россия халқлари учун ҳукумат мактаблари

DOC 73,5 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1404124422_50841.doc россия хал=лари учун щукумат мактаблари россия халқлари учун ҳукумат мактаблари режа: 1. россия халқлари учун ҳукумат мактаблари 2. туркистонда дастлаб очилган рус мактаблари. мусулмон аҳолиси яшайдиган жойларда қадимдан мактаб-мадраса ва ҳоказолар мавжуд бўлиб, буларга қарши чор ҳукумати россиядаги кўп сонли халқлар учун махсус ҳукумат мактаблари барпо қилар эди. бу мактабларнинг кўпчилигида ўқитиш рус тилида олиб борилар эди. уларнинг бири – тўрт йиллик, иккинчиси – икки йиллик эди. баъзи бир тўрт йиллик мактабларда интернатлар ҳам бўлиб, уларда кўпроқ феодалларнинг ва маҳаллий аҳолининг бой қатлами болалари таълим оларди. туркистоннинг 1880 йилда россия тасарруфига ўтганидан кейин марказий осиёдаги рус-тузем мактаблари анча машҳур бўлди. аммо меҳнаткашларнинг болалари учун яхши йўлга қўйилмаган икки йиллик савод чиқариш мактаблари очилган эди. ўқиш муддати икки йил бўлган миллий мактаблардан, масалан, қозоқларда овул мактаблари, деб аталган мактаблар типик мактаб саналар эди. дастлабки овул мактаблари 1892 йилда тўрғай областининг овулларида ташкил топган бўлиб, аҳолини кўчманчилик турмушига мослаштирилган эди. овул …

мон руҳонийлари марказий осиёнинг феодал ҳукмронлари билан маҳкам боғланган эди; шу ҳукмронларнинг ёрдами туфайли бу ерда мусулмонларнинг жуда кўп диний ўқув юртлари, чунончи: масжидлар ҳузурида мактаблар, мадрасалар ва шунга ўхшаган ўқув юртлари бор эди. туркистонда биринчи генерал-губернатори бўлган кауфман барча мусулмон муассасаларига нисбатан «аралашмаслик» (бетарафлик) сиёсатини тутди. ўрта аср мусулмон мактабларини ислоҳ қилишдан бош тортган чоризм, руслар ўрнашган ерларда очилган рус мактабларини туркистонда маориф соҳасида ўз сиёсатининг қуроли қилиб олишга ҳаракат қилди. (тошкентда дастлабки рус мактаби 1866 йилда очилган эди). рус мактабларига руслар билан бирга ўқиш учун маҳаллий аҳоли болалари ҳам қабул қилинар эди. туркистондаги бошланғич рус мактабларида ҳунарга россиянинг европа қисмидагига қараганда, анча кўпроқ ўргатилар эди; бундан мақсад маҳаллий аҳолининг болаларини мактабга кўпроқ жалб қилиш эди. чоризмнинг туркистонда руслаштиришдан иборат мактаб тизими унинг поволжье (волгабўйлари) учун мақулланган «ильминский системаси»дан фарқ қилар эди. қозон педагоги ильминский волгабўйидаги чувашлар, марийлар ва бошқа халқлар учун алоҳида рус ва маҳаллий аҳоли мактаблари очган …

бул қилинар эди. ўқитувчилар семинарияларида эса маҳаллий аҳоли болаларига 1ғ3 ўрин ажратилган эди. туркистонда дастлаб очилгани баъзи бир рус мактабларида ўқувчиларнинг 1ғ4 ини ва ундан кўпроғини маҳаллий аҳоли болалари ташкил этган бўлса-да, лекин бутун туркистон ўлкаси бўйича ҳисоблаганда бундай мактабларда ўқувчи маҳаллий аҳоли болалари 200 тадан ошмас эди. буларнинг ҳам кўпи қозоқ болалари бўлиб, ўзбек ва тожик болалари жуда оз эди, чунки мусулмон руҳонийлари «кофирлар» мактабларига қарши тарғибот юргизар эдилар. рус мактабларида, айниқса ўрта мактабларда ўқувчилар ўртасида ўз ижтимоий аҳволига кўра бойлар ва оқ суякларнинг болалари кўпчиликни ташкил этар эди. чоризмнинг мактаб соҳасидаги сиёсати руслаштиришдан иборат бўлса ҳам, лекин рус болалари билан маҳаллий аҳоли болаларининг биргаликда ўқишлари, улар ўртасида ўзаро дўстликни тарбиялар эди. рус мактабига ўқишга кирган болалар рус тилини мутлақо билмас эдилар, натижада анча қийинчилик туғилар эди. шунинг учун рус мактабига кирган, лекин рус тилини мутлақо билмайдиган ўқувчи рус тилида сўзлашишни ўрганиб олмагунча одатда қуйи бўлимда ўқир, рус тилида …

аб кўриш учун биринчи рус-тузем мактаби очилган эди. 10 йиллардан кейин тошкентда бундай мактаблар сони тўрттага кўпайди. бу типдаги мактаблар ўлкадаги йирик шаҳарлар ҳамда қишлоқларда ҳам ташкил этила бошлади. ўлкада рус, рус-тузем мактаблари илк бор xix асрнинг 70 – йилларида юзага келган бўлса, 1904 йилга келиб уларнинг сони 57 тага етди. тадқиқотчи а.муҳаммаджоновнинг маълумотига кўра ўлкада ташкил этилган рус-тузем мактаблари 1870-1904 йилларда қуйидаги ҳолатда эди рус-тузем мактабларида ўқувчиларга рус муаллими рус тилини ҳамда арифметикани ва бошқа фанларни ўргатар, бунинг учун ўқиш вақтининг ярми ажратиб қўйилган эди. ўқиш вақтининг қолган ярми «мусулмон домла» ихтиёрига бериб қўйилган бўлиб, у эски усул мактабларидагидек болаларга диний дарслар ўқитиш билан шуғулланарди. рус-тузем мактабларида фақат ўғил болалар ўқитилар эди. ота-оналар қизларини бундай мактабларга бермас эдилар. 1903 йилда туркистон педагогика тўгараги, тошкентда қизлар учун рус-тузем мактаби очилди. лекин бу мактабнинг фаолияти узоққа чўзилмай, икки йилдан кейин ёпилиб қолди. рус-тузем мактабларида рус тилини ўқитиш дастури ва услуби рус …

эди. туркистон ўлкасида биринчи бўлиб рус мактаби тошкентда 1866 йилда, самарқандда 1870 йилда, орадан 1-2 йил ўтгач, туркистон ўлкасининг бошқа шаҳарларида ҳам пайдо бўлди. бу рус мактабларида маҳаллий аҳоли болалари жуда кам сонни ташкил этарди. 1876 йилда тошкентда эркаклар прогимназияси ва қизлар прогимназияси очилади. 1894 йилда реаль билим юрти очилди. бу ўқув юртларида бошқа шаҳарлардан келган ўқувчилар учун пансион (ётоқхона) ҳам бор эди. бу мактаблар давлат бюджетидан таъминланар эди. 1879 йилда тошкентда туркистон муаллимлар семинарияси очилди. бу семинария мактаблари рус бошланғич синфлари учун ўқувчиларга она тилидан муаллимлар тайёрлаб бериши лозим эди. xix асрнинг 80-йиллари ўрталаридан бошлаб семинария рус-тузем мактаблари учун ҳам муаллимлар тайёрлашга ҳам киришди. маҳаллий тилни ўрганиш мажбурий қилиб қўйилганлиги тошкентдаги бу семинариянинг хусусиятларидан бири бўлди. семинарияда в.п.наливкин ўзбек тилида дарс бера бошлаган биринчи ўқитувчи бўлди. 1887 йилда наливкин тузган луғат ва грамматика рисоласи нашр этилди. булар тилшунослик тарихида ўзбек тилига доир биринчи қўлланма бўлди. мактаблар учун ажратилган маблағларнинг …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "россия халқлари учун ҳукумат мактаблари"

1404124422_50841.doc россия хал=лари учун щукумат мактаблари россия халқлари учун ҳукумат мактаблари режа: 1. россия халқлари учун ҳукумат мактаблари 2. туркистонда дастлаб очилган рус мактаблари. мусулмон аҳолиси яшайдиган жойларда қадимдан мактаб-мадраса ва ҳоказолар мавжуд бўлиб, буларга қарши чор ҳукумати россиядаги кўп сонли халқлар учун махсус ҳукумат мактаблари барпо қилар эди. бу мактабларнинг кўпчилигида ўқитиш рус тилида олиб борилар эди. уларнинг бири – тўрт йиллик, иккинчиси – икки йиллик эди. баъзи бир тўрт йиллик мактабларда интернатлар ҳам бўлиб, уларда кўпроқ феодалларнинг ва маҳаллий аҳолининг бой қатлами болалари таълим оларди. туркистоннинг 1880 йилда россия тасарруфига ўтганидан кейин марказий осиёдаги рус-тузем мактаблари анча машҳур бўлди. аммо меҳнаткашларнинг болала...

Формат DOC, 73,5 КБ. Чтобы скачать "россия халқлари учун ҳукумат мактаблари", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: россия халқлари учун ҳукумат ма… DOC Бесплатная загрузка Telegram