yevropada uyg`onish davri psixologiyasi. xvii asrda psixologik ta‘limot

DOC 47.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1404026949_49930.doc yevropada uyg`onish davri psixologiyasi yevropada uyg`onish davri psixologiyasi. xvii asrda psixologik ta‘limot reja: 1. rene dekartning ong haqidagi ta‘limoti. 2. refleks haqidagi ta‘limot. 3. spinozaning psixologik qarashlari. 4. ong haqidagi ta‘limotning rivojlanishi. 17 asr psixologlar ko`z ungida psixikaga bulga qarashlarning tubdan o`zgarishi davri sifatida namoyon bo`ladi. psixologik fikr taraqqiyotidagi yangi davrni "fanlar malikasi" bo`lib hisoblangan mexanika tasirida paydo bo`lgan konqepqiyalar ochib berdi. 17 asrga oid psixologik fikrlarning o`ziga xos tomonlarining talqinada ochiq namoyon bo`di. a/ tushuntirish uchun hech qanday ruhga muxtoj bulmagan tana-mexanik sistema haqidagi ta‘limot: b/ ichki ko`zatish orkali o`z psixik xolati haqida hamma narsani bilish mumkin bo`lgan individning ongi haqidagi ta‘limot. v/ inson faoliyatini unga foydali narsalar tomon yunaltiruvchn yoki zararli narsalardan qaytaruvchi ehtiroslar /affektlar/ haqidagi ta‘limot g/ fiziologik va psixologik tomonlar urtasidagi munosabat haqidagi ta‘limot. bu ta‘limotlarning asosida fanning ulug zahmatkashlari rene dekart/1598-1660/, benedit spinoza/1632-1677/, tomas gobbs /1588-1679/, djoi lokk /1632-1704/, gomfrits leybnits /1646-1716/ kabilar turar …

yat jarayonlari, yerdagi hayot tashqarisidan energiya oluvchi maxsus agent ruh bilan boshqariladi, deb hisoblab kelindi. ammo dekartdan boshlab, tana mexanika qonunlariga asosan to`zilgan avto sistemadir, undagi organlarning ishlashi ham tananing faoliyati ham, boshqa tanalar bilan aloqasi ham, ruhga muhtoj emas, deb takidlandi. lekin bu bilan ruh "ishsiz" bo`lib qoldimi? yo`q, dekrt ruhni hech narsaga bogliq bulmagan oliy substanqiyagacha kutardi. "rux ongning o`zluksiz bulmagan hodisalari-fikrlaridan iborat" deb aytdi olim. ruhning birdan bir asosiy belgisi uning fikrlashidir. fikrlashdan tuxtash ruhning yo`q bo`lishiga olib keladi, deb hisoblaydi. dekart tana va ruh substanqiyalarini o`zaro taqqoslang shunga olib keladiki, dekart tana o`z tabiatiga bulinuvchi, rux esa bulinmas, shuning uchun u turli xil narsa degan xulosaga keldi. dekart dualizmning ma‘nosi shuki, tana va rux mustaqil substanqiyalardir. bu degan siz ularning har qaysisi mavjud bo`lishi uchun o`zidan boshqa xech narsaga muxtoj emas. «ruh butunlay mening tanamdan butunlay ayru bo`lib, u tanamsiz ham mavjud bula oladi». «bizdagi issiqqlik …

tushunchasi dekart fizikasida paydo bo`di. agar garvey o`z kashfiyoti bilan ruhni ichki a‘zolarini bonqaruvchisi sifatida -inkor etgan bo`lsa, dekart ruxni tashqaridai ta‘sir etish xususiyatidan mavfum qildi. u fanga fiziologiya va psixologiyada fundamental bo`lgan refleks tushunchasi ni /termini emas/ kiritdi. u davrda nerv sistemasi tutrisidagi bilimlar ham oz edi. dekart uni ingichka quvurchalar- «trubkachalar»dan iborat deb tasavvur qildi. dekartning tasavvurida guyo shu trubkachalardan mayda yengil havosimon zarralar harakatlanadi. bu zarralarni dekart «hayvon ruhlari» deb nomladi. «men ruh deb atagan narsalar kichiklik va tez harakatlanishdan boshqa hech qanday xususiyatga ega bulmagan tanachalardan o`zga narsa emas. bular qonning eng harakatchan zarralari bo`lib, doim miya tomonidan harakatlanadi», deb tushuntirmoqchi bo`ladi dekart. uning refleks sxemasiga ko`ra tashqi impuls nerv trubkachalari ichida joylashgan nerv “iplarining” uchiga tasir qilib, ular shu “ip” chiqqan miyaning qismini guyo arqonning bir uchi ikkinchisini harakatga keltirganidek ko`zgatadi. u yerdan «hoyvon ruhlari» nerv ortqali tegishli muskulga utib, kisqarishga majbur qiladi. shu tariqa …

ri asosida ruy beruvchi tanadagi o`zgarishlar asosida inson avvalo o`z tabiatining, qolaversa tashqi olamning xukmdoriga aylanishi mumkin. dekartning birinchi opponenta bo`lib gollandiyalik faylasuf barrux spinoza chiqdi. gegelning fikricha b. spinoza dekart falsafasidagi dualizmni olib tashladi. unga ko`ra yagona va abadiy ajralmas xususiyatlarga ega bo`lgan substanqiya - bu tabiat. shuning uchun odamni substanqiyalar uchrashadigan «joy» sifatida spinoza inkor etadi. odam bir butun moddiy va ruhiy mavjudod deb biladi. hech kim spinozachalik dekartning dualiz organizmga mashina singari munosabatda bo`lganini anglamagan. o`zining eng mashhur psixologik asari «etika» da faylasuf dastlab substanqiyalar masalasida tuxtaladi. shu yerdanoq uning karashlari dekartning qarashlaridan o`zoqlashadi, dekartdan farqli ravishda spinoza monestik ta‘limotni ilgari surdi. substanqiya deganda spinoza bizdan tashqarida joylashgan tabiatni tushunadi. bu substanqiya o`z navbatida bir qancha xususiyatlarga ega bo`lib, inson ularning faqat ikkitasi - tana va fikrni biladi. shuning uchun ruh va tana bitta individuumni, ya‘ni fikrlaydigan tanani tashkil etadi. alohida ruhiy substanqiyaning borligini spinoza inkor etadi, …

igi haqida fikr yuritadi. barcha affektlar spinozaning fikricha insonni shunday holatga olib keladiki, bunda u o`z-o`zini boshqara olmaydi. tasodif-larga qaram bo`lib, aniqlik ko`z oldida, noaniqlik tomon boradi, ozodlik esa affektlarga ergashishda emas, balki ularni aqlga buysun-dirishdir. spinoza psixologiyasi ongning psixologik ob‘ekt sifatida shakllanishi yo`lidagi dekartdan keyingi muhim qadam bo`di. dekart dualizmining tanqid qilinishidan boshqa yo`nalish angliyalik faylasuf tomas gobbs nomi bilan bog`liq, gobbs ruhni alohida mavjudlik sifatida mutlako inkor etdi. uning fikricha dunyoda galiley tomonidan ochilgan mexanika qonunlariga buysinuvchi moddiy tanalardan boshkd hech narsa yo`q. barcha psixik hodisalar ham shu konunlarga buysunadilar. moddiy narsalar gobbs fikricha, organizmga ta‘sir etib, sezgini hosil qiladi. inertsiya «qonuniga ko`ra, sezgidan uning kucheyz izi sifatida tasavvurlar paydo bo`ladi. ular esa fikrlar zanjirini hosil qiladi va bu fikrlar sezgilar qanday ketma-ketlikda almashgan bo`lsa, shunday tartibda joylashadi. bunday bog`lanish keyin assoqiaqiya nomini oldi. agar avvalgi harakat yana takrorlansa va ustunlik qilsa, keyingilari harakatlanuvchi materiya bilan bogliq bo`lgandan …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "yevropada uyg`onish davri psixologiyasi. xvii asrda psixologik ta‘limot"

1404026949_49930.doc yevropada uyg`onish davri psixologiyasi yevropada uyg`onish davri psixologiyasi. xvii asrda psixologik ta‘limot reja: 1. rene dekartning ong haqidagi ta‘limoti. 2. refleks haqidagi ta‘limot. 3. spinozaning psixologik qarashlari. 4. ong haqidagi ta‘limotning rivojlanishi. 17 asr psixologlar ko`z ungida psixikaga bulga qarashlarning tubdan o`zgarishi davri sifatida namoyon bo`ladi. psixologik fikr taraqqiyotidagi yangi davrni "fanlar malikasi" bo`lib hisoblangan mexanika tasirida paydo bo`lgan konqepqiyalar ochib berdi. 17 asrga oid psixologik fikrlarning o`ziga xos tomonlarining talqinada ochiq namoyon bo`di. a/ tushuntirish uchun hech qanday ruhga muxtoj bulmagan tana-mexanik sistema haqidagi ta‘limot: b/ ichki ko`zatish orkali o`z psixik xolati haqida hamma narsani bi...

DOC format, 47.0 KB. To download "yevropada uyg`onish davri psixologiyasi. xvii asrda psixologik ta‘limot", click the Telegram button on the left.

Tags: yevropada uyg`onish davri psixo… DOC Free download Telegram