akademik litsey va kasb-hunar kollejlarida nasriy asarlarni o`rganish

DOC 101.5 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1362664939_41791.doc mundarija www.arxiv.uz reja: 1. dramatik asarlarda qahramon ruhiyatini o`rganishning amaliy masalalari 2. dramatik asarlarda qahramonlar ruhiyatini o`quvchilarga diogloglar, poliloglar va muallifning qahramonlarga bergan tavsiflari orqali o`rganish 3. dramatik asarlarda qahramonlar ruhiyatini o`quvchilarga monologlar orqali ochib berish 4. xulosa dramatik asarlarda qahramon ruhiyatini o`rganishning amaliy masalalari. maqsud shayxzoda o`zbek adabiyotida she`rlar, dostonlar, ilmiy asarlar ijodkori bo`lishi bilan birga dramaturg sifatida ham shuhrat topgan. ikkinchi jahon urushi yillarida “jaloliddin manguberdi” asarini, keyinchalik “mirzo ulug`bek” tragediasini yaratgan. “jaloliddin manguberdi” dramasida xorazmning chingizhon tomonidan zabt etilishi, jaloliddin manguberdi kishilarning unga qarshi, yurt ozodligi uchun olib borgan kurashi tasvirlangan. maqsud shayxzoda qator dramatik asarlarning tarjimoni sifatida ham ko`pchilikka tanish. a.s.pushkinning “motsert va sal`eri” she`riy dramasi, v.shekspirning “hamlet”, “romeo va juletta” tragedialari shayhzoda tomonidan o`zbek tiliga tarjima qilingan. o`quvchi kirish mashg`ulotida sh. boshbekovning “temir xotin” asari komediya janriga, k.yashinning “nurxon” asari drama janriga mansubligini aytadi. m. shayxzodaning “mirzo ulg`bek” asari esa “hamlet”, “zaharli hayot…” asarlari …

ari bilan rasadxona qurib, astranomiya fani bilan shug`ullanadi. u 1018 yulduzning holatini o`rganib, “zichi ko`ragoniy” nomli astranomiya jadvalini tuzdi. uning bu asari jahon astranomiya ilmidagi eng mukammal asarlardan biridir. ulug`bekning ana shunday taraqqiyparvar ishlari reaksion guruhlari qarshiligiga uchradi. ulug`bek o`z o`g`li abdullatifning buyrug`iga binoan o`ldirildi. ulug`bek nomi alisher navoiy, bobur singari yozuvchilar asarlarida katta hurmat bilan tilga olinadi. akademik bartold, qori niyoziy singari olimlar ulug`bek faoliyati haqida ilmiy asarlar yaratdilar. s.barodinning “samarqand osmonida yulduzlar" romani m: shayhzodaning “mirzo ulug`bek” tragedyasi, o.yoqubovning “ulug`bek xazinasi” romanida ulug`bekning marifatparvarligi aks ettirilgan. ulug`bek haqida juda ko`p she`rlar ham yaratilgan. o`qituvchi ulardan eng muhimlarini aytib o`tadi. erkin vohidovning “o`zbegim” nomli qasidasida shunday deyilgan misralar bor: tuzdi-yu mirzo ulug`bek ko`ragoniy jadvalin, sirli osmon tog`iga ilk- qo`ydi narvon o`zbegim. abdulla oripovning “o`zbekiston” sherida esa: bobolardan so`z ketsa zinhor bir kalom bor gap avvalida. osmon ilmi tug`ilgan ilk bor ko`ragoniy jadvallarida qotil qo`li qilich soldi mast quyosh bo`lib …

ustida ishlashni e`lon qilib, tragediyani uyda o`qib kelishini topshiradi. keyin, doskaga yozilgan so`zlarni o`quvchilar lug`at daftariga yozib olishlari kerakligi aytiladi. chunki tarixiy mavzuga oid asarlarni lug`atsiz o`rganib bo`lmaydi. m. shayhzodaning “mirzo ulug`bek” tragediyasini o`rganish uchun lug`at. movaraunnahr – ikki daryo orasi. muhtasib – shariatga hilof ishlarni tekshiruvchi diniy amaldor. navkar – askar. chin – xitoy. farang – fransiya. aso – hassa. voasofo – hayhat. zeru – zabar – bu yerda ostin – ustun ma`nosida. majohid – din uchun kurashuvchi. ofoq – ufq, dunyo. olat – asbob. pitlimos – qadimgi yunon olimi ptolomey. bashar – dunyo. xusuf – oy tutilishi. lobid – muqarrar. poygirnoma – xat. al`on – hozir. yog`i – dushman. raha – joy, hudud. avomun nos – oddiy xalq. urfon – ilm. badaviy – sahroyiy. istifoda – foydalanish. mankuha – nikohli xotin. sabiy – yosh bola. zol – ziyrak. orif – ma`rifatli. taadd – zulm qilish. zillat – xo`rlik. …

ida bo`lib o`tadigan suhbat ekani aytiladi. agar suhbatdoshlar soni ikkitadan ortsa, ular o`rtasidagi suhbat polilog deb ataladi. dramatik asarda muallifning personajlariga izoh berishi, ular hatti - harakatini o`z so`zlari orqali sharhlashi remarka deyiladi. dramatik asardagi personajning boshqa personaj so`ziga qisqa javobi replika deb yuritiladi. personaj so`zining oxirgi so`zi ham replika deyiladiki bu p`esada keyingi gapiradigan personaj so`z boshlashiga yo`l ochishdir. o`qituvchi tushintirib bo`lgach, asarni o`qish jarayonida monolog, dialog, polilog, remarka, replika, kabi kompozitsia elementlari so`rashni, o`quvchilar asardan topa olishlarini aytadi. keyin o`qituvchi asardagi qahramonlarga alohida to`htaladi. o`quvchilarga to`qima va tarihiy obrazlarni tushuntirib beradi. muallifning g`oyaviy niyati asardagi tarihiy va to`qima obrazlar vositasida amalga oshirishini aytib o`tdi. asarda, ulug`bek, abdullatif, gavharshobegim, ali qushchi, cakkokiy, burxoniddin, ho`ja ahror, said obid, abbos, abdurazzoq samarqandiy, qozi miskin obrazlari tarihiy obrazlar ekanligini tushuntirib beradi. tragediyadagi firuza, piri zindoniy, bobo kayfiy, ota murod, berdiyor, ko`rqalandar obrazlari to`qima obraz ekanligini aytiladi. o`quvchilar asar bilan tanishib bo`lgach, asardan …

gach, mash`alaning olovi xujrani yoritadi . bir chorpalda odam yotgani ko`rinadi. ulug`bek. - men bir o`zim kirib ko`ray, u qanday inson! berdiyor mash`alni hujraga tikib qaytadi. boshqa odamlar hujraga kirmay qaytadilar. ulug`bek hujraga kirib ketadi. bir ozdan so`ng chorpoyada yotgan odam, mash`alning yorug`iga bo`lsa kerak, uyg`onib turadi. bu haddan tashqari keksa bir chol. hamma yog`ini soch – soqol bosib ketgan bandi. piri zindoniy. kim bo`lursiz? nima kerak bu g`amxonada? meni yana aynitmoqchi bo`lasizmi, ha! qilmishimga men nadomad chekmayman, biling! temurbekka aytganimdan bo`lak gapim yo`q. ulug`bek. men ulug`bek mirzodurman, shohruhning o`g`li, sohibqiron nabirasi. zamon sultoni sening barcha sarguzashting bilmoq istayman. piri zindoniy. nega darkor sarguzashtlar, sarguzashtlarim nima! men ularni aytgan bilan yoridimi kun? yo la`nati zindon qulab kerakmi erklik? yo qaytadan men yosharib jo`ralar bilan – jumalikda yallaxonlik qilamanmi – a? podshoga insonlarni o`ldirish oson! ammo, qani, ular kimni tiriltirgan? hayhot! ulug`bek yo`q. bularning chorasi yo`q. bilmoq istayman: sen kim? menmi? …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "akademik litsey va kasb-hunar kollejlarida nasriy asarlarni o`rganish"

1362664939_41791.doc mundarija www.arxiv.uz reja: 1. dramatik asarlarda qahramon ruhiyatini o`rganishning amaliy masalalari 2. dramatik asarlarda qahramonlar ruhiyatini o`quvchilarga diogloglar, poliloglar va muallifning qahramonlarga bergan tavsiflari orqali o`rganish 3. dramatik asarlarda qahramonlar ruhiyatini o`quvchilarga monologlar orqali ochib berish 4. xulosa dramatik asarlarda qahramon ruhiyatini o`rganishning amaliy masalalari. maqsud shayxzoda o`zbek adabiyotida she`rlar, dostonlar, ilmiy asarlar ijodkori bo`lishi bilan birga dramaturg sifatida ham shuhrat topgan. ikkinchi jahon urushi yillarida “jaloliddin manguberdi” asarini, keyinchalik “mirzo ulug`bek” tragediasini yaratgan. “jaloliddin manguberdi” dramasida xorazmning chingizhon tomonidan zabt etilishi, jaloliddin manguberd...

DOC format, 101.5 KB. To download "akademik litsey va kasb-hunar kollejlarida nasriy asarlarni o`rganish", click the Telegram button on the left.

Tags: akademik litsey va kasb-hunar k… DOC Free download Telegram