кексаларни ижтимоий-тиббий муҳофазаси бўйича назарий қарашлар

DOC 70,0 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1404128730_51073.doc кексаларни ижтимоий-тиббий муҳофазаси бўйича назарий қарашлар маьлумки қариялар (геронтогуруҳ), уларнинг ўзига ҳос хусусиятлари якка шахс, кичик гуруҳлар ва ижтимоий тизимдаги ўрнига караб, ўрганилади. биринчи йуналишда қарилик бошланиши билан шахснинг ривожланиши текширилади. таржимаи ҳолининг дастлабки босқичлари ва касбий аолиятининг кариянинг шахсий характерига таъсири, унинг кейинги даврдаги табиати ўрганилади. ҳаёт тарзини ўзгартириш қобилияти, низоли вазиятларда ўзини тутиши (энг аввало, авлодлараро низоларда), эҳтиёж, қизиқишлари таҳлил килинади. иккинчи йуналишда қариянинг ишлаб чиқариш жамоасида, кўшнилар орасида, дўстлар, танишлар, қариндошлар ҳамда оила даврасидаги ўрни, вазифаси ва бажарадиган ишлари ўрганилади. учинчи йуналишда геронтогуруҳнинг жамият жараёнига аралашиши, сиёсий воқеаларга таъсири ўрганилади. ҳозир қариликни тушунишда ижтимоий геронтологик назариялар бўйича қуйидагилар алоҳида диққатга сазовор: ажраляш, фаоллик ўз маданияти ва ёш тизимидаги фаркланиш. ажралиш назариясида (э. каминз ва у. хенри) қариликдан қочиб кутулиб бўлмайдиган ўзаро бегоналашиш, қариётган шахс билан жамият ўртасидагиўзаро ҳаракатнинг пасайиши тушунилади. буни яна "озод бўлиш назарияси" деб ҳам аташади. гўёки қарилик уни жамият олдидаги барча мажбуриятлардан озод …

к ва ғайрат қадрланган. европа ва японияда эса қарияларга муносабат бунинг аксидир". поляк социологи ҳелена издебская 200 талабанинг (19 ёшдан 22 ёшгача) бува ва бувиларига муносабатларини ўрганди. сўровда қатнашганларнииг кўпчилиги уларни ёктирмасликларини, уларга нисбатан яҳшилик тилаш, ҳурмат ва масъулият ҳисси йўқлигини айтган. уларнинг фикрига кўра, қариялар уларга буйинтуруқ бўлмасликлари керак қариялар билан яқин қариндошлари эмас, балки давлат, жамият шуғулланиши керак. уларнинг асосий кисми бува-бувиларнинг ҳаёт муаммоларини қариялар уйи ҳал килиши керақ дея фикр билдирди. йиллар ўтиши билан кексалар феъл-атворида, руҳиятида ўзгаришлар юз беради. қариянинг хатти-ҳаракати ва холатини унинг ёшига кдраб бахолаш мумкин, чунки турли ёшда инсоний фазилатлар ҳар ҳил бўлади. кексаларнинг табиатидаги ўзгаришлар унинг таъсирланишииинг сусайиши билаи белгиланади. бундан ташқари, бу ёшда уларга ҳудбинлик ҳос бўлиб, ким етарли эътибор кўрсатмаса ёки аксинча, "етарлилик" энг юқори даражада бўлса ҳам унинг барчасига тоқат килолмайди. агар атрофидагилар меҳрибонлик кўрсатмасалар, ҳудбинлар рўйҳатига киритилади. айтадиларку "ҳудбин -бу ўзини мендан кўра ортикрок яхши кўрадиган одам". шу …

геронтогурухда - янги аҳлоқ меъёрларига мослашиб, ҳулк-атвор одатларидан воз кечиш сабаб килиб кўрсатилади. бунда одат ва меъёрлар кескин, қуполлик даражасига етадиган тарзда танқид қилинади. психологик танглик ва умр босқичлари ўзига ҳос тарзда намоён бўлади. бу ёшда рухий ҳолат омили бўлиб қариялик кўзга ташланади, у психологик тангликка сабаб бўлади. бу танглик инсон умри давомида бошидан кечирадиган тангликлардан эмг ачинарлиси бўлиб туйулади. бу борада америкалик психолог эрик эриксон инсон ҳаёти давомида дуч келадиган саккизта ижтимоий-руҳий танглик ҳолатини кўрсатиб ўтган. уларнинг ҳар бири маълум ёш учун ўзига ҳос ҳусусиятга эга. биринчиси - умрнинг биринчи йилида. иккинчиси - илк ўрганиш даври билан боғлик. учинчиси — мактаб ёшининг илк даврига мос келади. тўртинчиси - мактабнинг ўрта даврида руй беради. бешинчи тангликни ўсмирлик даврида бошидан кечиради. олтинчи танглик етуклик даврига ҳос. еттинчи тангликни инсон 40 ёшида бошидан кечиради. умрининг оҳирида сўнгги тангликка -қарилик танглигига яқинлашади. ксон ўз ғоясини ривожлантириб, саккизинчи давр танглиги сабаблари: биринчиси - ўз …

уллас саккизинчи танглик (э.эриксон) ёки бешинчи давр (ш.бюлер) босиб ўтилган ҳаёт йўляни якунлашда етакчилик килади ва бу тангликни бартараф тиш мазкур йўл кандай босиб ўтилганлигига боғлиқдир. "инсон умрини сарҳисоб қилаётиб, уни бирор жойда камайтирмай, купайтирмай қабул килса, келажакка ҳотиржам қарайди. у ўлим умрнинг табиий якуни эканини тушунади"1. россяялик олим в.болтенко усмирлик ёшига боглиқ бўлмаган психологик кексайишнинг қатор босқичларяни ўрганди, биринчи босқичда инсон пенсияга чиққунча етакчи бўлган фаолият тури сақланиб қолади. қоидага кўра, бу фаолият тури пенсионер касби билан бевосита богланган бўлади. улар асосан ақлий меҳнат кишилари (олим, санъаткор, ўкитувчи, шифокор) бўлишган. бу богликлик бевосита илгариги фаолиятида катнашиш, балки маҳсус адабиётларни ўқиш ёки касбяй мавзуда мақола ёзиш шаклида бўлиши мумкин. агар бу боғлиқлик пенсияга чиққан захоти узилса, инсон иринчи босқични четлаб ўтиб, иккинчисига дуч келади. иккинчи босқичда касбий боғликликка дуч келиши ҳисобига қизиқиш доираси камайиши кўзатилади. атрофдагилар билан суҳбатда, телевизион: янгиликлар, оилавий вокеалар, фарзандларнинг ютуқ ёки муваффариятсизликларини муҳокама қилиш устунлик қилади. …

ий эҳтиёжлар қолади. америкалик психолог э.маслоу буюк инсонлар таржимаи ҳолини ўрганиб, эҳтиёж ва имкониятлардан фойдаланиш назариясини яратди. унииг фикрича, инсон жисмоний эҳтиёждан ҳавфсизлик ва ўзини асраш эҳтиёжлари томон зиналар бўйлаб кўтарилади. бу ерда севги ва тан олишларнинг юқориси ўзини-ўзи ҳурмат қилиш, чўққиси - диққат марказда бўлишга эҳтиёждир. ҳар бир давр бу чўққи учун ўз баландлигини белгилайди ва имсон альпинист каби ўз чўққисини танлайди. аммо унга чиқишдан сўнг ундан тушишнинг бўлиши ҳам табиийдир. бу осон эмас. кексалик жозибаси ҳам ана шунда. кекса одам психологияси учун ўзига ўзи баҳо бериш ва ёшини ўзи ҳис қила олиш катта аҳамиятга эгадир. ҳар бир ёшдаги одамда ўзини ўзи баҳолаш юқори ва паст бўлиши мумкин. аммо кексаликда умрнинг барча даврларини ўз баҳоси билан ўлчаш одатдир. кимки болалик ва ўсмирликдаги психологик тангликни осон енгиб ўтган ўлса, бир умрлик юқори иззатга эга бўлади, юқори мартабаии оддий имконият билан боғламайди. биринчи босқични қийинчилик ёки муваффақиятсизлик билан босиб ўтган кексалар …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "кексаларни ижтимоий-тиббий муҳофазаси бўйича назарий қарашлар"

1404128730_51073.doc кексаларни ижтимоий-тиббий муҳофазаси бўйича назарий қарашлар маьлумки қариялар (геронтогуруҳ), уларнинг ўзига ҳос хусусиятлари якка шахс, кичик гуруҳлар ва ижтимоий тизимдаги ўрнига караб, ўрганилади. биринчи йуналишда қарилик бошланиши билан шахснинг ривожланиши текширилади. таржимаи ҳолининг дастлабки босқичлари ва касбий аолиятининг кариянинг шахсий характерига таъсири, унинг кейинги даврдаги табиати ўрганилади. ҳаёт тарзини ўзгартириш қобилияти, низоли вазиятларда ўзини тутиши (энг аввало, авлодлараро низоларда), эҳтиёж, қизиқишлари таҳлил килинади. иккинчи йуналишда қариянинг ишлаб чиқариш жамоасида, кўшнилар орасида, дўстлар, танишлар, қариндошлар ҳамда оила даврасидаги ўрни, вазифаси ва бажарадиган ишлари ўрганилади. учинчи йуналишда геронтогуруҳнинг жамият жар...

Формат DOC, 70,0 КБ. Чтобы скачать "кексаларни ижтимоий-тиббий муҳофазаси бўйича назарий қарашлар", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: кексаларни ижтимоий-тиббий муҳо… DOC Бесплатная загрузка Telegram