mumtoz adabiyotning diniy-tasavvufiy va ilmiy manbalari

PPTX 467,2 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1758194465.pptx /docprops/thumbnail.jpeg mumtoz adabiyotning diniy-tasavvufiy va ilmiy manbalari mumtoz adabiyotning diniy-tasavvufiy va ilmiy manbalari reja: tasavvuf markazlari va maktablarining vujudga kelshi. tasavvuf falsafasining takomili tasavvuf va badiiy ijod. tasavvuf va badiiy ijodning mushtarak jihatlari. dastlabki so’fiyona she’rlarning paydo bo‘lishi. tasavvus adabiyotining shakllanishi. so‘fiyona tamsil va timsollar. atoqli olim е.e. bеrtеls o‘tgan asr boshidayoq qayd etgan edi: «tasavvuf adabiyotini o‘rganmasdan turib, o‘rta asrlar musulmon sharqi madaniy hayoti haqida tasavvurga ega bo‘lish mumkin emas... bu adabiyotdan xabardor bo‘lmasdan sharqning o‘zini ham anglash qiyin». tasavvuf adabiyotini bilish va o‘rganish uchun esa avvalo tasavvufning o‘zini bilish kеrak. tasavvuf ta’limoti va badiiy ijod deding: fano nedur? muxtasar deyin – o‘lmak ki sharhin tilasang, yuz risola bitmak kerak. (navoiy) faqr borgohiga qo‘ysa gar qadam har kim, bosh agar kerak bo‘lsa, jon fido uvaysiyman. ilohimdan qurbat istab, qurb ahlidek, muqarrabin maqomiga yetgum kelur. (ubaydiy) tasavvuf tadrijiy taraqqiyotga ega bir ta’limot bo’lib, islom olamida viii asrning o’rtalarida paydo …

’ynadi. misr, xuroson, movarounnahr, iroq va turkiston maktablari shuhrat topdi. zohidlik davri (avvalgi davr) (viii asr – ix asr 1-yarmi) oriflik davri (keyingi davr) (ix asr o‘rtalaridan– xiv asr) ix—x asrlar — xonaqohlarning paydo bo’lishi xi—xii asrlar — tasavvuf maktablari, silsilalarning tarkib topishi davri. xiii asr — xiv asr boshlari, tasavvuf ham nazariy-ilmiy nuqtai nazardan, ham amaliy harakatchilik nuqtai nazaridan o’zining yuksak cho’qqisiga ko’tarilgan tasavvuf adabiyotining paydo bo’lishi so’fiy his-tuyg’ulari adabiy janrlar tasavvuf adabiyoti tasavvuf va baliiy ijod deganda faqat so’z san’atini nazarda tutmaymiz. tasavvuf o’z musiqasi, tasviriy san’ati, raqs san’atini ham yaratdi va hatto, sufiyona teatrlar paydo bo’ldi. birgina samo’ning o’zida ham she’riyat, ham raqs, ham qo’shiq, musiqa ishtirok etadi. tasavvuf adabiyotining paydo bo’lishi viii-ix asrlarda robiya adaviya, mansur halloj singari ulug’ so’fiylar ijodi bilan boshlangan so’fiyona ashhor x-xii asrlarga kelib ulkan bir adabiyotga aylandi. tazkira va manoqiblarda hikoya qilinishicha, robiya adaviya, (713-801), mansur halloj (857-922), boyazid bistomiy (vaf. …

ng “devoni hikmat”, farididdin attorning “ilohiynoma”, “bulbulnoma”, “ushturnoma”, jaloliddin rumiyning “masnaviy mahnaviy”, xusrav dehlaviyning “matlah ul-anvor”, navoiyning “hayrat ul-abror” va “lison ut-tayr”. so’fiy va ijodkor jazba+ shoir romantikasi mutasavvif shoir bobo tohir (980-1055) bobo tohir eronning hamadon shahrida tug’ilgan. “bobo” unvoni tasavvuf piri bo’lganini anglatadi. uning forsiyda ifoda etilgan 350 ta dubaytiy- to’rtligigi,ikki masnaviysi yetib kelgan. bobo tohirning nomini olamga yoygan unug dubaytiylari – to’rtliklari hisoblanadi. shoir taronalaridagi tashbehu timsollar o’zining go’zal va ohorliligi, ma’nolari keng va teranligi, falsafiy fikru mulohazalar ko’lamli va haqqoniyligi bilan kishini hayratga soladi. shoirning komil ishonchiga ko’ra ilohiy ishq insoniy ishqdan o’sib chiqadi va, o’z navbatida, insoniy ishq yuksala borib, pirovard-natijada ilohiy ishqqa aylanadi. muhabbatsiz ko’ngilning so’lgani soz! kishining dardi yo’qmi — o’lgani soz! bu ishq yo’lida sobit bo’lmagan tan, kuyib otash aro kul bo’lgani soz! hoja ahmad yassaviy (vaf. 1166) “yassaviya”- birinchi turkiy tariqat asoschisi. “hikmat” deb atalgan irfoniy-tasavvufiy mazmundagi she’rlar ijod etdi. “devoni …

rshid kerak, ul murshidg'a e'tiqodlig' murid kerak, xizmat qilib pir rizosin topmoq kerak, mundoq oshiq haqdin ulush olur ermish. ўзбек мумтоз адабиётида ҳам маъшуқанинг бўй, соч, қош, кўз, оғиз каби гўзаллик унсурлари учун араб алифбосидаги айрим ҳарфлар ташбеҳ унсури сифатида ишлатилган. жумладан, “алиф” ёрнинг чиройли тик қоматига, “сод” ёрнинг кўзларига, “нун” қошларига ўхшатилган. навоий 26 шеърида «алиф» ҳарфини поэтик тимсол сифатида қўлланилган: дўстларим бир нозанин ишқи бу ҳол этмиш мени, зулфи савдоси алиф қаддимни дол этмиш мени. ушбу байтда “алиф” ва “дол” ҳарфлари поэтик образ яратиш учун қўлланилган. лирик қаҳрамоннинг руҳий ҳолатини ифодалаш воситаси бўлиб хизмат қилган. бу тани ҳоки била руҳи равонни на қилай, бўлмаса қошимда жонона, бу жонни на қилай? ёрсиз ҳам бодасиз маккага бормоқ не керак, иброҳимдан қолган ул эски дўконни на қилай! урайинму бошима саккиз биҳишту дўзахин, бўлмаса васли менга, икки жаҳонни на қилай! (boborahim mashrab) ҳуруфийлик тасаввуф тариқатларидан бири бўлиб, 1386 йилда фазлуллоҳ наимий асос …

lli, nafs, dunyo, jonon, vahdat mayidan mast bo’lish, oshiq, aysh – ishrat, xarobat ahli, faqirlik, gulzor kabi ramz va timsollarni bilish zarur. image1.png

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "mumtoz adabiyotning diniy-tasavvufiy va ilmiy manbalari"

1758194465.pptx /docprops/thumbnail.jpeg mumtoz adabiyotning diniy-tasavvufiy va ilmiy manbalari mumtoz adabiyotning diniy-tasavvufiy va ilmiy manbalari reja: tasavvuf markazlari va maktablarining vujudga kelshi. tasavvuf falsafasining takomili tasavvuf va badiiy ijod. tasavvuf va badiiy ijodning mushtarak jihatlari. dastlabki so’fiyona she’rlarning paydo bo‘lishi. tasavvus adabiyotining shakllanishi. so‘fiyona tamsil va timsollar. atoqli olim е.e. bеrtеls o‘tgan asr boshidayoq qayd etgan edi: «tasavvuf adabiyotini o‘rganmasdan turib, o‘rta asrlar musulmon sharqi madaniy hayoti haqida tasavvurga ega bo‘lish mumkin emas... bu adabiyotdan xabardor bo‘lmasdan sharqning o‘zini ham anglash qiyin». tasavvuf adabiyotini bilish va o‘rganish uchun esa avvalo tasavvufning o‘zini bilish kеrak. tasavv...

Формат PPTX, 467,2 КБ. Чтобы скачать "mumtoz adabiyotning diniy-tasavvufiy va ilmiy manbalari", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: mumtoz adabiyotning diniy-tasav… PPTX Бесплатная загрузка Telegram