o‘qish darsliklariga kiritilgan matnlar va ular ustida ishlash usullari

DOC 80,0 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1404039184_50184.doc o‘qish darsliklariga kiritilgan matnlar va ular ustida ishlash usullari reja 1. kirish. mashg‘ulotning maqsadi va mavzuning dolzarbligi. 2. prezident i.a.karimovning darsliklar bo‘yicha aytgan fikrlari. 3. boshlang‘ich sinf darsliklarida matnlarning berilishi haqida. 4. matnlarning mualliflari haqidagi ma’lumotlar tahlili. 5. matn ustida ishlash usullari. prezidentimiz i.a.karimov o‘zlarining “barkamol avlod – o‘zbekiston taraqqiyotining poydevori” nomli nutqlarida “bolalarimizga qachondan boshlab, qanday qilib, qanday usulda va uslubda milliy qadriyatlarimiz, urf-odatlarimizni o‘rgatishimiz, chuqur anglatishimiz kerak?” (1; 8-b.), deb darsliklarimizning bu boradagi ahamiyatiga alohida to‘xtalib o‘tdilar. bu bilan olimlarimiz oldiga dastur, darsliklar va boshqa ilmiy-uslubiy qo‘llanmalarning yangi avlodini yaratishdek yuksak mas’uliyatni ko‘ndalang qilib qo‘ydilar. “biz darslik yaratishga eng ilg‘or va eng sharafli vazifa sifatida qarashimiz, yaxshi darslik yaratgan odamlarni boshimizga ko‘tarishimiz kerak” (1; 8-b.) degan so‘zlari bilan yaratilajak darsliklarning mazmuni naqadar davr talabiga mos, milliy istiqlol g‘oyalariga sug‘orilgan bo‘lishini yana bir bor eslatib o‘tdilar. yuqoridagi fikrlardan kelib chiqib, biz boshlang‘ich sinf darsliklariga kiritilgan matnlarni har taraflama …

, xalq og‘zaki ijodidan namunalar – ertak, rivoyat, afsona, dostondan parchalar ham joy olgan. folklorning kichik janrlari – maqol, latifa, topishmoq, tezaytish, sanama, hikmatli so‘zlar va boshqalar ham keltirilgan. masalan, maqollar 61 marta darsliklarda alohida bo‘lim yoki mavzuga bog‘lab (jami 200 dan ortiq) berilgan. bolalar uchun qiziqarli va erkin fikrlashga undovchi topishmoqlarga ham ancha o‘rin ajratilgan. bibliografiyadagi mualliflar ko‘rsatkichiga e’tibor berganimizda, quyidagi ma’lumotlar aniqlandi. bu manbalarda bolalarning sevimli shoiri po‘lat mo‘minning asarlari eng ko‘p o‘rin olgan ekan. bu shoirning she’rlari tubandagidek darsliklarda joylashgan: 1-sinf darsliklarida 5 ta she’r, 2-sinfda – 9 ta, 3-sinfda – 4 ta va 4 - sinfda – 10 ta, jami 28 ta matnni tashkil etadi. taniqli bolalar shoiri quddus muhammadiyning 17 ta she’ri kiritilgan. abdulla avloniy va tursunboy adashboyev asarlaridan 15 tadan matn ajratib olingan. bu ma’lumotlarni quyidagi jadval orqali davom ettirish mumkin. t/r mualliflar 1-sinf 2-sinf 3-sinf 4-sinf ja-mi 1 po‘lat mo‘min 5 9 4 …

taniqli bolalar shoiri rauf tolib asarlaridan 8 tasi darsliklarga kiritilgan bo‘lsa-da, bu matnlar faqat “kitobim-oftobim” nomli sinfdan tashqari o‘qish qo‘llanmalarida berilgan, xolos. demoqchimizki, sinfda o‘qish uchun bu adibning birorta ham asari tavsiya etilmagan. yoki anchagina mashhur adiblarimiz asarlariga umuman darsliklardan joy tegmagan. bularga gulxaniy, hamid olimjon, zulfiya, abdulla qahhor, sadriddin ayniy kabi ustoz mualliflarimini misol qilib aytish joiz. xuddi shunday tarzda jahon bolalar adabiyotining yetuk namoyondalaridan aka-uka grimmlar, sharl perro, janni rodari va boshqalarning asarlaridan ham namunalar, hech bo‘lmaganda parchalar keltirilmagan. shu bilan birga, qaysi muallifning qanday asari qaysi darslikda berilgan, qaysi adibning necha asari 1-4 - sinf darsliklaridan o‘rin olgan, kimningdir esa birorta ham matni darsliklarga kiritilmagan kabi ma’lumotlar tahlil etilmay darsliklar yaratilavergan. bu fikrimizni tubandagi misollarda yaqqol ko‘rish mumkin. masalan, “bobur va kabutar” riviyati uch sinf darsligida ham berilgan. qarang: 1-sinf “ona tili” (mualliflar t.g‘afforova va boshqalar) darsligining 102-betida, 2-sinf “kitobim-oftobim” qo‘l-lanmasining 12-betida va 3-sinf “o‘qish” darsligining 60-betida …

ing ikki darsligida uchraydi. taqqoslang: “aql va boylik” (1-sinf “ona tili” 105-bet va 1-sinf “kitobim-oftobim” 98-bet), “non isi” (1-sinf “ona tili” 96-bet va 1-sinf “kitobim-oftobim” 13-bet). yana bir holatda ikki darslikda ham bir muallif ishtirok etsa-da, shunga qaramay “jala darakchilari” she’ri ikkala darslikda ham takror berilgan. qarang: 2-sinf “kitobim-oftobim” 10-bet va 4-sinf “o‘qish” 259-bet. mualliflarimizning e’tiborsizliklarining yana bir oqibati “assalom” she’rini 1-sinf “ona tili” (mualliflari t.g‘afforova va boshqalar) darsligining 88-betida qambar ota, 2-sinf “o‘qish” darsligining 60-betida esa nurmat shodiyev yozgan deb berishgan. she’r bo‘lsa ikki darslikda ham so‘zma-so‘z bir-biriga to‘g‘ri keladi. bu va yuqorida sanab o‘tilgan boshqa kamchiliklarni sezkir, mustaqil davlati-mizning kelajagi bo‘lmish, erkin fikrini hech kimdan hayiqmay ayta oladigan o‘quvchi-larimizga o‘qituvchilar qanday tushuntirishlari kerak? bizningcha, takrorlangan matnlar o‘rniga boshqa mavzuga, bo‘limga mos matn tanlab, o‘quvchilarga tavsiya etish mumkin. darsliklarga asarlaridan namunalar kiritilmagan taniqli, mashhur o‘zbek va jahon bolalar yozuvchi hamda shoirlarining badiiy kitoblarini ro‘yxatini tuzib, o‘quvchilarning sinf, maktab va …

buning uchun darsliklar muqobil ravishda ikki va undan ortiq mualliflar jamoasi tomonidan tuzilishi maqsadga muvofiq bo‘ladi. toki o‘qituvchi o‘z o‘quvchilariga eng yaxshi, mazmun jihatidan qiziqarli, sarguzashtlarga boy, barcha sevib o‘qiydigan o‘zbek va jahon bolalar adabiyotining buyuk asarlaridan parchalar kiritilgan, qog‘oz, muqova va rasmlari bo‘yicha sifatli darsliklarni tavsiya eta olsin. “o‘qish” darsliklariga kiritilgan matnlarning mazmuni, hajmi va boshqa tomonlari o‘quvchilar yoshiga, didiga qanchalik mos bo‘lsa, sinfda o‘qish darslari davomida bu matnlar ustida ishlash ham shunchalik oson kechadi. matn ustida ishlash ta’limdagi eng zarur va dolzarb mavzularga kiradi. ayniqsa, boshlang‘ich ta’limda matn ustida ishlash orqali o‘quvchilarga nafaqat bilim berilibgina qolmay, balki har taraflama tarbiya ham beriladi. matn ustida ishlashga “o‘qish” darslarining 30-35 daqiqasigacha vaqt ajratiladi. yurtboshimiz ta’kidlari bo‘yicha, "boshlang‘ich sinflarda bolaning didi, dunyoqarashi va salohiyati shakllanadi”. bunga erishishda esa boshlang‘ich sinflar darsliklariga kiritilgan har bir matnning ahamiyati katta va muhimdir. shuning uchun o‘qituvchi har qanday matnni o‘quvchilari tezroq va osonroq o‘zlashtirishlari, ifodali …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "o‘qish darsliklariga kiritilgan matnlar va ular ustida ishlash usullari"

1404039184_50184.doc o‘qish darsliklariga kiritilgan matnlar va ular ustida ishlash usullari reja 1. kirish. mashg‘ulotning maqsadi va mavzuning dolzarbligi. 2. prezident i.a.karimovning darsliklar bo‘yicha aytgan fikrlari. 3. boshlang‘ich sinf darsliklarida matnlarning berilishi haqida. 4. matnlarning mualliflari haqidagi ma’lumotlar tahlili. 5. matn ustida ishlash usullari. prezidentimiz i.a.karimov o‘zlarining “barkamol avlod – o‘zbekiston taraqqiyotining poydevori” nomli nutqlarida “bolalarimizga qachondan boshlab, qanday qilib, qanday usulda va uslubda milliy qadriyatlarimiz, urf-odatlarimizni o‘rgatishimiz, chuqur anglatishimiz kerak?” (1; 8-b.), deb darsliklarimizning bu boradagi ahamiyatiga alohida to‘xtalib o‘tdilar. bu bilan olimlarimiz oldiga dastur, darsliklar va boshqa ilmiy-u...

Формат DOC, 80,0 КБ. Чтобы скачать "o‘qish darsliklariga kiritilgan matnlar va ular ustida ishlash usullari", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: o‘qish darsliklariga kiritilgan… DOC Бесплатная загрузка Telegram