оила ва никоҳ. оила ва никоҳ институтининг ривожланиши тарихи

DOC 110,5 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1451838355_62969.doc оила ва никоҳ. оила ва никоҳ институтининг ривожланиши тарихи режа: · инсоният тарихида оила ва никоҳ институтининг ривожланиши тарихи · гуруҳий никоҳдан жуфтлик никоҳигача · группавий ёки гуруҳий оила · жуфтлик оила · патриархал оила · моногам оила · оилавий муносабат-лар ривожланишида янгича анъаналар · янги давр оиласи: типологияси, тур-лари, хусусиятлари · патриархал моногам оила · ажримлар туфайли пайдо бўлган нотўлиқ оила · бева бўлиб қолиш, ёки турмуш ўртоғининг вафоти муносабати · никоҳдан ташқари оила · альтернатив оила турлари · аралаш оилалар · годвин – никоҳлар, унинг асосчиси бўлган инглиз социал-монархи тарихан оила ва никоҳ масалаларининг қандай бўлганлиги, ушбу қадриятларга олимлар ва алломаларнинг муносабатлари қандай бўлганлиги ўта муҳим ва амалий аҳамиятли ҳисобланган. гуруҳий никоҳдан жуфтлик никоҳигача оилавий муносабатлар тизимининг ривожланиши никоҳга кирувчилар сонининг камайиши ва никоқ учун шерик танлаш тартибларининг қатъий белгиланиши йўналишида рўй берган. инсоният ижтимоий ташкил топишининг энг қадимий шакли бу уруғ-қабила бўлиб, у бир аёл уруғидан …

а ҳам кўпгина халқларда сақланиб келган. жуфтлик оила – алоҳида, бир-бирига унчалик яқин бўлмаган ёки мутлоқ бегона икки киши ўртасидаги никоҳни назарда тутган бўлиб, улар ўртасидаги муносабатлар ҳар доим ҳам мустаҳкам бўлмаган ва томонларнинг хоҳиш-иродасига кўра у исталган вақтда барбод бўлиши ҳам мумкин эди. ҳозирда мавжуд бўлган оилаларда шаклан шу модел сақлаб қолинган. патриархал оила – бир эркак кишининг бир ёки бир нечта аёл ўртасидаги никоҳига асосланган бўлиб, бунда эркакнинг ҳуқуқлари хотинникидан кўпроқ бўлган, никоҳнинг бу шакли айни хусусий мулкчилик ривожланган даврларда кенг тарқалган. бундай оилада, табиий, эркак ҳуқуқлари устивор бўлиб, унинг ҳар қандай оила масалаларини ечиш ва қарорлар қабул қилишдаги мавқеи юқори ҳисобланган. шу сабабли авлодларнинг келиб чиқиши, уруғнинг тарқалиши каби масалалар эркакнинг авлодлари шажарасидан бошланган, мулкка эгалик ва унга ворислик ҳам эркаклар табақаси орқали юритилган. моногам оила – бир эркак ва бир аёл жуфтлиги ўртасидаги никоҳ муносабатларини назарда тутади. уларнинг эр-хотинлик муносабатлари ҳам умрбод ҳисобланган (қадимги грек сўзларидан …

идеал давлат” деб номланган лойиҳасида у жамиятда ҳамжиҳатликни таъминлаш учун аёллар, болалар бирлашмалари ва сармояларнинг умумийлигига эришиш лозим, деган фикрни илгари сурди. лекин айни шу охирги фикр аслида янги эмас эди. қадимги грек тарихчи олими герадот ўзининг машҳур “тарихлар” деб номланган асарида аёллар бирлашмалари бир қатор қабилалар учун ўзига хос хусусият эканлигини таъкидлаган эди . бу каби маълумотлар антик даврга хос бўлган қатор манбаларда ўз ифодасини топган. аристотель платоннинг издоши сифатида унинг “идеал давлат”га оид фикрларини ривожлантириб, устозининг патриархал, яъни, эркак киши етакчи бўлган оила моделини ёқлаб фикр билдирган. унинг фикрича, оилалар бирлашиб, “турар-жойларни”, “турар-жойлар” бирлашиб, яхлит давлатни ташкил этади. платон ва аристотельларнинг шу каби нуқтаи назарлари анчагина давргача ҳукмрон бўлди ва оила жамиятнинг бўлаги сифатида, ўзига хос бўлинмас патриархал институт сифатида идрок этилди. француз маърифатпарвари жан-жак руссо ўз даврида “оила – энг қадимий ва асли табиий бўлган жамият бўлагидир. оила – керак бўлса, жамият сиёсий қиёфасини белгиловчи образ, бунда …

дай бўлсада, оилашунослар бу икки тушунчанинг ўртасида нафақат фарқ борлигини, балки улар аслида тарихан турли даврларда пайдо бўлганлигини ҳам исбот қила олдилар. масалан, рус олими а.г. харчевнинг китобларида бу икки тушунчани фарқловчи жиҳатлар аниқ белгиланган. хусусан, унинг талқинида “никоҳ – эркак ва аёл ўртасидаги тарихан ўзгарувчан ўзаро муносабатларни билдириб, шу орқали жамият уларнинг жинсий ҳаётларини тартибга солади, ўзаро эр-хотинлик муносабатларини ҳамда фарзандлари билан шаклланадиган муносабатларни, бу борадаги ҳуқуқ ва мажбуриятларни белгилайди, йўналтиради” . оила эса никоҳга нисбатан мураккаброқ табиатли муносабатларни ифодалайди, чунки у нафақат эр ва хотинларнинг ўзаро муносабатларини, балки уларнинг фарзандлари, қариндош-уруғлар, иккалалари учун яқин бўлган инсонлар муносабатларини ҳам қамраб олади. оила ва никоҳ масалаларига тарихий ёндашув швейцариялик олим и.баховен (1815-1887) ишларида, айниқса, унинг “оналик ҳуқуқи” китобида ёритилган. ундан ташқари, америкалик тадқиқотчи л.морган (1818-1881)нинг асарларида ҳам оилага нисбатан эволюцион қарашлар баён этилган бўлиб, “қадимги жамият” китоби бунинг яққол намунаси ҳисобланади. бу асарларда оила институтининг бевосита жамият тарққиёти билан боғлиқлиги, …

гаришлар хх асрнинг бошларидаёқ кузатила бошланган. олимларнинг таъкидлашича, оила институтининг ўзи табиати нуқтаи назаридан анча консерватив, яъни ўзгармас, турғун тизим бўлгани боис, жамият миқёсида рўй берадиган ўзгаришлар оила доирасида тахминан 10-30-йиллардан кейингина акс эта бошлайди. бундан ташқари, рус социологи с.голоднинг ёзишича, европа халқлари ҳаётида, оилавий муносабатларда кузатиладиган барча ижобий жараёнлар моногам, патриархал оиланинг сақланиб қолингани сабабли рўй берган бўлса, қолган барча салбий ҳолатлар аксинча, оилада рўй бераётган салбий, ёмон жараёнлардан келиб чиқади. бу каби талқинлар табиийки, кўплаб тадқиқотчиларга оила ва унинг истиқболини тушунишга, мазкур йўналишда жиддий тадқиқотлар олиб боришга халақит беради. шунга қарамай, оила институтида кузатилаётган ҳар қандай ўзгаришлари одатда энг аввало, аёлнинг – хотин-қизларнинг жамият ва оилада тутган мақомларининг ўзгариб бораётганлиги, улар малакаларининг ошиб бораётганлиги ва касб-ҳунар, лавозим поғоналарида эркаклардан қолишмасликка интилаётганлиги билан изоҳланади. қайд этилган ҳолат бевосита оила ҳаётида рўй бераётган турли хил ўзгаришларга, ҳам салбий, ҳам ижобий ҳодисаларга сабаб бўлмоқда. иккала жинс вакиллари хақ-ҳуқуқларининг амалда тенглашиб бораётганлиги …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "оила ва никоҳ. оила ва никоҳ институтининг ривожланиши тарихи"

1451838355_62969.doc оила ва никоҳ. оила ва никоҳ институтининг ривожланиши тарихи режа: · инсоният тарихида оила ва никоҳ институтининг ривожланиши тарихи · гуруҳий никоҳдан жуфтлик никоҳигача · группавий ёки гуруҳий оила · жуфтлик оила · патриархал оила · моногам оила · оилавий муносабат-лар ривожланишида янгича анъаналар · янги давр оиласи: типологияси, тур-лари, хусусиятлари · патриархал моногам оила · ажримлар туфайли пайдо бўлган нотўлиқ оила · бева бўлиб қолиш, ёки турмуш ўртоғининг вафоти муносабати · никоҳдан ташқари оила · альтернатив оила турлари · аралаш оилалар · годвин – никоҳлар, унинг асосчиси бўлган инглиз социал-монархи тарихан оила ва никоҳ масалаларининг қандай бўлганлиги, ушбу қадриятларга олимлар ва алломаларнинг муносабатлари қандай бўлганлиги ўта муҳим ва амалий аҳа...

Формат DOC, 110,5 КБ. Чтобы скачать "оила ва никоҳ. оила ва никоҳ институтининг ривожланиши тарихи", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: оила ва никоҳ. оила ва никоҳ ин… DOC Бесплатная загрузка Telegram