кадимги шарк ва гарб халклари педагогикаси кишилик жамияти ривожланишининг турли

DOC 126,5 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1403410278_45736.doc қадимги шарқ ва ғарб халқлари педагогикаси кишилик жамияти ривожланишининг турли даврларидаги мактаб, тарбия ва педагогик ғоялар режа: 1. тарбиянинг пайдо бўлиши ва тарихий ривожланиши 2. марказий осиёда дастлабки тарбия 3. кадимги юнонистон файласуф олимларининг педагогик гоялари 4. қадимги римда таълим тарбия тарбиянинг пайдо бўлиши ва тарихий ривожланиши тарбия – ижтимоий ҳодиса. у кишилик жамияти пайдо бўлган даврдан бери мавжуд. инсон ер юзидаги энг мукаммал зот бўлиши учун аввало тарбияланиши зарур. абу лайс самарқандий “шўстонул-орифун” асарида тарбия ва тарбиялашнинг маъносини таърифлаб: “эй ўғил, фарзандларингни тарбиялашдан олдин ўзингни тарбияла, тарбия кўрган оилада баодоб, яхши фазилатли, билимли одам вояга етади”, - деган эди. ибн сино ижодиётида ҳам бу ғоя алоҳида ўрин тутади. “кимга қандай панду насиҳат қилсанг, унга аввало ўзинг амал қил”, - дейди аллома. шарқ мутафаккирлари, педагог олимлари баркамол инсонни етиштириш учун тарбия нақадар зарурлигини, унинг моҳияти ва мазмунини асослаб берганлар. маҳмуд қошғарийнинг “девону луғотит турк”6 юсуф хос хожибнинг “қутадғу билиг”, …

жуда хунук ишдир1.) алишер навоий тарбиянинг асосий белгиларидан бири, болага яхши исм қўйиш, илму адаб ўргатиш, ота-онага, умуман катталарга ҳурмат ҳиссини сингдиришдан иборатлигини уқтиради. к.д. ушинскийнинг “педагогика адабиётининг фойдаси” номли рисоласида: “тарбиялаш иши, шубҳасиз, инсоннинг ақлий ва онгли фаолиятларидан биридир: тарбия, тушунчасининг ўзи тарихан вужудга келган ва у табиатда йўқ нарсадир... тарбиялаш фаолияти фикр юритишни, ҳақиқатни англашни ҳам ўргатади”2- дейилган. мустақил ўзбекистонимизда миллий мафкура яратилмоқда ва бу хайрли иш албатта ёш авлод онгида миллий ғурур ҳамда ифтихор туйғусини вужудга келтиришни талаб қилади. шунга эришиш аввало, тарбияга боғлиқдир. хар бир инсон, хусусан эндигина ҳаётга қадам қўйган ҳар бир ўғил ва қиз ҳар қандай мақсадга эришиши аввало ўзига, ўзининг собитқадам ғайрат-шижоатига, 1 м.хусанхўжаев. алишер навоий таълим-тарбия ҳақида. т., 1963, 130-бет 2 педагогика тарихидан хрестоматия. т., 1993, 97-бет ишдаги фидокорлигига ва меҳнатсеварлигига боғлиқлигини англаши керак. худди шу нарса давлатимиз ва халқимиз равнақ топишининг асосий шартидир. марказий осиёда марказий осиёнинг ибтидоий жамоа дастлабки тарбия …

ери, а.ю.якубовский, с.п.толстов, е.э.шертелüс, в.в.шартолüд, е.шерезиковлар ва бошқаларнинг машаққатли меҳнатларини алоҳида эътироф этиш лозим. уларнинг ҳаммалари ҳам ибтидоий жамоа давридаги маърифий тафаккурнинг дастлабки куртаклари фолüклорда ўз аксини топган, - деган хулосага келишган. эрамиздан аввалги биринчи минг йиллик ўрталарида, яъни ибтидоий жамоа тузуми даврида одамлар инсоннинг камолоти тўғрисидаги ғояларини жуда кўп ривоятлардан фойдаланиб бахшилик йёли орқали авлоддан-авлодларга етказганлар, е.э.шертелüс мазкур ривоятларда, кишиларни тарбиялаш, аҳлоқий баркамоллик, шахснинг маънавий юксаклиги масалалари асосий ўрин олганини таъкидлаган. шунингдек, айрим тадқиқотларда ибтидоий даврда инсонлар тарбиясининг таъсир кучи орқали тўғри ҳаёт кечирганлиги маданият ва санъат соҳасида ҳам мисли кўрилмаган кашфиётлар юзага келгани қайд этилган. грек тарихчиси геродот (эр. ав. v аср) “тарих” китобида ёзишича, марказий осиёнинг ибтидоий жамоа тузуми шароитида яшаган халқлар асосан чорвачилик ва деҳқончилик билан шуғулланган. уларда никоҳ муносабатларининг умумий (тартибсиз) шакли ҳукмрон бўлган. оиланинг гуруҳли шаклларида боланинг отаси номаълум бўлса ҳам, лекин онасининг ким эканлиги маълум бўлган ва шу сабабдан боланинг тарбияси она зиммасига …

линган меҳнат кишилар ўртасидаги ахлоқ-одоб муносабатларининг меъёрини келтириб чиқарди. қадимги одамлар тафаккурининг ожизлиги сабабли ўз ақл-идрокларига ишонч ҳосил қилиш учун самога сиғина бошлаганлар. ибтидоий жамоа тузуми давридаги кишилар меҳнат жараёнида, борлиқдаги нарсалар ва ҳодисаларга муносабатлари асосида ўз дунёқарашлари ва ақидаларига таяниб халқ оғзаки ижоди асарларини яратганлар. уларнинг бир-бирига, атроф-муҳитга, касб-корига муносабат борасидаги илк фикр ва тасаввурлар, мифологик асарлар тимсоли бўлмиш – “авесто”да ифодаланган митра, анахита, ардивиссура, варахрана, йима сингари маъбуда ва маъбудлар сиймоси орқали аждодларимиз инсонларга яхшилик қилиш, ерларни обод ва серҳосил қилиш, экин экиш, дарахтларни ўстириш учун жамоа ҳаракати хусусидаги мулоҳазаларини мужассамлаштирганлар. қулдорлик тузуми даврида ва феодализмнинг бошларида яратилган “тўмарис”, “широқ”, “эр ҳубби”, “чистониялик бек”, “гершасб”, “сиёвуш”, “рустам” сингари қатор афсона ва қаҳрамонлик достонларида меҳнатсеварлик, ҳалоллик, ватанпарвар-лик, мустаҳкам эътиқодлилик, эл-юрт манфаати учун фидойилик каби ижобий фазилатлар тараннум этилган ва ана шундай фазилатларга эга бўлиш зарурлиги ҳақидаги ғоялар тарғиб ва ташвиқ қилинган. муҳими шуки, мазкур асарларда инсонни ёшлигидан ақлий ва …

туркий халқларнинг ўзигагина хос қадимий шеърларнинг намуналари маҳмуд қошғарийнинг “девону луғотит турк” (хi) китобида келтирилган. муаллиф шарқий туркистондан каспий денгизи соҳилларигача бўлган ҳудудларда яшовчи туркий халқларнинг лаҳжаларига хос сўз, атама ва ибораларни шарҳлар экан, 300 дан ортиқ қадимий халқ қўшиқлари, лирик шеърлари ва ҳикматлари мисол сифатид келтирилган. уларда ўтган авлодларимизнинг касб-ҳунар, деҳқончилик, чорвачилик, табиат манзараси, фасллари, маросимлар ҳақидаги фикр-мулоҳазалари ифодаланган, ижтимоий тузумнинг иллатларидан, ёмон кишилардан, зулм-зўравонликлардан нолишлари акс этган, севишганларнинг руҳий кечинмалари ғоятда самимий, тимсоллар орқали тасвирланган. шунингдек, ота-боболаримизнинг ватан-парварлик, чинакам дўстлигу меҳнатсеварлик хусусидаги қарашлари, инсонни тарбиялаш ҳақидаги фикрлари ҳам ёритилган. қатор шеърларда ёшларни бир-бирига меҳр-оқибатли, ҳар қандай ҳолатда ҳам халқ билан бирга бўлишга, ватанни ҳимояси йўлида фидойилик кўрсатишга, улуғлар ўгитига қулоқ солишга даъват этилади: ундаб улуғ чақирса, тезлик билан чопиб кел. очликда бирга бўлгил, не ҳолда бўлса, юрт, эл. қадимги юнонистонда мифология ва халқ оғзаки ижодиёти ниҳоятда ривожланган. шахшилар қадимги грек анъаналарини узлуксиз давом эттирганлар, турли афсоналарга куйлар басталаб …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "кадимги шарк ва гарб халклари педагогикаси кишилик жамияти ривожланишининг турли"

1403410278_45736.doc қадимги шарқ ва ғарб халқлари педагогикаси кишилик жамияти ривожланишининг турли даврларидаги мактаб, тарбия ва педагогик ғоялар режа: 1. тарбиянинг пайдо бўлиши ва тарихий ривожланиши 2. марказий осиёда дастлабки тарбия 3. кадимги юнонистон файласуф олимларининг педагогик гоялари 4. қадимги римда таълим тарбия тарбиянинг пайдо бўлиши ва тарихий ривожланиши тарбия – ижтимоий ҳодиса. у кишилик жамияти пайдо бўлган даврдан бери мавжуд. инсон ер юзидаги энг мукаммал зот бўлиши учун аввало тарбияланиши зарур. абу лайс самарқандий “шўстонул-орифун” асарида тарбия ва тарбиялашнинг маъносини таърифлаб: “эй ўғил, фарзандларингни тарбиялашдан олдин ўзингни тарбияла, тарбия кўрган оилада баодоб, яхши фазилатли, билимли одам вояга етади”, - деган эди. ибн сино ижодиётида ҳам бу ғ...

Формат DOC, 126,5 КБ. Чтобы скачать "кадимги шарк ва гарб халклари педагогикаси кишилик жамияти ривожланишининг турли", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: кадимги шарк ва гарб халклари п… DOC Бесплатная загрузка Telegram