psixologiya tarixidagi nazariyalar tahlili

DOC 46.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1352903953_39487.doc psixologiya tarixidagi nazariyalar tahlili reja: 1. psixologiya tarixidagi ilk nazariyalar 2. geppokratning temperament nazariyasi 3. aflotunning dualizm nazariyasi 4. arastuning psixologik qarashlari. 5. refleks nazariyasi 6. zamonaviy psixologik nazariyalar psixologiya fanining vujudga kelishi, shakllanishi, rivojla-nishi to`g`risida batafsil ma`lumot berish ushbu kurs uchun shart emas, chunki uning psixologiya tarixi sohasi mavjuddir. shunga qaramas-dan, psixologiya fanining paydo bo`lishi haqidagi ayrim ilmiy materiallar, ma`lumotlar yuzasidan qisqacha mulohaza yuritish maqsad-ga muvofiq. insoniyatning ijtimoiy-tarixiy taraqqiyoti davomida mehnatni rejalashtirish, ishlab chiqarish munosabatlari, ishlab chiqarish kuchlari va ularning tabaqalashuvi, odamlar tafakkurining rivoj-lanishi tufayli jonning (ruhning) moddiylikdan tashqari xususi-yati, ko`rinishi yuzasidan g`oyalar vujudga keladi. buning natijasida animistik tasavvurlar o`rnini ruhni borliqning naturalistik (lo-tincha pashga - tabiat ma`nosini anglatuvchi) falsafiy manzarasi tarzida izohlash namoyon bo`la boshladi: ruholamining ibtidosini tashkil qiluvchi narsalar (suv, havo, olov)ning insonlar va hayvonlarga jon bag`ishlovchi shakli (fales eramizdan oldingi vii — vi asrlar, aneksimon v asr, geraklit vi-v asrlar); eramizdan oldin ijod qilgan yunon …

chan atomlardan iboratdir. atomistlarning fikrlari tahlili shuni ko`rsatdiki, unda tana- ning (jonli narsaning) aks ettirishidan tortib to psixikaga (yuk-sak aql idrokgacha) jonliligi xususiyatining materiyaga xos xususiyat ekanligining e`tirof etilishi o`sha davr uchun buyuk ilmiy voqelik edi. yuqoridagi psixolog olimlarning mulohazalari organizmning anatomik-fiziologik tuzilishi, miyaning tarkibi singari moddiy asoslarga suyangan holda real voqelikni tushuntirish imkoniyatiga ega emas edi. xuddi shu omildan kelib chiqqan holda insonning tafakkuri, shaxsiy fazilatlari, uning maqsad ko`zlashi, gavdani idora etishga qobilligini dalillash to`g`risida fikr yuritish murakkab ruhiy jarayon hisoblanadi. jumladan, aflotun (eramizdan avvalgi 428-27 —347 yillar) jon-ning tarkibiy qismlari to`g`risidagi tushunchani psixologiyaga olib kiradi: a) akd-idrok, b) jasorat, v) orzu-istak kabilardan iborat bo`lib, ular bosh, ko`krak, qorin bo`shlig`iga joylashgandir. aflotun psixologiyada dualizm (lotincha s!ian8 ikki mustaqil ma`no bildira-di) ta`limotini ruhiy olamni, tana bilan psixikani ikkita musta-qil narsa deb izohpaydi. aflotunning shogirdi arastu (eramizdan oldingi 384—322 yil-lar) o`ziningta`limotida psixologiyani tabiiy— ilmiy asosga qurib, uni biologiya vatibbiyot bilan bog`lab …

atto ruh hozirgi zamon psixikasi kabi qo`llanish ko`lami kengaydi. psixika kategoriyasining negizida idrok va tafakkurdan tashqa-ri ong tushunchasi yuzaga keldi, buning natijasida ixtiyoriy hara-katlar va ularni nazorat qilish imkoniyati tug`ildi. masalan, rumo-lik shifokor galen (eramizdan oldingi ii asr) fiziologiya va tib-biyot yutuqlarini umumlashtirib, psixikaning fiziologik asoslari to`g`risidagi tasavvurlarni yanada boyitdi. uning ilgari surgan g`oyala-ri «ong» tushunchasi talqiniga muayyan darajada yaqinlashadi. xvii asr biologiya va psixologiya fanlari taraqqiyoti uchun muhim davr bo`lib hisoblanadi. jumladan, fransuz olimi dekart (1596— 1650) tomonidan xulq-atvorning reflektor (g`ayriixtiyoriy) tabiat-ga ega ekanligini kashf etilishi, yurakdagi mushaklarning ishlashi (faoliyati) qon aylanishning ichki mexanizmi bilan boshqarilayot-ganligi tushuntirilishi muhim ahamiyat kasb etadi. ayniqsa, ref-leks (lotincha gepexiz aks ettirish) organizmning tashqi ta`sirga qonuniy ravishdagi javob reaksiyasi sifatida talqin qilinish, asab-mushak faoliyatini obyektiv tarzda bilish vositasiga aylandi, sez-gi, assotsiatsiya, ehtiros yuzaga kelishini izohlashga imkon yaratildi. psixologiya fanining ilmiy asosga qurilishida ingliz olimi gobbs (1588—1679) ruhni mutlaqo rad etib, mexanik harakatni yagona voqelik …

utafakkiri leybnits (1646-1716), ingliz faylasufi jon lokk (1632-1704), ingliz tadqiqotchisi gartli (1705-1757), fran-suz didro (1713-1784) kabilar g`oyalar assotsiatsiyasi (bog`lanishi) qonuni, idrok va tafakkurning paydo bo`lishi, qobiliyatlar psixo-logiyasi haqida muhim ta`limotlarini yaratish bilan fanning ri-vojlanishiga muhim hissa qo`shdilar. xviii asrga kelib nerv sistemasini tadqiq qilishda ulkan yutuq-larga erishildi (galler, proxazka), buning natijasida psixika mi-yaning funksiyasi ekanligi haqidagi ta`limot vujudga keldi. ing-liz tadqiqotchisi charlz bell va fransuz fransua majandi tomo-nidan yozuvchi va harakat nervlari o`rtasidagi tafovut ochib berildi, uning negizida reflektor yoyi degan yangi tushuncha psixologiya fani-da paydo bo`ldi. bularning natijasida ixtiyoriy (ongli) va ixtiyor-siz (ongsiz) reflektor turlari kashf qilindi. yuqoridagi ilmiy kashfiyotlar ta`sirida rus olimi i.m. sechenovning (1829—1905) reflektor nazariyasi ro`yobga chiqdi va ushbu nazariya psixologiya fa-nining fiziologik asoslari, mexanizmlari, bosh miya reflekslari-ning o`ziga xos xususiyatlari tabiatini ochib berish imkoniyatiga ega bo`ldi. psixologiya fanining eksperimental, psixoanalitik, bixevio-ristik, empirik, epifenomenalistik, geshtalt, assotsiativ, vyurs-burg, psixogenetik, reduksionizm, solipsizm, gumanistik, bioge-netik, sotsiogenetik kabi yo`nalishlari tomonidan …

harakati tanasiz ruhning xususiyatiga emas, balki tadqiqotchining mulohazasiga qaraganda, ro`y berish, vujudga kelish usuliga, tuzilishiga binoan refleksga o`xshash xislatga ega bo`lgan jarayondir. shun-dan kelib chiqqan holda fikr yanada rivojlantirilsa, psixik (ru-hiy) hodisa insonning shaxsiy goyalarini, hissiy kechinmalarini, sezgi va idrok jarayonlarini o`zi kuzatish jarayonida aks etuvchi vo-qelikdangina iborat emas. balki u refleks singari tashqi qo`zg`atuv-chilarningta`sirini va unga javoban bildiriladigan harakat reak-siyasini ham o`zida mujassamlashtiradi. ma`lumki, i.m. sechenov-gacha bo`lgan psixologik, fiziologik nazariyalarda insonning ongida obrazlar, tasavvurlar, mulohazalar, g`oyalar tarzida in`ikos (aks) et-tiriluvchi hodisalarni psixologiya fanining predmeti sifatidatan olinar edi. lekin bu psixologik voqelik sechenov tomonidan orga-nizmning muhit bilan o`zaro ta`sir harakatining alohida shaklidan iborat ekanligi, psixologik yaxlit jarayonning ayrim holatlari, uning lahzalari tariqasi gushuntirildi. psixologiyada tan olib ke-linayotgan psixik jarayonlar ongning ichida tugiladi va uning ichida yakunlanadi, degan g`oya i. m. sechenov tomonidan inkor qilinadi, asossiz da`vo ekanligi ta`kidlanadi. i.m. sechenovningfikricha, psixik hodisa bus-butun (yaxlit) ref-lektor harakat tufayli yuzaga keluvchi va …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "psixologiya tarixidagi nazariyalar tahlili"

1352903953_39487.doc psixologiya tarixidagi nazariyalar tahlili reja: 1. psixologiya tarixidagi ilk nazariyalar 2. geppokratning temperament nazariyasi 3. aflotunning dualizm nazariyasi 4. arastuning psixologik qarashlari. 5. refleks nazariyasi 6. zamonaviy psixologik nazariyalar psixologiya fanining vujudga kelishi, shakllanishi, rivojla-nishi to`g`risida batafsil ma`lumot berish ushbu kurs uchun shart emas, chunki uning psixologiya tarixi sohasi mavjuddir. shunga qaramas-dan, psixologiya fanining paydo bo`lishi haqidagi ayrim ilmiy materiallar, ma`lumotlar yuzasidan qisqacha mulohaza yuritish maqsad-ga muvofiq. insoniyatning ijtimoiy-tarixiy taraqqiyoti davomida mehnatni rejalashtirish, ishlab chiqarish munosabatlari, ishlab chiqarish kuchlari va ularning tabaqalashuvi, odamlar tafakkuri...

DOC format, 46.0 KB. To download "psixologiya tarixidagi nazariyalar tahlili", click the Telegram button on the left.

Tags: psixologiya tarixidagi nazariya… DOC Free download Telegram