ilk etnopedagogik fikrlar va xalq pedagogik tafakkuri taraqqiyoti

DOC 65,5 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1362573723_41686.doc ilk etnopedagogik fikrlar va xalq pedagogik tafakkuri taraqqiyoti www.arxiv.uz reja: 1. markaziy osiyoda ilk pedagogik tasavvurlarning bayon etilishi. 2. qadimgi miflarda bayon etilgan pedagogik fikrlar. 3.kadimgi turkiy etnopedagogika manbalarida komil inson tarbiyaviy sifatlarining talqini. 4. o`zbek xalq pedagogik tafakkurining tarixiy taraqqiyot yo`li. 1. markaziy osiyoda ilk pedagogik tasavvurlarning bayon etilishi xalq pedagogikasi – xalq ma`naviy madaniyatining tarkibiy qismidir. shunday ekan markaziy osiyoda ilk pedagogik tasavvurlarning vujudga kelishi va taraqqiyoti ham mahalliy xalq ma`naviy madaniyatining o`sishi bilan bog`liqdir. xalq pedagogikasining rivoji esa nazariy pedagogika ilmi taraqqiyoti bilan bevosita bog`liq. biz ushbu holni markaziy osiyoda pedagogik fikr taraqqiyoti misolida ko`rishimiz mumkin. ibn sino, beruniy, jomiy, xorazmiy, dehlaviy, xayyom, navoiy, forobiy, sa`diy, nosir xisrav va boshqa mutafakkirlar ilmiy merosi tahlili shuni ko`rsatadiki, ularning pedagogik qarashlari bevosita xalq pedagogikasi manbalari tizimi: maqollar, matallar, ertaklar, afsona va rivoyatlar mantiqiga mos keladi. ayni paytda ko`plab rivoyatlar va ertaklar mazkur mutafakkirlarning hayoti va faoliyati bilan bevosita …

lina borib, so`z san`ati xilma – xil xarakter kasb eta borgan. og`zaki so`z paydo bo`lganida ibtidoiy odam so`zning magik (ilohiy) qudratiga sig`inar va o`z mehnati samarasini unga bog`lar edi. oqibatda so`z bilan marosim bog`lana borib, so`zda u yoki bu marosim mohiyati ifoda etila boshlandi. jamiyat taraqqiy etgani sari ommani itoatkorlikka chorlovchi, diniy ruhdagi asarlar paydo bo`la boshladi. ko`pincha, etnopedagogik asarlarda zulm va yovuz kuchlar ustidan g`alaba qiluvchi, komil shaxs darajasiga ko`tarilgan qahramonlarni tasvirlash kuchaydi. ularda eng oliy insoniy (tarbiyaviy) sifatlar: ilm egallash, kasb-hunar o`rganishga undaydi. adolatli jamiyat va odil hukmdorlar orzu qilindi. vatanparvarlik, ma`naviy va jismoniy komillik, halollik va adolat, insonparvarlik, do`stlik g`oyalari targ`ib etildi. xalq pedagogikasi asarlarida xalq ideal darajadagi fazilatlar sohibi bo`lib, barcha yaxshi va yomon tarbiyaviy sifatlarni ko`ra biladi. shuning uchun u eng barkamol, ommani ergashtira oluvchi qahramonlarnigina tan oladi. shuning uchun ularda ijobiy qahramonlar tipiklashtiriladi. masalan, alpomish, go`ro`g`li, avaz, ravshanxon, nasriddin afandi, aldar ko`sa va boshqalarda …

ddin zarnudjiy, ahmad yugnakiy asarlarida ham ko`rish mumkin. buyuk mutafakkirlarning pedagogik qarashlari shakl va mazmuniga ko`ra xalqning pedagogik donishmandligi bilan uyg`unlashib ketgan. ular markaziy osiyo xalqlari pedagogik madaniyatining shakllanishiga katta ta`sir ko`rsatgan. demak, xalq pedagogik g`oyalari buyuk mutafakkirlar pedagogik qarashlari bilan hamohang shakllanib, ular bir-birini takomillashtirib, boyitib borgan. donishmandlar asarlarida xalqning amaliy pedagogikaga doir fikrlari ilmiy pedagogik tusga kira borgan. shu taxlitda pedagogika ilmi takomillasha borgan. 2. qadimgi miflarda bayon etilgan pedagogik fikrlar porloq kelajakka umid ko`zi bilan boqqan ajdodlarimiz inson qobiliyati va qudratini ideallashtiruvchi mifologik obrazlarni yaratgan. mifologik obazlarning ilk namunalari qadimiy mif va afsonalarda o`z aksini topgan. mif grekcha “myfhos”-so`z, rivoyat so`zidan olingan bo`lib, dunyoning paydo bo`lishi, tabiat hodisalari, xudolar, afsonaviy pahlavonlar; goh inson, goh jonzod qiyofasidagi zulmkor dushmanlar haqidagi to`qima afsonalardir. mifologiya - miflarni o`rganuvchi fan bo`lib, u ibtidoiy insonning tabiat sirlarini bilishga intilishi tufayli vujudga kelgan. insonning tabiat stixiyalariga qarshi kurashdagi ojizligi (bo`ron, sel, zilzila, dovul...) …

binlik, yorug`lik va zulmat orasidagi kurash jarayoni tasvirlanadi. komil insonlar hamisha yaxshilik, go`zallik, yorug`likning tantana qilishi ko`maklashadi. aniqroq aytilganda, miflarni o`qigan o`quvchi ijobiy qahramonlarning tarafdoriga aylanadi. “avesto” da yaxshilik – axura mazda, yomonlik – axriman qiyofasida namoyon bo`ladi. kitob g`oyasiga ko`ra barcha hodisalar (tabiat va jamiyatdagi) ana shu ikki yaratuvchining o`zaro kurashidan kelib chiqadi. mitra – quyosh va yorug`lik xudosi, noxit – obodonlik, farovonlik xudosi, xumo – baxt, tole xudosi va boshqa yaxshilik tantanasiga ko`maklashadi. yomonlik kuchlari: ajdar, dev, jin, yalmog`iz va boshqa mifologik obrazlarda tasvirlangan. shuningdek, kayumars va jamshid haqidagi miflar ham o`rta osiyoda qadimdan tarqalgan. uning turli variantlari mavjud (“avesto” da, “qadim xalqlardan qolgan yodgorliklar” da, “shohnoma” da va b.) kayumars “g`iyosul lug`at” da govmard (inson - buqa) deb ta`riflanib, amudaryo bo`yida yashagan, bo`yi daryoning narigi betiga yetgan va hokazo .... miflardagi ijobiy obrazlar xalq manfaati uchun, adolat, go`zallik uchun kurashadi. kishilarga hayotda, kurashda yordam beradi. ularga oliy …

oyasida nuh payg`ambar bo`yi bulutga yetadigan usta yordamida chinordan kema yasatib, odamlarni kemaga o`tqazib, o`zi kemani torta ketibdi (“od” – fors-tojikcha “ulkan odam”). “er xubbi” mifi ham insonga g`amxo`rlik timsolidagi etnopedagogik asardir. u xorazm va farg`onada keng tarqalgan. xubbi insonparvar, daryoning hokimi, amudaryoda 700 yil yashagan va bu davrda daryoga jinlar yaqinlasha olmagan. jamshid taxtga o`tirishi bilan u dom-daraksiz g`oyib bo`lgan. bundan xubbining opasi aza tutgan, u bilan birga daryo, tog`u-toshlar, qushlar, hayvonlar, odamlar, osmonda farishtalar, yer ostida devlar yig`lagan. ular xubbi tirik, qiyomatgacha yashaydi, deb tasavvur qilganlar. “to`maris”, “shiroq” rivoyatlari, rustam haqidagi epos, qadimgi qo`shiqlarda ham yuksak tarbiyaviy sifatlar targ`ib etilgan. ularda kishilar yaxshilik qilishga, xushxulq bo`lishga, yomon odatlardan xalos bo`lishga chorlangan. jumladan, “devonu lug`otit turk” da quyidagi pedagogik g`oyalar madh etiladi: boqmas jahon sovuq so`z, shilqim, yuzsiz, baxilga. yoqimli bo`l, xushxulq bo`l, қolsin noming ko`p yilga ... ov qushlarin ushlashib, tulki, to`ng`iz tishlashib. itlarimiz ishlatib, hunar bilan gerdaydik. …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "ilk etnopedagogik fikrlar va xalq pedagogik tafakkuri taraqqiyoti"

1362573723_41686.doc ilk etnopedagogik fikrlar va xalq pedagogik tafakkuri taraqqiyoti www.arxiv.uz reja: 1. markaziy osiyoda ilk pedagogik tasavvurlarning bayon etilishi. 2. qadimgi miflarda bayon etilgan pedagogik fikrlar. 3.kadimgi turkiy etnopedagogika manbalarida komil inson tarbiyaviy sifatlarining talqini. 4. o`zbek xalq pedagogik tafakkurining tarixiy taraqqiyot yo`li. 1. markaziy osiyoda ilk pedagogik tasavvurlarning bayon etilishi xalq pedagogikasi – xalq ma`naviy madaniyatining tarkibiy qismidir. shunday ekan markaziy osiyoda ilk pedagogik tasavvurlarning vujudga kelishi va taraqqiyoti ham mahalliy xalq ma`naviy madaniyatining o`sishi bilan bog`liqdir. xalq pedagogikasining rivoji esa nazariy pedagogika ilmi taraqqiyoti bilan bevosita bog`liq. biz ushbu holni markaziy osiyoda pe...

Формат DOC, 65,5 КБ. Чтобы скачать "ilk etnopedagogik fikrlar va xalq pedagogik tafakkuri taraqqiyoti", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: ilk etnopedagogik fikrlar va xa… DOC Бесплатная загрузка Telegram