экспериментал психология предмети

DOC 117,0 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1362794163_41826.doc экспериментал психология предмети www.arxiv.uz режа: 1. экспериментал психологиянинг ривожланиш тарихи 2. назария ва унинг тузилиши 3. фан муаммоси экспериментал психологиянинг ривожланиш тарихи позитивизм асосчиси о. кант xix аср ўрталарида инсон билими ривожланиши ҳақидаги таълимотни таклиф қилди. у билимнинг учта кетма-кет бир-бирини алмаштирадиган шаклларини қараб чиққан. 1) диний урф – одатлар ва индивидуал ишонишга асосланган, 2) фалсафий – у ёки бу таълимот муаллифининг интуициясига, ўз маъноси жиҳатидан оқилона ва ақлий кўринишга асосланган. 3) позитив-мақсадли кузатиш ва эксперимент йўлида фактларни эслаб қолишга асосланган илмий билим. бироқ, позитив билимлар муваффақиятига қарамай, хх асрда на фалсафий, на диний билимларни рад этмади. шундай қилиб, гап бир билимни иккинчисига ўзгартириш ҳақида эмас, балки цивилизациянинг ривожланиши йўлида билимлар у ёки бу шаклини доминацияси ўзгариши ҳақида билимларнинг турлича шакли параллел равишда бор бўлиб ва ривожланиб боради, ҳудди бараварига тирик табиатда бўлгани каби ҳар-хил экологик тенгликни эгаллаб кетаётиб сув ўтлари ва сут эмизувчилар, чувалчанг ва ҳашоратлардек. «психология» - …

савол энг асосий ҳисобланади. доимий «фалсафанинг асосий саволи» идеал ва материал нисбат ҳақида, қайсиси «бирламчи», қайсиси «иккиламчи» идеал (субъектив, руҳий, психик) борлиги тўғрисида кўп ёки камроқ аниқ фикр жамланиши мумкин эмас. шунинг учун кўпчилик психологлар психика концепциясини ўйлаб топишган, шахс ҳақида ўзларининг тушунчаларини унинг ривожланиши аҳамияти, объектив ва субъектив борлиқни (жумладан акс эттириш қонуни), инсон ва инсонлар гуруҳи хатти-ҳаракати детерминант ҳақида ўз фикрларини баён қилишган. «фалсафий психология» доираси ичида ҳозирги кунда психика ёки унинг алоҳида тузилишлари остидаги моделлари яратилаяпти. ниҳоят «психология» атамаси хiх асрда пайдо бўлган фанни баъзида ўзини-ўзи бошқарадиган реаллик, моддий асоси бўлган, яъни акс эттирувчи ва инсон хатти-ҳаракатини бошлаб турувчи механизми ва атрофлича метод билан текширилган психика тўгрисидаги фандир. материализм объективлик ва детерминизм принциплари психикани ўрганишнинг табиий билимларига ёндашиш асосида ётган. психология фан сифатида табиатшунослик методологиясини қабул қилган ҳолда х1х асрнинг охирлари ва хх асрнинг бошларида таркиб топган. бир пайтнинг ўзида немис файласуфи в. дилътей «руҳ ҳақидаги фанлар» …

рок этади. бироқ кўпчилик кузатувчилар тушунувчан ёки гуманитар психология, психологик тафаккур алоҳида сфераси сифатида ажратадилар, қайсики тушуниш асосий метод сифатида гавдаланади. табиий – илмий ёнадашиш психологларни одам ва ҳайвонларни ташқи кузатиш фаолиятини, хатти-ҳаракатини текширишга йўналтиради. психологияни хатти-ҳаракат фанларига қўшишда, тадқиқот, ўлчаш ва экспериментни психологияда хулқ-атвор кузатиш методлари деб аташади. инсоннинг хулқ-атвори вербал (нутқий) ва новербал (предметли ҳаракат, нутқсиз коммуникация) га бўлинади. текширув усуллари – бу вербал ва новербал хатти-ҳаракатларни рўйхатга олувчи методикадир. умуман олганда, экспериментал психология турли хил психик вазиятларни экспериментал методлар ёрдамида тадқиқ қилишни ўрганади. психологиянинг экспериментал деб аталишига унинг методи сабаб бўлган. агар фалсафа умуман олганда табиат қонунларини ўрганса, экспериментал психология эса фан соҳасида ҳайвон ва инсоннинг хусусиятларини англаб олишга ёрдам беради. экспериментал психология фани соҳасидаги билимлар, илмий хулосалар нафақат эксперимент, балки кузатиш, сўроқ ва бошқа методлар ёрдамида тўпланган. маълумки, фалсафа ва умуман психология фани орасида дастлаб чегара йўқ эди. арастунинг "жон ҳақида" асари дастлабки метофизик асар бўлиб …

урли методикалар ёрдамида шахснинг психик жараёнлари, ҳолатлари ва психомоторикани ўрганишдир. маълумки, х1х аср физика, биология, физиология, химия ва бошқа фанларнинг ривожланиши билан характерланади. фанда пайдо бўлган экспериментал методнинг кенг қўлланилиши фаннинг бундай ўсишига ёрдам берди. хyiii асрнинг охири х1х асрнинг бошларидаёқ психологлар ўртасида психик ходисаларни ўрганишда экспериментни татбиқ қилиш мумкин эмасмикан деган муаммо пайдо бўлди. бу муаммо бўйича файласуф кант ўз фикрини билдирди. унинг фикрича, психологияда экспериментнинг бўлиши мумкин эмас, чунки психик ходисаларни ўлчаш мумкин эмас, уларга математикани тадбиқ қилиш мумкин эмас. психик ҳодисаларни ўлчашнинг мумкинлиги, бинобарин, психологияда экспериментнинг бўлиши мумкинлиги ҳақида немис психологи и.гербарт (1776-1841) ижобий фикр айтган. у "психологияда математикани тадбиқ қилиш мумкин ва зарурлиги ҳақида" шундай деган: "менинг текширишларим амалда фақат психологиянинг ўзи билан чекланиб қолмасдан, балки физикага ва умуман табиат фанларига ҳам қисман алоқадордир". гербартнинг фикрича, асосий психофизик элемент тасаввурдир, қолган барча жараёнлар – ҳиссиёт, ирода, тасаввурлар комбинациясидан ва муносабатларидан иборатдир. руҳий ҳолатлар доимо ўзгариш жараёнида …

иши билан уларни қўзғатувчи таъсирлар ўртасидаги қиёсий муносабатни аниқлаб, сезги қўзғатгич логарифмасига пропорционалдир, деган психофизик қонунни кашф этади. вебер ва фехнер ўтказган тажрибалар "психофизика" деган алоҳида фаннинг пайдо бўлишига олиб келди. вебер ва фехнер ишларининг аҳамияти, асосан, шундан иборатки, улар биринчи бўлиб психологияни, табиат фанлари сингари, экспериментал фанга айлантириш мумкин эканлигини исботладилар. шу вақтгача фақат кузатиш, асосан ўз-ўзини кузатишдан фойдаланиб келаётган психология энди аниқ фанлардаги объектив методдан фойдалана бошлайди. экспериментал психология тараққиётида айниқса немис физиологи ва психологи вильгельм вундт (1832-1920) нинг ишлари катта аҳамиятга эга бўлди. вундтгача фақат ички тажрибадан ва ўз-ўзини кузатишдан фойдаланиб келган психология фақатгина тасвирий фан эди. вундт эксперимент ва ўлчаш методларини зарур деб топиб, психологияни изоҳли фанга айлантиришни мақсад қилиб қўйди. вундт психология учун классик методлар бўлиб қолган бир қанча методларни, яъни кузатиш методи, ифодалаш методи ва реакция методларини кашф этди ҳамда ривожлантирди. вундт 1879 йили лейпцигда биринчи экспериментал психология лабораториясини ташкил қилди. вундт шуғулланган масалалардан …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "экспериментал психология предмети"

1362794163_41826.doc экспериментал психология предмети www.arxiv.uz режа: 1. экспериментал психологиянинг ривожланиш тарихи 2. назария ва унинг тузилиши 3. фан муаммоси экспериментал психологиянинг ривожланиш тарихи позитивизм асосчиси о. кант xix аср ўрталарида инсон билими ривожланиши ҳақидаги таълимотни таклиф қилди. у билимнинг учта кетма-кет бир-бирини алмаштирадиган шаклларини қараб чиққан. 1) диний урф – одатлар ва индивидуал ишонишга асосланган, 2) фалсафий – у ёки бу таълимот муаллифининг интуициясига, ўз маъноси жиҳатидан оқилона ва ақлий кўринишга асосланган. 3) позитив-мақсадли кузатиш ва эксперимент йўлида фактларни эслаб қолишга асосланган илмий билим. бироқ, позитив билимлар муваффақиятига қарамай, хх асрда на фалсафий, на диний билимларни рад этмади. шундай қилиб, гап бир б...

Формат DOC, 117,0 КБ. Чтобы скачать "экспериментал психология предмети", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: экспериментал психология предме… DOC Бесплатная загрузка Telegram