кадимги дунё ва феодал жамияти давридаги иктисодий таълимотлар

DOC 124,5 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1413565053_59642.doc қадимги дунё ва феодал жамияти давридаги иқтисодий таълимотлар режа: 1. иқтисодий таълмотлар тарихи фанининг предмети ва услуби. 2. қадимги шарқдаги қулдорчилик жамияти иқтисодий қарашларининг вужудга келиши. 3. антик дунё мамлакатларидаги дастлабки иқтисодий қарашлар. 4. араб ва ғарбий европа мамлакатларида феодализм давридаги иқтисодий ғоялар. (қуръони карим, ибн холдун, "салли ҳақиқати") 1.1. иқтисодий таълмотлар тарихи фанининг предмети ва услуби. иқтисодий таълимотлар тарихи курси иқтисодий фанлар тизимида муҳим ўрин эгаллайди. инсоният ўзининг кўп минг йиллик тарихи давомида катта иқтисодий ва ижтимоий тараққиёт йўлини босиб ўтган. ҳар бир даврда у ёки бу мамлакатларда айрим шахслар (олим ёки ҳокимлар) томонидан шундай иқтисодий аҳамиятга молик фикр, ғоя, назария, концепциялар илгари сурилган ва амалга оширилганки, шулар туфайли давлат ва ҳалқлар равнақ топган, баъзида тушкинликка учраган. ана шу иқтисодий ғояларни ҳар томонлама чуқур ўрганиш, таҳлил этиш, улар орасидан умумбашарий аҳамиятлиларини ажратиб олиб, ҳаётга тадбиқ этиш ниҳоятда ҳам амалий, ҳам назарий жиҳатдан фойдалидир, чунки уларда кўп йиллик тажриба …

р ва оқибатларини таҳлил этишга кўмак беради. иқтисодиёт тарих билан чамбарчас боғлиқдир (п.самуэльсон). масалан, бизга бугун янгидек туюлган бозор иқтисоди тўғрисидаги фикрлар бундан 200 йил илгариёқ мавжуд бўлган ва асосан тўла тахлил этиб берилган (а.смит). баъзи иқтисодий ғоялар эса қадимдан маълум. уларни ўрганиш ва энг муҳими ҳаётга тадбиқ этиш яхши самара беради, кўп ҳолларда американи янгидан кашф этишга ҳожат қолмайди. бизда сўнгги пайтларгача марксча - ленинча дунёқараш бирдан - бир тўғри ғоя деб келинди ва дунёдаги бошқа илғор ғоялар инкор этилди. оқибатда ғоявий биқиқлик, умумбашарий ривожланишдан ортда қолиш рўй берди. шу сабабли ҳозирги пайтда дунёдаги илғор ғояларни ўрганиш давомида ҳурфикрлиликка (плюрализмга) кенг ўрин берилди. бу фанни ўрганиш методологияси асосида бошқа ижтимоий соҳалардаги каби диалектик материализм ётади. иқтисодий таълимотлар тарихини ўрганишда маълум даврда тизимдан фойдаланади. ҳозирча энг мақбул усул ижтимоий - иқтисодий формацияларнинг ўзгаришига қараб иш юритишдир. чунки қайси формация устун бошқаришни амалга оширган бўлса, ўша (масалан, қулдорчилик ёки капитализм) даврига …

змаларда акс эттирилган ғояларгина тахлил этилган. шу сабабли иқтисодий таълимотлар тарихи қулдорлик жамияти пайдо бўлиши билан бошланади. дастлабки қулдорлик жамияти шарқда синфий ажралиш билан бошланган жойларда месопотамия (дажла ва фрот дарёси оралиғида) ва мисрда эрамиздан аввалги iv минг йилликда юзага келди. бунга асосий сабаб шуки, бу ерда технологик инқилоб рўй берди, метал қурол ишлатила бошланди, қишлоқ хўжалигида интенсив бўлган суғорма деҳқончиликка ўтилди. шу асосда нисбатан турғун муҳитда маҳсулот олиш имкони туғилган. оқибатда жамиятда мехнат тақсимотини ривожлантиришга кўпгина ҳунармандчилик соҳаларининг ажралиб чиқишига, синфий табақаланишга туртки бўлди. бу даврда қўшимча маҳсулот олишнинг асосий усули жамоага бирлашган деҳқонларни эксплуатация қилиш йўли билан рента - солиқ (осиёда бўлса қулларни (давлат ёки хусусий) беаёв ишлатиш билан ҳам (европада) катта бойлик ортирилган. шарқда давлатнинг иқтисодиётга аралашув даражасига қараб айрим "эркин" аҳолининг аҳволи қулларникидан деярли фарқ қилмаган. (умуман, шарқ мамлакатларида қулчилик масаласи ҳали узил-кесил ҳал этилмаган. академик р.в.стурве уни тан олади. лекин кўпгина олимларнинг фикрича, шарқда қулчилик …

л муносабатларининг нисбатан тез ривожланиши билан характерлидир. инсон шахсий озодлигининг кафолати йўқ бўлган шароитнинг мажудлиги, қарздорлик ва бошқалар тўғридан-тўғри қулчиликнинг ривожланишига олиб келар эди. бундай жараёнлар солиқ тўловчилар ва ҳарбийлардан ажралиб қолиш мумкин бўлган давлатнинг кучсизланишига олиб келган. сақланиб қолган ёдгорликларда, ёзма манбалрда иқтисодий ғоялар ҳам мавжуд, унда мустақил ишлаб чиқарувчиларнинг ҳуқуқларини ҳимоя қилиш, тартибга солиш бўйича муҳим фикрлар берилган. эрамиздан аввалги xiii асрда бобил (вавилон)да подшолик қилган хаммурапи (баъзи манбаларда хаммураби) қонунлар тўплами (жами 282 та) (қаранг: история древного востока. м.,игу, 1991 й.) диққатга сазовор. бу тўплам 1901-1902 йиллар суза шаҳри қолдиқларини археологик қазиш пайтида топилган. (ҳозир луврда сақламоқда). бу муҳим ва қадимий тарихий хужжатни таҳлил қилиш шуни кўрсатдики, бу давлат синфий ва ижтимоий жиҳатдан анча мукаммал бўлган экан. бу қонунлар тўплами мулкчиллик ва унга эгалик шакллари мавжудлиги билан ҳам ғоятда муҳимдир. қонунда "кучлилар заифларни чекламаслиги керак" деган қоида бор. масалан, қарздорлиги учун подшо жангчилари ва бошқа табақа вакиллари …

лан тўлдирилиб борилган. бу қадимги ва муҳим тарихий ёдгорликда (чандрагупта i подшолиги даврида ёзилган) қулчиликни мустаҳкамлаш асосий вазифа қилиб қўйилган. қулчилик энг паст табақаларга хос нарса деб ҳисобланган. бу асарда "буюмнинг қиймати" муаммоси кўтарилган, қиймат миқдори иш кунлари билан белгиланган, рағбарлантириш эса мехнат натижаларига мос равишда белгиланиши керак дейилган. бу асарда давлатни бошқариш бўйича таклифлар берилган бўлиб, (муаллифи каутилье - подшо маслаҳатчиси) бир қанча иқтисодий ғоялар ҳам илгари сурилган. масалан, унда бозор баҳоси билан қиймат ўртасидаги фарқ айтилган. товарга эҳтиёж ортганда унинг бахоси ошиб кетиши мумкин дейилган. савдо билан шуғилланувчиларга алоҳида урғу бўлиб фойда масаласи кўтарилган, фойданинг миқдори товар баҳосига (бошқа харажатлар қаторида) қўшилиб, маҳаллий маҳсулот учун 5, четдан келган товарлар учун 10 фоиз (импорт ўша даврда ҳам афзал) қилиб белгиланган. давлатнинг иқтисодий ишларга аралашуви қўллаб - қувватланган. қишлоқ хўжалигига алоҳида эътибор берилган, бўш ерлар халққа бўлиб берилиши ва солиқ тўлаш зарурлиги, суғориш иншоатларини қуриш зарурияти ҳақида сўз юритилади. умуман, …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "кадимги дунё ва феодал жамияти давридаги иктисодий таълимотлар"

1413565053_59642.doc қадимги дунё ва феодал жамияти давридаги иқтисодий таълимотлар режа: 1. иқтисодий таълмотлар тарихи фанининг предмети ва услуби. 2. қадимги шарқдаги қулдорчилик жамияти иқтисодий қарашларининг вужудга келиши. 3. антик дунё мамлакатларидаги дастлабки иқтисодий қарашлар. 4. араб ва ғарбий европа мамлакатларида феодализм давридаги иқтисодий ғоялар. (қуръони карим, ибн холдун, "салли ҳақиқати") 1.1. иқтисодий таълмотлар тарихи фанининг предмети ва услуби. иқтисодий таълимотлар тарихи курси иқтисодий фанлар тизимида муҳим ўрин эгаллайди. инсоният ўзининг кўп минг йиллик тарихи давомида катта иқтисодий ва ижтимоий тараққиёт йўлини босиб ўтган. ҳар бир даврда у ёки бу мамлакатларда айрим шахслар (олим ёки ҳокимлар) томонидан шундай иқтисодий аҳамиятга молик фикр, ғоя, назария...

Формат DOC, 124,5 КБ. Чтобы скачать "кадимги дунё ва феодал жамияти давридаги иктисодий таълимотлар", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: кадимги дунё ва феодал жамияти … DOC Бесплатная загрузка Telegram