalarning bajarish tezligini yo`qotishni kompensatsiya qilish mumkin.1985-yilda s. salthouse tomonidan o'tkazilgan tadqiqotlarda qari mashinistkalar yoshlardan qolishmay ishni bajarishgan, ularda reaksiya vaqti va barmoqlarning sekin harakatlanishini kuzatish mumkin. tadqiqotchi eksperiment o`tkazish tartibini murakkablashtirib, mashinistka oldindan о`qib olishi mumkin bo`lgan so`zlar sonini chegaralaganda, qari mashinistkalarning ish tezligi keskin pasayib ketgan, bu yosh mashinistkalarning ish tezligiga umuman ta`sir qilmagan. qari mashinistkalar yozish tezligini saqlash uchun tekstni oldindan o`qib olib uni xotirada saqlashga harakat qilishgan. uzoq muddatli xotirani o`rganishga bag`ishlangan test natijalarida yosh farqlari kuzatiladi. qator tadqiqotlarda qariyalar so`zlar qatorini qayta esga tushirishga qaraganda tanishga bo`lgan topshiriqlarni yaxshiroq bajarishi aniqlandi (craik & mcdowd, 1987). ular materialni xotirada saqlash uchun ko`proq tanlovchanlikni namoyon qiladi. qariyalarda foydasiz so'zlar ro`yxatini eslab qolish ichki isyonni …

keksalikni o'rganish bo`yicha bir necha nazariyalar mavjud. har bir nazariya asosida keksalikni qanday tushunish yotadi. keksalik biologik muammo sifatida. har bir nazariya organizmning qarish mexanizmi bo`yicha o`z modeliga tayanadi. biologik nazariyalarga rus gerontologiyasining asoschisi a.a. bogomolsning organizm fiziologik jarayonlari uyg`unligining buzilishini keksayishda asosiy omil deb hisoblagan nazariyasi- ni hamda keksayishni intoksifikatsiya sifatida qaragan i.i. mechnikov nazariyasini kiritish mumkin. gerontolog v.v. frolkis keksalikni organizm moslashuv imkoni- yatlarining qisqarishi sifatida qaraydi. antiqarish yoki vitaukta tushunchasi (lot. vita — hayot, auktum — cho`zmoq) olim tomonidan taklif etilgan moslashuv-boshqaruv nazariyasining muhim tarkibiy qismi hisoblanadi. keksayish evolutsion jihatdan dasturlashtirilib genetik kodga kiritilishi haqidagi tasavvur, hujayralarning buzilishi bilan bog`liq g`oyalar biologik nazariyalarga misol bo'la oladi. keksalik ijtimoiy muammo sifatida. ijtimoiy nazariyalarga «erkinlik» hamda «o'yindan chiqish» nazariyalari misol bo`la oladi. jamiyatdan uzoqlashuv, motivatsiyaning o`zgarishi, kommunikativlikning pasayishi, o`z ichki dunyosiga o'ralashib qolish kabilarda kuzatiladi. jamiyatdan uzoqlashish ilgarigi ijtimoiy rollarning yo`qotilishi, sog`liqning yomonlashuvi, topish-tutishning kamayishi, yaqin kishilarning yo`qotilishi yoki …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "keksayish va keksalik"

1708836239.doc keksayish va keksalik reja: 1. keksayish va keksalik davriga umumpsixologik tavsifnoma. 2. yosh bosqichlari va chegaralari. 3. gerontogenezning biologik jihatlari. 4. keksayish va keksalikda psixologik xavotirlik. qarilikning birinchi davri geroniogenez yoki keksayish davri deb ataladi. ko`pchilik olimlarning fikriga ko'ra, bu davr 60 dan keyin boshlanadi. ba`zi olimlar esa bu davrni ayollarda 55 yoshdan, erkaklarda 60 yoshdan keyin boshlanadi, deya ta`kidlashgan. bu yoshdagi insonlarni uch guruhga bo'lish mumkin: qariyalar, keksaiar, uzoq umr ko'ruvchilar. xorij olimi bernsayd bu davrni to`rt guruhga ajratgan: 60—69 yoshgacha qarilikdan oldingi davr, 70—79 yoshgacha qarilik, 80— 89 yoshgacha keksalik, 90—99 yoshgacha munkillagan qarilik. bu yoshning eng muhim xususiyatlari...

DOC format, 109.0 KB. To download "keksayish va keksalik", click the Telegram button on the left.

Tags: keksayish va keksalik DOC Free download Telegram