irsiyat va muhit

DOC 65.5 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1363005835_41990.doc irsiyat va muhit www.arxiv.uz reja: 1. irsiyat haqida tushuncha. 2. mendel qonunlari. 3. irsiyatning sitologik asoslari. 4. irsiy va nasliy kasalliklar haqida tushncha. 5. irsiy va nasliy kasalliklarning oldini olish chora tadbirlari. 6. irsiyat va muhitning o`zaro bog`liqligi. 7. “sog`lom avlod uchun “ davlat dasturi va boshqalar. tayanch tushunchalar: irsiyat, gen, muhit, dominanta, retsessiv, xromosoma, mutatsiya, irsiy va nasliy kasalliklar, d.n.k. r.n.k. barcha xujayralar, to`qimalar, organizmlar ko`payish hususiyatiga ega. tirik organizmlar ko`payishi orqali o`ziga ohshash organizmlarni hosil qiladi. xujayra ikki xil: oddiy va murakkab bo`linish yo`li bilan ko`payyadi. oddiy – ya`ni amitoz ipsimon tuzilmasiz bo`linishidir, bunda avval yadrochalar cho`ziladi, so`ng protoplazma va yadrochalar ikkikga bo`linishidan ikkikta qiz xujayra hosil bo`ladi. murakkab bo`linish, ya`ni mitoz -kariokinez bo`linish bo`linish 4 bosqichda amalga oshadi. hozirgi zamon biologiyasi va medisinasining asosiy muommalaridan biri organizmning rivojlanishini boshqarish yo`llarini bilib o;ish isiyat masalasidir. irsiyat organizmlarning o`z belgi va hususiyatlarini nasldan-naslga o`tqazish hossasidir. irsiyat tufayli organizmning …

g evolyutsiyani organizmlar yoki organlarning tashqi muhit ta`siri ostida ma`lum tomonga o`zgarib borishidir deb faraz qildi. paydo bo`lgan o`garishlar nasldan- naslga o`tib, avlodlarda mustahkamlanadigan bo`lib qoladi. irsiyat plastik, muloyim bo`ladi, muhit organizmlarni yashash sharoitlariga hammadan ko`p moslashib oladigan qilib etishtiradi. lamark ta`limoti tarafdorlari va izdoshlari uning g`oyalarini to`g`riligini tajriba yo`li bilan tasdiqlab berishga bir necha marta o`rinib ko`rishgan bo`lsada, bu ta`limot ishonchli dalillarga ega bo`lolmay qoldi. lamark vafotidan keyin yarim asr o`tfach charz darvinning “turlarni kelib chiqishi haqida “ degan mashhur asari bosilib chiqdi. darvin fanga evolyutsiyaning qudratli omili tashqi muhit ta`siri bilan bog`langan tabiiy tanlashdadir degan fikrni kiritdi. darvin tirik organizmlarda kelib chiqadigan o`zgarishlar tasodifiy deb tahmin qildi. biror tomonga yo`nalmagan tasodifiy ravishda ro`y beradigan o`zgarishlar butun tabiiy yo`nalishini belgilab beradi. bir turning boshqa vakillaridan ustunlikka ega bo`lib qolgan individlari yashab qoladi va nasl beradi, foydali belgi bu naslda ham namoyon bo`ladi. darvin g`oyalari hozirgi kunda ham to`la-to`kis e`tirof …

aydo bo`lgan bo`g`in 3:1 nisbatda ham qizil gulli, ham oq gulli o`simliklardan iborat bo`ldi. birinchi bo`g`inda ro`yobga chiqqan va ikkinchi bo`g`inda ustun bo`lib qolgan qizil gul belgisi dominant belgi, oq gul belgisi resesiv belgi deb ataladigadi. bo`ldi. birinchi bo`g`inda resessiv belgi yashirin holda bo`ladi. oq gulli o`simliklarning o`zidan chamglanishi natijasida paydo bo`lgan uchinchi va keyingi bo`g`inlarda faqat oq gulli o`simliklar bunyodga keladi. qizil gulli o`simliklarning nasli har xil bo`lib chiqdi. nasllarning 3/1 qismi qizil gulni saqlab qoldi, 3/2 qismi 3:1 nisbatda ham qizil ham oq gullar chiqardi. mendel tomonidan kashf etilgan bu qonuniyat belgilarining nasllarda alralish qonuni deb ataladi. mendel tajribalaridagi dastlabki ota-ona organizmlar bir emas, balki bir nechta belgisiga ko`ra bir-biridan farq qiladigan bo`lsa , bu belgilarning bir-biridan mustaqil holda nasldan –naslga o`tishi aniqlandi. shu tariqa belgilarning bir-biridan mustaqil holda nasldan-naslga o`tish qonuniyatini ta`riflab berildi. mendelning 1-chi qonuni dominanta va resessivlik qonuni bo`lib, yuza chiqqan belgilar dominanta , yuzaga …

a boshladi. xujayra sharsimon, duksimon, pizmasimon shakllarida bo`ladi. har bir xujayra sitoplazmatik membrana, sitoplama, yadro, xujayra organoidlaridan tashqil topgan. xujayra organoidlariga maxsus tuzilishga ega bo`lgan va ma`lum funksiyani bajaradigan tuzilmalar kiradi. ular endoplazmatik to`r, ibosomalar, gol`ji apparati, mitoxondiriyalar, lizosomalar va sentrosomalar va boshqalar. xujayra membramasi xujayraning tashqi va ichki muhiti orasidagi modda almashinuvini boshqaradi. endoplazmatik to`r turli moddalarni tanlab o`tkazish hususiyatiga ega. ribosomalar oqsillar sintezida ishtirok etadi. mitoxondriyalar xujayrani energiya bilan ta`minlovchi ko`pgina ximiyaviy reaksiyalarda qatnqshadi. lizosomalarda oziq moddalarni parchalaydigan har xil fermentlar saqlanadi. yadro atrofida joylashgan organoid xujayra markazi deb nomlanadi. u xujayra bo`linishida muhim rol o`ynaydi. yadroning shakli, o`lchami ko`roq xujayraning shakli va o`lchamiga bog`liq bo`ladi. yadro tarkibida xromosomalar mavjud. xujayra yadrosining bo`linishida kuzatiladigan yaxshi bo`linadigan tanachalarni 1888 yilda nemis olimi v.valdeyer aniqlab, ularni xromosomalar deb atagan. xromosomalar grekcha so`z bo`lib, “xromosom”- bo`yoq, rang, “somo” tanacha degan ma`noni bildiradi. xromosomalar organizmning o`ziga hos bo`lgan barcha biologik belgilarni irsiy …

an tashqil topganligi aniqlandi. hozirgi vaqtda d.n.k. da irsiy belgilarning kodlari saqlanishi, ya`ni d.n.k. orqali xujayradan-xujayraga, organizmdan- organizmga irsiy axborot o`tkazilishi isbotlangan. r.n.k. oqsil sintezida ishtirok etadi.bunda 20 ta aminokislota qatnashib, u;arning sintezlanishi 1,5 daqiqa davom etadi. xromosomalarda yanada maydaroq zarralar, ya`ni oqsil sintezini belgilab beradigan genlar bor. gen irsiyat birligidir. genetika fanining eng katta yutig`i d.n.k. molekulasidan gen ajratib olindi va sintez qilindi. gen bir-biriga yaqin bo`lsa, ular belgilab beradigan belgilarning naslda namoyon bo`lishi ehtimoli shuncha katta bo`ladi. odamning jinsiy xujayralarida xromosomalar 23 ta bo`lib, diploid soni ta, ya`ni 22 ta juft autosoma(jinnsiz xromosomani) va ikkita jinsiy xromosomani o`z ichiga oladi. jinsiy xromosomaar qiz xujayralarda “xx”, erkak xujayralarda esa “xy” deb belgilanadi. tirik organism ko`payish orqali o`ziga o`hshahs organizmlarni hosil qiladi. 1871 yilda talaba gamm va levenguk erkak jinsiy suyuqligida- spermatozoidlarni topdi. bu so`z urug`lik jonivor degan ma`noni anglatadi. urg`ochi jinsiy xujayalar taraqqiyoti ovolyatsiya deyiladi. erkak va qiz xujayralarining …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "irsiyat va muhit"

1363005835_41990.doc irsiyat va muhit www.arxiv.uz reja: 1. irsiyat haqida tushuncha. 2. mendel qonunlari. 3. irsiyatning sitologik asoslari. 4. irsiy va nasliy kasalliklar haqida tushncha. 5. irsiy va nasliy kasalliklarning oldini olish chora tadbirlari. 6. irsiyat va muhitning o`zaro bog`liqligi. 7. “sog`lom avlod uchun “ davlat dasturi va boshqalar. tayanch tushunchalar: irsiyat, gen, muhit, dominanta, retsessiv, xromosoma, mutatsiya, irsiy va nasliy kasalliklar, d.n.k. r.n.k. barcha xujayralar, to`qimalar, organizmlar ko`payish hususiyatiga ega. tirik organizmlar ko`payishi orqali o`ziga ohshash organizmlarni hosil qiladi. xujayra ikki xil: oddiy va murakkab bo`linish yo`li bilan ko`payyadi. oddiy – ya`ni amitoz ipsimon tuzilmasiz bo`linishidir, bunda avval yadrochalar cho`ziladi, so`n...

DOC format, 65.5 KB. To download "irsiyat va muhit", click the Telegram button on the left.

Tags: irsiyat va muhit DOC Free download Telegram